Influencer marketing là cách tiếp thị dựa vào người có ảnh hưởng: thay vì nhãn hàng tự nói về mình, một người mà khán giả đã tin sẽ giới thiệu sản phẩm bằng trải nghiệm và giọng của họ. Nó hiệu quả vì người mua tin người hơn tin quảng cáo, nhất là người giống mình, người hiểu nghề, hoặc người mình đã theo dõi lâu.
Hiểu cơ chế giúp chủ shop dùng đúng chỗ: influencer marketing mạnh ở chặng làm người lạ biết tới và tin sản phẩm, yếu hơn ở chặng giữ chân khách và hoàn toàn bất lực nếu sản phẩm hay dịch vụ có vấn đề. Phần dưới giải thích vì sao lời giới thiệu của người thật bán được hàng, nó nằm ở đâu trong hành trình mua, những gì nó không làm được và cách shop nhỏ nên đặt kỳ vọng.
Từ truyền miệng ngoài chợ tới truyền miệng trên mạng
Trước khi có mạng xã hội, người mua đã dựa vào lời người khác: hỏi hàng xóm tiệm may nào khéo, hỏi đồng nghiệp tiệm sửa xe nào thật thà, nghe bà con mách quán bún nào ngon. Influencer marketing là phiên bản trên mạng của truyền miệng, chỉ khác ở quy mô: một lời giới thiệu giờ tới được hàng nghìn, hàng vạn người cùng lúc.
Điểm giữ nguyên là bản chất niềm tin. Người nghe tin vì người nói có một lý do để biết, và vì người nói đặt uy tín của mình vào lời giới thiệu. Một người hay mách quán ngon mà mách sai vài lần thì không ai nghe nữa. Trên mạng cũng vậy: người có ảnh hưởng giữ được khán giả là người giữ được uy tín qua nhiều lần giới thiệu.
Điểm thay đổi là người nghe không còn quen biết người nói. Khán giả chỉ biết người có ảnh hưởng qua màn hình, nên họ đánh giá độ tin bằng những dấu hiệu khác: người đó có giống mình không, có nói cả điểm chưa ưng không, có hay quảng cáo không, người khác bình luận gì. Đây là lý do minh bạch quan hệ hợp tác quan trọng: người xem cần biết bối cảnh để tự cân nhắc.
Vì sao lời giới thiệu của người thật thuyết phục hơn quảng cáo
Bằng chứng từ người khác. Khi phân vân, người ta nhìn xem người khác đã chọn gì. Một video người thật dùng sản phẩm trong bếp nhà mình là bằng chứng rằng sản phẩm tồn tại, dùng được, có người đã mua. Quảng cáo của nhãn hàng khó tạo ra cảm giác đó vì ai cũng biết nhãn hàng sẽ khen hàng của mình.
Sự giống nhau. Người mua tin người có hoàn cảnh giống mình: cùng làm mẹ con nhỏ, cùng ở trọ, cùng chạy xe máy đi làm xa. Họ dễ hình dung sản phẩm trong đời sống của chính mình khi thấy nó trong đời sống của người giống mình.
Quan hệ quen thuộc một chiều. Người theo dõi lâu một kênh có cảm giác quen người đó như quen một người bạn, dù người đó không biết họ. Cảm giác quen này làm lời giới thiệu có trọng lượng của lời khuyên hơn là lời quảng cáo. Đây cũng là lý do người có ảnh hưởng phải dùng sức mạnh đó có trách nhiệm.
Ngữ cảnh dùng thật. Quảng cáo cho thấy sản phẩm trong điều kiện lý tưởng. Người có ảnh hưởng cho thấy sản phẩm trong điều kiện thật: mưa gió, con quấy, bếp chật, ngân sách hạn chế. Người xem thấy được câu trả lời cho câu hỏi "nó có hợp với mình không".
Khả năng hỏi lại. Dưới nội dung của người có ảnh hưởng, người xem có thể hỏi và thường được trả lời, bởi người làm nội dung hoặc bởi người xem khác. Cuộc trò chuyện này giải toả những băn khoăn mà quảng cáo một chiều không chạm tới.
