AnhHuong.comẢnh Hưởng
Rủi ro, sự cố và lừa đảo

Video hợp tác, ảnh sản phẩm bị dùng trái phép: giữ bằng chứng, đòi gỡ, báo nền tảng

Shop khác lấy video KOC làm cho bạn để chạy quảng cáo, hoặc người sáng tạo thấy mặt mình trên sản phẩm lạ: cách giữ bằng chứng, nhắn gỡ và báo nền tảng.

Owner of a handmade ceramics workshop in Vinh Long kneeling beside shelves of glazed bowls, comparing two phones with blank screens, clay dust on apron, overhead view, natural daylight

Shop bỏ tiền thuê người sáng tạo làm video, rồi một ngày thấy chính video đó đang chạy quảng cáo cho một shop khác bán hàng giống hệt, giá rẻ hơn. Hoặc ngược lại, một người làm KOC phát hiện gương mặt mình xuất hiện trong quảng cáo của sản phẩm mà họ chưa từng nhận lời. Cả hai đều là chuyện hình ảnh và nội dung bị dùng trái phép, và cả hai đều gây thiệt hại thật: mất khách, mất uy tín, có khi bị khán giả hiểu nhầm là đang quảng bá hàng kém chất lượng.

Bài này đi theo hướng thực hành: xác định ai có quyền đứng ra yêu cầu, giữ bằng chứng thế nào, nhắn yêu cầu gỡ ra sao, báo cáo trên nền tảng, và phòng ngừa từ khâu làm nội dung. Phần lý thuyết về ai giữ quyền với ảnh và video đã có ở trang chuyên về bản quyền trong hệ; ở đây chỉ nhắc đủ để bạn hành động.

Ai có quyền đứng ra yêu cầu

Khi một video hợp tác bị dùng trái phép, câu hỏi đầu tiên là ai đang giữ quyền với video đó, vì người đó mới là người có tư cách rõ nhất để yêu cầu gỡ và báo cáo vi phạm. Câu trả lời phụ thuộc vào thoả thuận lúc hợp tác. Có thoả thuận ghi người sáng tạo giữ quyền với video, shop được dùng trong một phạm vi và thời hạn. Có thoả thuận ghi shop được chuyển giao quyền. Nhiều thoả thuận qua tin nhắn không ghi gì cả.

Với hình ảnh cá nhân, như gương mặt và giọng nói của người sáng tạo, người đó luôn có quyền phản đối việc hình ảnh của mình bị dùng vào mục đích thương mại khi chưa đồng ý. Đây là quyền gắn với con người, không phụ thuộc vào chuyện ai trả tiền làm video.

Trong thực tế, cách hiệu quả nhất là shop và người sáng tạo cùng đứng ra. Shop chứng minh mình là bên đặt làm và có quyền dùng hợp pháp, người sáng tạo chứng minh đó là gương mặt và tác phẩm của họ. Hai tiếng nói cùng lúc làm yêu cầu gỡ có sức nặng hơn. Nếu thoả thuận không rõ hoặc hai bên không thống nhất, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi đi xa hơn.

Giữ bằng chứng trước khi làm bất cứ điều gì

Bên dùng trái phép có thể gỡ nội dung ngay khi biết bị phát hiện, rồi đăng lại ở chỗ khác. Vì vậy, bước giữ bằng chứng phải làm trước khi bạn nhắn tin hay báo cáo:

  1. Chụp màn hình bài đăng hoặc quảng cáo vi phạm, thấy rõ tên tài khoản, thời gian, nội dung chữ đi kèm và số lượt tương tác nếu có.
  2. Ghi lại đường dẫn của bài đăng và trang của bên vi phạm vào một tệp ghi chú, kèm ngày giờ bạn phát hiện.
  3. Quay màn hình khi mở bài vi phạm, cuộn từ tên tài khoản xuống nội dung, để chứng minh đó là bài thật chứ không phải ảnh ghép.
  4. Chuẩn bị bằng chứng bạn là người làm ra hoặc có quyền dùng: tệp video gốc có thông tin ngày tạo, bản nháp, ảnh hậu trường lúc quay, tin nhắn hoặc biên bản hợp tác.
  5. Nếu quảng cáo đang chạy, ghi lại các lần bạn thấy nó xuất hiện. Một số nền tảng có thư viện quảng cáo công khai cho phép xem quảng cáo đang chạy của một trang, nên tra thêm ở đó.
  6. Cất tất cả vào một thư mục, sao một bản ra nơi khác.

Bằng chứng về tệp gốc là phần dễ bị bỏ qua nhất. Đừng xoá tệp video gốc và các bản nháp sau khi đăng, vì đó là thứ chứng minh bạn là người làm ra, mạnh hơn mọi lời khẳng định.

