Chi phí trên mỗi đơn là tổng chi phí của đợt hợp tác chia cho số đơn đợt đó mang về; chi phí trên mỗi khách mới là tổng chi phí chia cho số người lần đầu mua của shop. Hai con số này trả lời câu hỏi mà lượt xem không trả lời được: bạn đã trả bao nhiêu để có một đơn, và bao nhiêu để có thêm một người khách.
Phép chia thì đơn giản; cái khó nằm ở tử số và mẫu số. Tử số thường bị tính thiếu vì quên sản phẩm gửi tặng, quên tiền đã giảm qua mã. Mẫu số thường bị tính thừa vì gộp cả đơn huỷ, đơn hoàn và khách cũ. Bài này đi qua từng phần, kèm ví dụ giả định với đơn vị tiền chung chung để bạn áp vào số của shop mình.
Hai con số khác nhau ở đâu và khi nào dùng con số nào
Chi phí trên mỗi đơn, nhiều người gọi tắt theo tiếng Anh là CPO, đo hiệu quả bán hàng trước mắt. Nó hợp với shop bán hàng mua một lần hoặc mua theo mùa, nơi mỗi đơn gần như độc lập với đơn sau. Nếu chi phí trên mỗi đơn thấp hơn lợi nhuận gộp của một đơn, đợt hợp tác có lãi ngay từ những đơn đầu.
Chi phí trên mỗi khách mới, hay CAC, đo cái giá để mở rộng tập khách. Nó hợp với shop có khách quay lại nhiều lần: quán cà phê, cửa hàng mỹ phẩm, shop đồ ăn vặt, lớp học. Ở những ngành này, một khách mới có thể mua tiếp nhiều lần trong năm, nên shop có thể chấp nhận chi phí trên mỗi khách mới cao hơn lợi nhuận của đơn đầu, miễn là khách thật sự quay lại.
Một đợt hợp tác có thể đẹp ở con số này mà xấu ở con số kia. Ví dụ giả định: đợt hợp tác mang về 50 đơn với chi phí trên mỗi đơn khá thấp, nhưng 35 đơn trong số đó là khách cũ vốn đã theo dõi shop. Tính theo khách mới, chi phí cao gấp hơn ba lần. Nếu mục tiêu là tìm khách mới, đợt này chưa đạt dù số đơn trông ổn. Vì vậy, trước khi tính, hãy nhắc lại mục tiêu chính đã đặt từ đầu.
Gom đủ chi phí của một đợt hợp tác
Chi phí của đợt hợp tác không chỉ là số tiền chuyển cho người sáng tạo. Danh sách dưới đây giúp bạn không bỏ sót:
- Tiền trả cố định cho người sáng tạo theo thoả thuận.
- Hoa hồng theo đơn, nếu có, tính trên đơn đã giao thành công.
- Sản phẩm gửi tặng hoặc gửi để quay nội dung, tính theo giá vốn chứ không theo giá bán.
- Phí gửi hàng mẫu, phí đi lại nếu người sáng tạo đến quay tại cửa hàng.
- Tổng tiền đã giảm cho khách qua mã giảm giá riêng.
- Chi phí quảng cáo trả phí nếu shop trả tiền để đẩy bài hợp tác tới nhiều người hơn.
- Thời gian của nhân viên viết brief, duyệt nội dung, trả lời tin nhắn tăng thêm; với shop nhỏ có thể quy ra số giờ.
- Phí trung gian nếu hợp tác qua một bên kết nối.
Shop nhỏ hay bỏ qua hai mục: tiền giảm qua mã và giá vốn sản phẩm tặng. Hai khoản này không đi ra khỏi tài khoản như một khoản chuyển tiền, nên dễ quên, nhưng trong nhiều đợt hợp tác bằng hình thức đổi sản phẩm, chúng chiếm phần lớn chi phí.
Tính chi phí trên mỗi đơn từng bước
Ví dụ giả định dưới đây dùng đơn vị tiền chung chung để minh hoạ cách tính, không phản ánh mức giá thị trường.
- Cộng tổng chi phí: trả người sáng tạo 600 đơn vị, sản phẩm tặng theo giá vốn 80, tiền giảm qua mã 300, quảng cáo đẩy bài 120. Tổng là 1.100 đơn vị.
- Đếm số đơn dùng mã hoặc đi qua đường dẫn theo dõi trong 14 ngày: 70 đơn.
- Loại đơn huỷ và đơn hoàn: còn 62 đơn thành công.
- Chia tổng chi phí cho số đơn thành công: 1.100 chia 62, xấp xỉ 17,7 đơn vị mỗi đơn.