Influencer marketing nằm ở đâu trong hành trình mua
Hành trình mua của một khách thường đi qua vài chặng: biết tới, tìm hiểu, quyết định mua, dùng, quay lại hoặc giới thiệu. Influencer marketing mạnh yếu khác nhau ở từng chặng.
| Chặng | Influencer marketing giúp gì | Điều shop phải tự làm |
|---|---|---|
| Biết tới | Đưa sản phẩm tới người lạ chưa từng nghe tên shop | Chọn người có khán giả đúng khách |
| Tìm hiểu | Cho người xem thấy sản phẩm trong đời sống thật, trả lời câu hỏi | Trang bán đủ thông tin, có người trả lời tin nhắn |
| Quyết định mua | Tạo niềm tin, mã ưu đãi làm cú hích cuối | Giá, phí giao, cách thanh toán rõ ràng |
| Dùng sản phẩm | Gần như không giúp được | Chất lượng thật, đóng gói, hướng dẫn dùng |
| Quay lại, giới thiệu | Giúp ít, chủ yếu nhắc nhớ | Chăm sóc khách, chương trình khách thân thiết, khách giới thiệu khách |
Bảng cho thấy một điều quan trọng: influencer marketing mở cửa, nhưng chuyện khách có ở lại hay không do shop quyết định. Một đợt hợp tác thành công kéo nhiều khách mới tới một sản phẩm kém chỉ làm nhiều người thất vọng hơn, và họ cũng có tiếng nói trên mạng như ai.
Những gì influencer marketing không làm được
Nhiều chủ shop thất vọng vì kỳ vọng sai về khả năng của người có ảnh hưởng. Biết trước giới hạn giúp bạn đặt mục tiêu đúng:
- Không cứu được sản phẩm kém. Người có ảnh hưởng nói thật thì sẽ chê; người khen dối thì làm người xem mua rồi thất vọng, quay ra chê cả shop lẫn người giới thiệu.
- Không thay được trang bán hàng. Người xem bấm vào thấy trang sơ sài, thiếu thông tin, ảnh mờ thì bỏ đi, dù lời giới thiệu hay tới đâu.
- Không đảm bảo doanh số. Một nội dung hay có thể không ra đơn vì sai thời điểm, sai khán giả, giá chưa hợp. Ai hứa chắc doanh số thì nên cảnh giác.
- Không tạo khách trung thành. Khách đến vì một lời giới thiệu chỉ ở lại nếu trải nghiệm mua và dùng tốt.
- Không thay được việc tuân thủ. Sản phẩm thiếu giấy tờ hay nội dung nói sai công dụng vẫn là vi phạm pháp luật về quảng cáo hiện hành, dù người nói là người nổi tiếng hay KOC.
Đặt đúng chỗ, influencer marketing là một công cụ mạnh cho shop nhỏ. Đặt sai chỗ, nó là khoản chi làm bạn tin rằng mạng xã hội không dành cho mình.
Minh bạch là điều kiện để cơ chế này còn chạy
Toàn bộ sức mạnh của influencer marketing dựa trên một giả định: người xem tin rằng lời giới thiệu phản ánh trải nghiệm thật. Khi giả định đó bị phá, cơ chế ngừng chạy. Nhiều người xem đã quen với nội dung hợp tác và không quay lưng chỉ vì thấy chữ hợp tác; thứ làm họ quay lưng là phát hiện mình bị giấu.
Có ba kiểu làm phá niềm tin mà shop cần nhận ra để tránh. Một là nội dung được trả tiền nhưng trình bày như chia sẻ tự nhiên, không ghi gì. Hai là đánh giá, bình luận khen do tài khoản không rõ danh tính viết hàng loạt. Ba là lời khen soạn sẵn đọc qua miệng nhiều người khác nhau, giống nhau tới từng câu. Người xem không cần là chuyên gia vẫn nhận ra kiểu thứ ba khi lướt qua vài video liên tiếp.
Với shop, minh bạch vừa là yêu cầu theo pháp luật về quảng cáo hiện hành và quy định của nền tảng, vừa là cách giữ tài sản quý nhất của mình là lòng tin của khách. Ghi rõ hợp tác, để người có ảnh hưởng nói thật, và chấp nhận rằng không phải ai dùng thử cũng sẽ khen: đó là cái giá rất nhỏ so với việc mất niềm tin.
Vì sao shop nhỏ có lợi thế riêng
Người ta hay nghĩ influencer marketing là trò chơi của nhãn lớn nhiều tiền. Thực tế shop nhỏ có vài lợi thế. Thứ nhất, shop nhỏ có câu chuyện thật: người chủ tự làm bánh, tự chọn vải, tự đi lấy hàng ở vùng trồng. Người có ảnh hưởng thích kể câu chuyện như vậy hơn là đọc thông điệp của một tập đoàn.