Nhắn yêu cầu gỡ: ngắn, rõ, có hạn

Với nhiều trường hợp, nhất là shop nhỏ dùng nhầm vì nghĩ video trên mạng thì ai cũng dùng được, một tin nhắn rõ ràng là đủ để họ gỡ. Tin nhắn nên có những phần sau:

  • Bạn là ai: shop đặt làm video, hoặc người xuất hiện trong video và là người làm ra nó.
  • Nội dung nào bị dùng, ở đâu, từ khi nào, kèm ảnh chụp.
  • Bên kia chưa được phép dùng nội dung này.
  • Yêu cầu cụ thể: gỡ bài đăng và dừng quảng cáo trong một thời hạn, ví dụ hết ngày mai.
  • Điều bạn sẽ làm nếu không được phản hồi: báo cáo vi phạm với nền tảng và làm việc qua kênh chính thức.

Ví dụ câu chữ: "Chào shop, bên em là shop đặt làm video đang được dùng trong quảng cáo của shop từ thứ Hai. Video do bên em đặt làm và chưa cho phép đơn vị nào khác sử dụng. Shop vui lòng gỡ bài và dừng quảng cáo trước hết ngày mai. Sau thời hạn này, bên em sẽ báo cáo với nền tảng." Giữ giọng lịch sự, không đe doạ, không bình luận về sản phẩm của họ. Nếu bên kia phản hồi và gỡ, cảm ơn và lưu lại tin nhắn.

Báo cáo vi phạm trên nền tảng

Dùng đúng mẫu báo cáo. Các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử thường có mẫu báo cáo riêng cho vi phạm quyền tác giả và mẫu riêng cho việc mạo danh hay dùng hình ảnh cá nhân trái phép. Chọn đúng mẫu giúp hồ sơ được xử lý nhanh hơn so với báo cáo chung chung là "nội dung không phù hợp".

Người có quyền tự nộp. Mẫu báo cáo quyền tác giả thường yêu cầu người nộp là chủ quyền hoặc người được uỷ quyền. Nếu video do người sáng tạo giữ quyền, họ nên tự nộp, shop hỗ trợ bằng chứng.

Khai thông tin thật, đủ và chính xác. Báo cáo vi phạm thường yêu cầu bạn cam kết thông tin là đúng. Khai sai có thể gây rắc rối cho chính bạn. Đính kèm bằng chứng tệp gốc nếu mẫu cho phép.

Báo cả quảng cáo, không chỉ bài đăng. Quảng cáo trả tiền thường có kênh báo cáo riêng. Một bài đăng bị gỡ nhưng quảng cáo vẫn chạy thì thiệt hại vẫn tiếp diễn.

Theo dõi và nộp lại khi bị đăng lại. Một số bên vi phạm đăng lại sau khi bị gỡ, dưới tài khoản khác. Giữ thư mục bằng chứng để nộp lại nhanh, và ghi chú mã hồ sơ báo cáo trước đó.

Tình huống thường gặp và hướng xử lý

Mỗi tình huống có người đứng ra chính và hướng xử lý khác nhau. Bảng dưới gom các trường hợp hay gặp nhất với shop nhỏ và người làm KOC.

Tình huốngAi đứng ra chínhHướng xử lý
Shop khác dùng video hợp tác của bạn để bán hàng giốngShop đặt làm và người sáng tạoGiữ bằng chứng, nhắn gỡ, báo cáo quyền tác giả và quảng cáo
Gương mặt KOC bị cắt ghép vào quảng cáo sản phẩm lạNgười sáng tạoGiữ bằng chứng, báo cáo dùng hình ảnh trái phép, đăng đính chính với người theo dõi
Ảnh sản phẩm do shop tự chụp bị lấy làm ảnh bán hàngShopNhắn gỡ, báo cáo trên sàn hoặc mạng xã hội, kèm tệp ảnh gốc
Shop cũ tiếp tục dùng video sau khi hết thời hạn thoả thuậnNgười sáng tạoNhắc điều khoản thời hạn, đề nghị gỡ hoặc gia hạn có trả phí
Nội dung bị chỉnh sửa, thêm câu nói không phải của người sáng tạoNgười sáng tạo, có thể cả shopGỡ ngay, đính chính, cân nhắc hỏi luật sư vì đã đụng đến danh dự

Trường hợp cuối nghiêm trọng hơn các trường hợp khác, vì người xem có thể tin rằng người sáng tạo đã nói điều họ chưa từng nói, nhất là về công dụng sản phẩm. Người sáng tạo nên đăng đính chính sớm trên kênh của mình để bảo vệ uy tín với khán giả.

Phòng từ khâu làm nội dung

Không có cách nào ngăn tuyệt đối việc người khác tải và dùng lại nội dung, nhưng có cách làm việc đó khó hơn và làm việc đòi lại dễ hơn. Ở khâu thoả thuận, ghi rõ ai giữ quyền với video, shop được dùng ở đâu và trong bao lâu, và ai có trách nhiệm đứng ra khi có bên thứ ba dùng trái phép. Chi tiết điều khoản có trong danh mục hợp đồng và quyền dùng nội dung của trang.

