Phần lớn shop nhỏ nên bắt đầu từ KOC và những kênh nhỏ đúng ngách, rồi mới tính tới KOL khi đã biết sản phẩm được khách đón nhận và shop chịu được lượng đơn tăng. Lý do không chỉ là chi phí: KOC cho shop những nhận xét thật để học, rủi ro mỗi lần thử nhỏ, và nội dung mộc của họ hợp với cách người mua tìm hiểu hàng tiêu dùng hằng ngày.
Dù vậy, có những mặt hàng và mục tiêu mà KOL, nhất là KOL ngách có chuyên môn, lại là lựa chọn đúng ngay từ đầu. Phần dưới giúp bạn chọn theo ba trục: shop đã sẵn sàng tới đâu, mục tiêu đợt hợp tác là gì, mặt hàng có đặc điểm gì, rồi đưa ra một lộ trình thử ba vòng để không đặt cược hết vào một lần.
Vì sao KOC thường là bước đầu hợp lý
Lần hợp tác đầu tiên của một shop nhỏ thật ra là lần học. Bạn chưa biết khách phản ứng với sản phẩm ra sao khi nghe người lạ giới thiệu, chưa biết loại nội dung nào làm người xem nhắn hỏi, chưa biết khâu đóng gói và giao hàng chịu được bao nhiêu đơn mỗi ngày. Học bằng KOC rẻ hơn học bằng KOL: mỗi lần thử nhỏ, sai thì sửa được.
KOC còn trả về thứ KOL hiếm khi trả: nhận xét thật. Một KOC dùng thử dễ nói thẳng rằng hộp đựng khó mở, vị hơi ngọt, kích cỡ chạy nhỏ. Những lời đó đôi khi khó nghe nhưng là thông tin quý để sửa sản phẩm trước khi đưa ra rộng. Một KOL có lịch kín và hợp đồng chặt thường chỉ giao đúng phần nội dung đã thoả thuận, ít khi có thời gian ngồi góp ý chi tiết cho một shop nhỏ. Bình luận dưới video của KOC cũng là nơi bạn đọc được câu hỏi thật của khách tiềm năng.
Cuối cùng, nội dung KOC dùng lại được lâu. Video mộc của người dùng thật có thể đăng lại trên trang của shop, làm ảnh đánh giá, làm chất liệu cho quảng cáo nếu đã thoả thuận quyền dùng. Một đợt hợp tác KOC tốt để lại cho shop một kho nội dung nền, thứ mà khi làm với KOL sau này bạn vẫn cần tới.
Trước khi chọn người, kiểm shop đã sẵn sàng chưa
Không loại người có ảnh hưởng nào cứu được một shop chưa sẵn sàng đón khách. Trước khi nhắn lời mời đầu tiên, bạn đi qua danh sách này:
- Trang bán hàng đủ thông tin: ảnh thật, mô tả rõ, kích cỡ, thành phần, cách dùng, chính sách đổi trả. Người xem bấm vào mà thấy trang sơ sài là bỏ đi.
- Có vài đánh giá thật: từ khách mua trước đó, không phải đánh giá tự tạo hay đánh giá đổi quà.
- Hàng đủ cho một đợt tăng đơn: ước lượng nếu đơn gấp ba ngày thường thì kho có đủ không.
- Có người trả lời tin nhắn trong ngày: kể cả buổi tối, vì người xem nội dung hay nhắn lúc rảnh.
- Sản phẩm có đủ giấy tờ: nhất là nhóm thực phẩm, mỹ phẩm, đồ cho trẻ em. Thiếu giấy tờ thì việc quảng bá có thể vi phạm pháp luật về quảng cáo hiện hành, dù người đăng là ai.
- Có ngân sách cho cả đợt: gồm sản phẩm gửi đi, phí vận chuyển, thù lao nếu có, và phần giảm giá cho mã riêng.
Thiếu một hai mục thì nên bổ sung trước. Đợt hợp tác đầu tiên mà khách bấm vào thấy trang trống, nhắn không ai trả lời hay đặt xong chờ một tuần không thấy hàng thì công sức của người có ảnh hưởng thành công cốc, và họ cũng khó nhận lời lần sau.