Thứ hai, shop nhỏ linh hoạt. Bạn nói chuyện được trực tiếp với người làm nội dung, đổi kế hoạch trong một buổi chiều, gửi thêm sản phẩm ngay khi họ cần. Nhãn lớn phải qua nhiều tầng duyệt. Sự linh hoạt này giúp nội dung tự nhiên hơn, ít mùi kịch bản hơn.
Thứ ba, shop nhỏ hợp với kênh nhỏ, và kênh nhỏ thường có khán giả gắn bó hơn. Một tiệm gốm ở Vĩnh Long làm việc với năm kênh nhỏ chuyên cây cảnh và trang trí nhà có thể chạm tới đúng người mua với chi phí vừa sức. Điều shop nhỏ cần bù lại là kỷ luật: ghi chép, đo, và chỉ làm tiếp khi biết điều gì đang có tác dụng.
Đặt kỳ vọng đúng cho lần đầu
Với shop nhỏ, kỳ vọng hợp lý cho đợt hợp tác đầu tiên là học được điều gì đó, không phải giàu lên sau một đêm. Bạn sẽ biết khách phản ứng thế nào với sản phẩm khi nghe người lạ giới thiệu, loại nội dung nào làm người xem nhắn hỏi, và trang bán của mình có giữ được người bấm vào không.
Kỳ vọng thứ hai là có thêm nội dung nền: những video, hình ảnh từ người dùng thật mà shop được phép dùng lại. Kho nội dung này có giá trị lâu dài, kể cả khi đợt đầu ra ít đơn. Kỳ vọng thứ ba là có thêm vài mối quan hệ: một hai người có ảnh hưởng hợp với shop, sẵn sàng làm tiếp.
Doanh số đến sau, khi bạn đã lặp lại nhiều đợt và biết mình cần gì. Đặt kỳ vọng như vậy giúp bạn không bỏ cuộc sau một đợt kém và không vung tiền sau một đợt may mắn. Cách đặt mục tiêu đo được và đọc kết quả có ở mục đo hiệu quả hợp tác của trang.
Một thói quen nhỏ giúp ích nhiều: sau mỗi đợt, viết ra ba câu, gồm điều đã chạy tốt, điều chưa chạy và điều sẽ thử khác lần sau. Sau ba bốn đợt, những ghi chép ngắn đó trở thành cẩm nang riêng của shop, sát thực tế hơn bất kỳ lời khuyên chung chung nào.
Câu hỏi thường gặp
Influencer marketing có giống quảng cáo trả tiền trên mạng xã hội không?
Không hẳn. Quảng cáo trả tiền là nhãn hàng tự nói về mình và trả tiền để nội dung tới nhiều người. Influencer marketing là người có ảnh hưởng nói về sản phẩm bằng giọng của họ. Hai cách thường kết hợp: nội dung của người có ảnh hưởng được shop dùng lại để chạy quảng cáo, khi đã thoả thuận quyền dùng.
Shop không có trang mạng xã hội có làm influencer marketing được không?
Có thể, nhưng khó hơn. Người xem nội dung của người có ảnh hưởng thường bấm sang tìm shop; không có trang hoặc trang trống thì họ dễ bỏ đi. Nên có ít nhất một nơi để khách tìm thấy, xem thêm sản phẩm và nhắn tin trước khi bắt đầu.
Influencer marketing có hợp với dịch vụ địa phương không?
Rất hợp, nếu chọn người có ảnh hưởng ở đúng địa phương. Quán ăn, tiệm tóc, phòng tập, spa đều hưởng lợi từ người có khán giả quanh khu. Với dịch vụ địa phương, kênh nhỏ ở gần thường hiệu quả hơn kênh lớn ở xa.
Có cần thuê đơn vị trung gian để làm influencer marketing không?
Không bắt buộc. Shop nhỏ có thể tự tìm, tự liên hệ và làm việc trực tiếp với người có ảnh hưởng, nhất là kênh nhỏ. Đơn vị trung gian hữu ích khi cần làm với nhiều người cùng lúc hoặc với kênh lớn có quản lý. Dù thuê ai, shop vẫn chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo sản phẩm của mình.
Influencer marketing có rủi ro gì cho shop?
Rủi ro thường gặp gồm người hợp tác không làm đúng cam kết, nội dung nói sai công dụng, người có ảnh hưởng dính sự việc làm ảnh hưởng hình ảnh shop, hoặc đơn tăng quá khả năng phục vụ. Cách nhận ra và xử lý được bàn ở mục rủi ro và sự cố của trang.