- So với lợi nhuận gộp trung bình của một đơn, giả định 25 đơn vị. Mỗi đơn còn dư khoảng 7,3 đơn vị trước các chi phí cố định khác của shop.
- Ghi kết quả vào bảng theo dõi kèm ngày tính, để sau này còn so với các đợt khác.
Nếu bạn muốn xét cả phần đơn tăng thêm không dùng mã, hãy tính thêm một phiên bản thứ hai với mẫu số là số đơn tăng thêm so với số liệu nền. Kết quả sẽ là một khoảng: chi phí trên mỗi đơn nằm giữa hai con số đó. Báo cáo cả hai thay vì chọn con số đẹp hơn.
Tách khách mới khỏi khách cũ
Để tính chi phí trên mỗi khách mới, bạn cần biết trong số đơn của đợt, bao nhiêu đơn đến từ người chưa từng mua. Trên sàn thương mại điện tử, báo cáo đơn hàng thường có thông tin khách mua lần đầu hay đã từng mua tại shop; kiểm phiên bản hiện hành của sàn bạn dùng. Với trang web riêng, bạn đối chiếu số điện thoại hoặc địa chỉ thư của người đặt với danh sách khách cũ.
Với shop bán qua tin nhắn, cách đơn giản nhất là có một cột "khách mới" trong sổ đơn, đánh dấu khi nhân viên không thấy lịch sử trò chuyện hay đơn cũ của người đó. Với cửa hàng có mặt bằng, câu hỏi "Lần đầu anh chị ghé quán phải không ạ?" kết hợp với chương trình tích điểm cho bạn số liệu khá sát.
Khi đối chiếu, chỉ dùng thông tin khách cho mục đích quản lý bán hàng của shop, không gửi danh sách khách cho người sáng tạo hay bên thứ ba. Nếu cần chia sẻ kết quả, chỉ gửi con số tổng như "trong 62 đơn có 41 khách mới". Ví dụ giả định trên cho chi phí trên mỗi khách mới là 1.100 chia 41, khoảng 26,8 đơn vị, cao hơn lợi nhuận gộp của một đơn. Lúc đó câu hỏi trở thành: những khách mới này có quay lại không?
So ba người sáng tạo trên cùng một thước đo
Bảng dưới là ví dụ giả định cho một shop đồ ăn vặt hợp tác với ba người trong cùng tháng. Đơn vị tiền chung chung, lợi nhuận gộp mỗi đơn giả định là 20.
| Người sáng tạo | Tổng chi phí | Đơn thành công | Trong đó khách mới | Chi phí trên mỗi đơn | Chi phí trên mỗi khách mới |
|---|---|---|---|---|---|
| Người A, kênh lớn | 1.500 | 60 | 45 | 25,0 | 33,3 |
| Người B, kênh vừa | 700 | 50 | 22 | 14,0 | 31,8 |
| Người C, kênh nhỏ | 300 | 24 | 20 | 12,5 | 15,0 |
Nhìn theo chi phí trên mỗi đơn, người C và người B rẻ hơn người A nhiều, còn người A lỗ trên từng đơn vì vượt lợi nhuận gộp 20. Nhìn theo chi phí trên mỗi khách mới, người C nổi bật hẳn, còn người B gần ngang người A vì phần lớn đơn của B là khách cũ. Nếu mục tiêu là khách mới, shop nên thử tăng số lần hợp tác với những người giống C. Ba con số này chỉ có ý nghĩa khi so cùng sản phẩm, cùng thời gian và cùng cách đếm.
Đặt ngưỡng chấp nhận trước khi bắt đầu
Hai con số này hữu ích nhất khi bạn dùng chúng theo chiều ngược: trước khi ký thoả thuận, tự hỏi mình chấp nhận trả tối đa bao nhiêu cho một đơn và cho một khách mới. Mức trần cho mỗi đơn thường là lợi nhuận gộp của một đơn trừ đi phần lãi tối thiểu bạn muốn giữ. Mức trần cho mỗi khách mới có thể cao hơn, tính theo lợi nhuận bạn kỳ vọng từ một khách trong vài tháng đầu, nhưng nên tính thận trọng khi shop chưa có dữ liệu khách quay lại.
Có mức trần rồi, bạn chia ngân sách đợt cho mức trần để ra số đơn tối thiểu cần đạt. Ví dụ giả định: ngân sách 800 đơn vị, mức trần mỗi đơn 16 đơn vị, thì đợt hợp tác phải mang về ít nhất 50 đơn thành công mới hoà. Con số 50 này chính là mục tiêu bạn đưa vào bảng theo dõi, và cũng là cơ sở để nói chuyện thẳng thắn với người sáng tạo về hình thức trả tiền, ví dụ giảm phần cố định, tăng phần hoa hồng.