Chọn theo mục tiêu của đợt hợp tác
Mỗi đợt hợp tác nên có một mục tiêu chính. Gộp nhiều mục tiêu một lúc thì khó chọn người và khó biết đợt đó thành hay bại.
| Mục tiêu chính | Loại người hợp | Vì sao | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thu nhận xét để sửa sản phẩm | KOC kênh nhỏ, khách quen | Dễ nói thật, ít áp lực | Không đòi đăng bài, chỉ xin góp ý |
| Kéo khách quanh khu tới cửa hàng | Người có ảnh hưởng địa phương | Khán giả ở gần, đi được tới tiệm | Kiểm tỷ lệ người theo dõi ở cùng tỉnh, thành |
| Bán trực tuyến theo ngách | Micro influencer cùng ngách | Khán giả đúng sở thích, tin lời người cùng ngách | Cho mỗi người một mã riêng |
| Tạo uy tín cho sản phẩm cần giải thích | KOL ngách có chuyên môn | Người xem cần người hiểu nghề bảo chứng | Không để KOL nói vượt chuyên môn hay hứa công dụng |
| Ra mắt rộng, nhiều người biết cùng lúc | KOL hoặc kênh lớn kèm nhiều KOC | Cần độ phủ trong thời gian ngắn | Chỉ làm khi hàng, nhân sự, giao vận đã vững |
Hầu hết shop nhỏ ở giai đoạn đầu rơi vào ba dòng đầu của bảng. Hai dòng cuối hợp hơn khi shop đã có chỗ đứng và có lý do rõ ràng để cần thêm uy tín hoặc độ phủ.
Chọn theo đặc điểm mặt hàng
Hàng phải dùng thử mới biết. Kem dưỡng, gối, giày, đồ ăn: người mua muốn nghe trải nghiệm sau nhiều ngày dùng. KOC hợp hơn vì họ dùng thật và kể chậm. Gửi sản phẩm sớm, cho đủ thời gian trước khi hẹn đăng.
Hàng cần kiến thức để chọn. Dụng cụ kỹ thuật, thiết bị lọc nước, khoá học: người mua cần người hiểu nghề giải thích. Một KOL ngách, như kỹ sư có kênh chia sẻ hay giáo viên lâu năm, có sức nặng mà KOC khó có. Đây là trường hợp KOL đáng cân nhắc sớm.
Hàng mua theo cảm hứng. Phụ kiện, đồ trang trí, quà tặng nhỏ: người mua quyết nhanh khi thấy đẹp. Nội dung hình ảnh đẹp quan trọng hơn lời giải thích; người sáng tạo nội dung có tay nghề quay chụp là lựa chọn tốt.
Hàng gắn với địa phương. Đặc sản, quán ăn, dịch vụ tại chỗ: người có ảnh hưởng ở đúng tỉnh, thành, kể cả kênh rất nhỏ, mang lại khách đi tới được. Một người ở Nghệ An chia sẻ quán quen có giá trị với quán ở Vinh hơn kênh ẩm thực toàn quốc.
Hàng giá trị cao hoặc thuộc nhóm nhạy cảm. Đồ điện tử đắt tiền, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, sản phẩm cho trẻ nhỏ: người mua cân nhắc lâu và cần tin cậy cao. Bạn cần người có uy tín thật, nội dung kỹ và tuân thủ chặt quy định về quảng cáo cho nhóm hàng có điều kiện.
Khi nào KOL lại là lựa chọn đúng ngay từ đầu
KOL không chỉ dành cho nhãn lớn. Có ba tình huống shop nhỏ nên nghĩ tới KOL sớm. Thứ nhất, sản phẩm cần chuyên môn để người mua dám mua: một tiệm bán dụng cụ làm gốm cho người mới cần một nghệ nhân có tiếng nói giải thích vì sao loại đất này hợp, loại kia không.
Thứ hai, shop đã có nền khá vững nhưng chững lại vì thiếu uy tín ở một nhóm khách mới. Ví dụ giả định: một xưởng nội thất gỗ ở Bình Dương cũ, nay thuộc TP Hồ Chí Minh, bán tốt cho khách quen nhưng muốn tới được người mua căn hộ đầu tiên; một KOL ngách về thiết kế nhà nhỏ có thể mở cửa nhóm khách đó.
Thứ ba, KOL ngách có khán giả hẹp và chi phí vừa sức. Nhiều KOL chuyên môn không có lượng theo dõi lớn, chi phí không quá cao, nhưng lời họ nặng ký trong cộng đồng nghề. Với những người này, tiêu chí chọn là chuyên môn có đúng mặt hàng không và họ có giữ được sự độc lập không, tức là có dám từ chối sản phẩm không đạt.
Lộ trình thử ba vòng cho shop mới làm lần đầu
Thay vì đặt cược hết vào một người, bạn đi ba vòng, mỗi vòng học được một điều rồi mới quyết vòng sau. Ví dụ giả định cho một shop đồ handmade:
- Vòng một, khoảng một tháng: gửi sản phẩm cho năm đến tám người dùng thật, gồm khách quen và KOC kênh nhỏ, không bắt đăng. Mục tiêu là thu nhận xét, sửa sản phẩm và trang bán.