Ở khâu sản xuất, đưa yếu tố nhận diện tự nhiên vào video: bao bì có tên shop, góc cửa hàng quen thuộc, cách mở đầu riêng của người sáng tạo. Những yếu tố này không ngăn được việc bị lấy, nhưng khiến video kém hữu dụng với shop khác và là bằng chứng rõ ràng khi bạn báo cáo.

Ở khâu lưu trữ, giữ tệp gốc, bản nháp và ảnh hậu trường theo từng chiến dịch, đặt tên tệp có ngày tháng. Phần này chỉ tốn vài phút mỗi lần nhưng tiết kiệm rất nhiều công sức khi cần chứng minh.

Cuối cùng, dành vài phút mỗi tháng tìm thử tên sản phẩm, tên shop và tên người sáng tạo đã hợp tác trên các nền tảng chính. Phát hiện sớm thì thiệt hại ít, và bên vi phạm cũng dễ chịu gỡ hơn khi nội dung mới đăng.

Khi bên dùng trái phép là đối tác cũ hoặc người quen

Không phải lúc nào bên dùng trái phép cũng là người lạ. Trường hợp khó xử hơn là một shop từng hợp tác, một nhà phân phối cũ, hay người quen trong nghề lấy video về dùng vì nghĩ rằng quen biết thì không sao. Với những trường hợp này, nhắn riêng và gọi điện trước khi báo cáo công khai thường giữ được quan hệ, và phần lớn người quen sẽ gỡ khi được nhắc.

Nếu muốn cho phép họ dùng tiếp, đây là lúc biến việc dùng trái phép thành một thoả thuận rõ ràng: dùng ở đâu, trong bao lâu, có trả phí hay không, và người sáng tạo trong video có đồng ý không. Đừng tự ý đồng ý thay người sáng tạo, vì gương mặt trong video là của họ, không phải của shop.

Nếu quan hệ đã căng, hoặc bên kia cho rằng mình có quyền vì từng là đối tác, hãy đọc lại thoả thuận cũ trước khi trao đổi tiếp. Khi hai bên hiểu khác nhau về quyền, thương lượng qua người trung gian hoặc hỏi luật sư thường nhanh hơn tranh cãi qua tin nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Video hợp tác đăng công khai thì shop khác có được dùng lại không?

Đăng công khai không có nghĩa ai cũng được dùng vào việc kinh doanh. Muốn dùng nội dung của người khác để quảng cáo cần sự đồng ý của người giữ quyền và, với hình ảnh cá nhân, của người xuất hiện trong video. Chia sẻ lại bằng tính năng chia sẻ của nền tảng là chuyện khác.

Shop đã trả tiền làm video thì có đương nhiên giữ quyền với video không?

Không đương nhiên. Quyền với video phụ thuộc vào thoả thuận hai bên. Nhiều thoả thuận chỉ cho shop quyền sử dụng trong phạm vi và thời hạn nhất định. Nếu thoả thuận không rõ, hai bên nên bàn lại và ghi thành văn bản, tình huống tranh chấp thì hỏi luật sư.

Báo cáo trên nền tảng mất bao lâu mới được xử lý?

Thời gian khác nhau tuỳ nền tảng và tuỳ hồ sơ có đủ bằng chứng không. Một số trường hợp được xử lý trong vài ngày, số khác lâu hơn. Trong lúc chờ, bạn vẫn có thể nhắn yêu cầu trực tiếp và đăng thông tin đính chính trên kênh của mình nếu cần.

Người sáng tạo thấy mặt mình trong quảng cáo thuốc, thực phẩm chức năng thì nên làm gì trước?

Giữ bằng chứng, báo cáo dùng hình ảnh trái phép với nền tảng, và đăng đính chính ngắn trên kênh rằng bạn không quảng cáo sản phẩm đó. Việc đính chính sớm quan trọng vì khán giả có thể mua hàng vì tin bạn. Tình huống nghiêm trọng nên hỏi luật sư.

Có nên đăng bài bóc shop đã lấy video của mình không?

Đăng bài nêu tên có thể làm mọi chuyện rối hơn và dễ dẫn đến tranh cãi về danh dự giữa hai bên. Cách bền hơn là yêu cầu gỡ, báo cáo nền tảng, và nếu cần, đăng thông báo chung rằng video của shop chỉ xuất hiện trên các kênh chính thức.

Đóng dấu tên shop lên video có giúp chống bị lấy không?

Dấu tên giúp nhận diện và làm video kém hữu dụng với bên khác, nhưng không ngăn được hoàn toàn vì có thể bị cắt hoặc che. Nó hữu ích nhất khi kết hợp với việc giữ tệp gốc và thoả thuận rõ ràng về quyền sử dụng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138