Ngưỡng chấp nhận cũng giúp bạn từ chối đúng lúc. Khi một người sáng tạo đưa ra mức phí mà muốn hoà vốn phải đạt số đơn gấp nhiều lần những gì kênh của họ từng mang về cho các shop tương tự, bạn có cơ sở để thương lượng hoặc chuyển sang người khác, thay vì đồng ý chỉ vì kênh của họ có nhiều người theo dõi.
Những chỗ hay tính sai
Tính sản phẩm tặng theo giá bán. Làm vậy đội chi phí lên quá mức thật. Với shop, cái mất đi là giá vốn của sản phẩm cộng phí gửi, không phải giá niêm yết.
Quên trừ đơn hoàn và đơn huỷ. Với ngành thời trang, mỹ phẩm, tỷ lệ hoàn có thể đáng kể. Đếm cả đơn hoàn làm chi phí trên mỗi đơn trông thấp hơn thực tế.
Tính quá sớm. Đọc số ở ngày thứ ba khi đơn còn đang về sẽ cho chi phí trên mỗi đơn cao giả. Hãy chờ mốc đã hẹn, thường là ngày thứ 14.
Gộp nhiều đợt có điều kiện khác nhau. Đợt có mã giảm sâu và đợt không có mã không nên gộp vào một con số trung bình, vì chúng kéo về những kiểu khách khác nhau.
Lấy chi phí của người này chia cho đơn của người khác. Khi nhiều người sáng tạo đăng trong cùng tuần, một khách có thể xem video của người A nhưng nhập mã của người B vì thấy mã đó trước. Không tránh hết được, nhưng bạn giảm sai lệch bằng cách cho mỗi người một mã và một đường dẫn, xếp lịch đăng cách nhau vài ngày nếu có thể, và đọc kết quả của từng người trong cửa sổ thời gian quanh ngày họ đăng.
Coi chi phí trên mỗi khách mới cao là thất bại ngay. Nếu khách mới quay lại nhiều lần, chi phí cao ở đợt đầu vẫn có thể đáng. Kết luận cuối cùng cần chờ số liệu khách quay lại sau một đến ba tháng.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí trên mỗi đơn bao nhiêu thì được coi là tốt?
Không có con số chung. Mốc so sánh đúng là lợi nhuận gộp của một đơn ở shop bạn. Chi phí trên mỗi đơn thấp hơn lợi nhuận gộp thì đợt hợp tác có lãi ở mức đơn hàng; cao hơn thì cần xem khách mới có quay lại đủ để bù hay không.
Có nên tính chi phí thời gian của chủ shop vào không?
Nên ghi lại số giờ, kể cả khi không quy ra tiền. Một đợt hợp tác tốn hai buổi tối duyệt nội dung và trả lời tin nhắn khác với một đợt chỉ tốn vài phút. Khi so nhiều người sáng tạo, số giờ bỏ ra là một tiêu chí thật, nhất là với shop chỉ có một hai người.
Hợp tác đổi sản phẩm không mất tiền thì chi phí trên mỗi đơn bằng không phải không?
Không. Sản phẩm gửi đi có giá vốn, có phí gửi, và thường kèm mã giảm giá cho khán giả. Cộng các khoản này lại vẫn ra một tổng chi phí, chỉ là không đi qua chuyển khoản. Bỏ qua phần này dễ khiến bạn gửi hàng tràn lan mà không biết hiệu quả.
Đơn tăng thêm không dùng mã có được tính vào không?
Bạn nên tính hai phiên bản: một phiên bản chỉ đếm đơn có mã hoặc đường dẫn, một phiên bản đếm toàn bộ đơn tăng thêm so với số liệu nền. Kết quả thật nằm giữa hai con số. Báo cáo cả hai giúp bạn tránh tự lừa mình bằng con số đẹp nhất.
Chi phí trên mỗi khách mới cao hơn lợi nhuận đơn đầu thì có nên dừng?
Chưa nên quyết ngay. Hãy hẹn mốc 60 đến 90 ngày để xem bao nhiêu khách mới quay lại mua và lợi nhuận từ các lần mua sau. Nếu phần lợi nhuận đó cộng lại vượt chi phí, đợt hợp tác vẫn có lãi. Nếu khách gần như không quay lại, nên đổi người hoặc đổi cách làm.
Có cần tính thuế vào chi phí hợp tác không?
Các khoản liên quan đến thuế và chứng từ khi trả tiền cho người sáng tạo phụ thuộc hình thức thanh toán và tư cách của hai bên. Bạn nên hỏi cơ quan thuế hoặc người làm kế toán để biết cách hạch toán đúng, rồi đưa phần chi phí thực tế vào bảng tính hiệu quả.