- Vòng hai, khoảng hai tháng: chọn ba đến năm KOC hoặc micro influencer hợp nhất, hợp tác có thoả thuận, có ghi rõ hợp tác, mỗi người một mã riêng. Mục tiêu là biết loại nội dung và loại người nào ra kết quả.
- Vòng ba: dựa trên kết quả vòng hai, quyết định đi tiếp với hai ba người tốt nhất lâu dài hơn, mở thêm tiếp thị liên kết, hoặc cân nhắc một KOL ngách để mở rộng.
- Sau mỗi vòng: ngồi lại ghi ba điều đã học, một điều sẽ làm khác, trước khi chi tiền cho vòng tiếp theo.
Lộ trình này chậm hơn một đợt KOL rầm rộ, nhưng mỗi đồng chi ra đều mua được thông tin. Khi tới lúc làm lớn, bạn biết chính xác mình cần ai và cần họ làm gì.
Những tín hiệu nên dừng lại trước khi chi thêm
Có những lúc dừng lại để sửa còn có lợi hơn làm tiếp. Các tín hiệu đáng chú ý:
- Nhiều người xem hỏi nhưng ít ai đặt: có thể trang bán, giá hay phí giao đang cản họ, không phải người giới thiệu kém.
- Nhận xét của KOC lặp lại cùng một điểm chưa ưng: sản phẩm cần sửa trước khi giới thiệu thêm.
- Đơn tăng nhưng khách phàn nàn về giao hàng hoặc đóng gói: khâu vận hành chưa theo kịp.
- Người có ảnh hưởng bắt đầu từ chối lời mời: có thể sản phẩm chưa đủ hấp dẫn hoặc cách làm việc của shop còn rườm rà.
- Ngân sách đã tiêu gần hết mà chưa rõ học được gì: dấu hiệu đợt hợp tác thiếu mục tiêu và thiếu cách đo.
Khi thấy một trong các tín hiệu trên, hãy viết ra nguyên nhân bạn đoán, sửa đúng một chỗ, rồi thử lại ở quy mô nhỏ. Sửa nhiều thứ cùng lúc thì lần sau dù kết quả tốt lên cũng không biết nhờ đâu.
Dừng không phải là bỏ. Dừng là để quay lại mạnh hơn với một sản phẩm tốt hơn, một trang bán rõ hơn và một mục tiêu cụ thể hơn.
Câu hỏi thường gặp
Shop mới mở có nên thuê KOL ngay để nhiều người biết?
Thường là không nên. Shop mới chưa có đánh giá, chưa biết sức chịu tải của kho và giao hàng, chưa biết khách phản ứng ra sao. Một đợt KOL lúc này dễ tốn kém mà không giữ được khách. Nên bắt đầu nhỏ với KOC và khách quen để học trước.
KOL ngách khác KOL thông thường ở đâu?
KOL ngách có ảnh hưởng nhờ chuyên môn trong một lĩnh vực hẹp, khán giả nhỏ nhưng nghe lời họ thật. KOL thông thường có độ phủ rộng nhờ danh tiếng. Với shop nhỏ bán sản phẩm cần giải thích, KOL ngách thường hiệu quả và vừa sức hơn.
Có nên làm KOL và KOC cùng một lúc không?
Có thể, khi shop đã có nền và có mục tiêu ra mắt rộng. Cách làm hay gặp là KOL tạo nhận biết ban đầu, nhiều KOC tiếp nối kể trải nghiệm thật trong những tuần sau. Với shop mới, làm cùng lúc thường quá sức quản lý.
Shop không có ngân sách thì bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ khách quen và những người đã tự nhắc tới shop. Gửi sản phẩm mới dùng thử, xin góp ý thật, xin phép đăng lại nhận xét. Đây là dạng hợp tác chi phí thấp nhất, và cũng giúp shop chuẩn bị trang bán, đánh giá trước khi chi tiền cho người có ảnh hưởng.
Làm sao biết đợt hợp tác đầu tiên thành công?
Đo theo mục tiêu đã đặt từ đầu. Nếu mục tiêu là học, thành công là có đủ nhận xét để sửa sản phẩm. Nếu mục tiêu là đơn, nhìn đơn qua mã riêng. Không đặt mục tiêu trước thì đợt nào cũng khó đánh giá. Cách đo chi tiết có ở mục đo hiệu quả của trang.