AnhHuong.comẢnh Hưởng
Đo hiệu quả hợp tác

Tính lãi lỗ một đợt hợp tác KOC: đo bằng lợi nhuận, không đo bằng doanh thu

Cách tính lãi lỗ một đợt hợp tác KOC theo lợi nhuận: tính lợi nhuận gộp mỗi đơn, phân biệt ROAS với ROI, tìm điểm hoà vốn và lường phần lợi ích đến sau.

Wide shot of a family-run ceramics workshop in Vinh Long at dusk, owner and daughter seated at a workbench reviewing a paper ledger with blank pages, kiln glowing softly behind

Một đợt hợp tác có lãi khi lợi nhuận gộp từ các đơn nó mang về lớn hơn tổng chi phí của đợt; doanh thu tăng chưa nói lên điều đó. Rất nhiều shop nhỏ thấy doanh thu tuần có video hợp tác tăng gấp đôi rồi yên tâm, đến cuối tháng tính lại mới thấy tiền mặt không tăng tương ứng. Lý do là doanh thu còn chứa giá vốn, phí sàn, phí giao, bao bì và tiền giảm giá.

Bài này đi từ cách tính lợi nhuận gộp của một đơn, công thức lãi lỗ của cả đợt, sự khác nhau giữa ROAS và ROI, cách tìm điểm hoà vốn, tới cách cân nhắc những lợi ích đến sau như khách quay lại và nội dung dùng lại được. Mọi con số đều là ví dụ giả định với đơn vị tiền chung chung.

Vì sao doanh thu tăng mà shop vẫn lỗ

Doanh thu là tổng số tiền khách trả. Nhưng trên mỗi đồng doanh thu, shop phải trả lại một phần cho nhà cung cấp hàng, một phần cho sàn, một phần cho đơn vị giao hàng nếu shop chịu phí giao, một phần cho bao bì. Phần còn lại sau những khoản đó mới là lợi nhuận gộp, và chỉ phần này mới dùng được để trả cho người sáng tạo.

Ví dụ giả định: một shop phụ kiện có đơn trung bình 100 đơn vị. Giá vốn 45, phí sàn và phí thanh toán 12, bao bì 3, phí giao shop hỗ trợ 10. Lợi nhuận gộp mỗi đơn chỉ còn 30. Nếu khách dùng mã giảm 15, lợi nhuận gộp còn 15. Một đợt hợp tác mang về 80 đơn với chi phí trả người sáng tạo 1.500 sẽ có doanh thu 6.800 nhưng lợi nhuận gộp chỉ 1.200, tức lỗ 300 dù doanh thu trông rất lớn.

Cái bẫy thứ hai là doanh thu bị thổi phồng bởi đơn hoàn. Nhiều báo cáo hiển thị doanh thu tại thời điểm đặt hàng, trước khi khách trả hàng. Với ngành có tỷ lệ hoàn đáng kể như thời trang, bạn phải chờ đơn qua khỏi thời hạn đổi trả mới tính được lợi nhuận thật của đợt.

Lợi nhuận gộp của một đơn: lấy số ở đâu

Để tính lãi lỗ, trước hết bạn cần lợi nhuận gộp trung bình của một đơn trong đợt. Bảng dưới liệt kê các khoản cần trừ khỏi giá bán; tỷ lệ các khoản khác nhau tuỳ ngành và tuỳ kênh.

KhoảnNghĩa là gìLấy số ở đâu
Giá bán thực thuSố tiền khách trả sau khi đã áp mã giảm giáBáo cáo đơn hàng
Giá vốn hàngTiền nhập hoặc tiền làm ra sản phẩmSổ nhập hàng, phiếu tính giá thành
Phí sàn và phí thanh toánPhần sàn hoặc cổng thanh toán giữ lại trên mỗi đơnBảng đối soát của sàn, sao kê cổng thanh toán
Phí giao hàng shop chịuPhần phí giao shop hỗ trợ cho kháchĐối soát với đơn vị giao hàng
Bao bì, quà tặng kèmHộp, túi, thiệp, quà nhỏ bỏ kèm đơnSổ chi phí vật tư
Chi phí xử lý đơn hoànPhí giao hai chiều và hàng không bán lại đượcĐối soát đơn hoàn

Đừng dùng lợi nhuận gộp của cả năm nếu đợt hợp tác tập trung vào một sản phẩm có biên lợi nhuận khác hẳn trung bình. Một sản phẩm mới ra mắt thường có giá vốn cao hơn vì nhập số lượng nhỏ, nên lợi nhuận gộp của đợt có thể thấp hơn bạn nghĩ.

Công thức lãi lỗ của cả đợt

Khi đã có lợi nhuận gộp mỗi đơn và tổng chi phí của đợt, bạn tính theo các bước sau, vẫn với ví dụ giả định:

  1. Đếm số đơn thành công do đợt mang về, sau khi trừ đơn huỷ và đơn hoàn: 90 đơn.
  2. Nhân với lợi nhuận gộp trung bình mỗi đơn đã tính sau khi áp mã: 90 nhân 22 bằng 1.980 đơn vị.
  3. Cộng tổng chi phí đợt, không tính lại tiền giảm qua mã vì đã trừ trong lợi nhuận gộp: trả người sáng tạo 1.200, sản phẩm tặng theo giá vốn 100, đẩy bài 200. Tổng 1.500 đơn vị.
  4. Lấy lợi nhuận gộp trừ chi phí: 1.980 trừ 1.500 bằng 480 đơn vị. Đây là phần lãi trực tiếp của đợt.
  5. Lặp lại phép tính với số đơn tăng thêm so với số liệu nền để có mức trần. Lãi thật nằm giữa hai kết quả.

Để ý bước ba: nếu bạn đã trừ tiền giảm giá khi tính lợi nhuận gộp mỗi đơn, thì không cộng tiền giảm giá vào chi phí lần nữa. Tính hai lần là lỗi rất hay gặp, làm đợt hợp tác trông lỗ hơn thực tế. Chọn một chỗ để tính và giữ cố định qua các đợt.

ROAS, ROI và điểm hoà vốn khác nhau thế nào

ROAS là doanh thu chia cho chi phí tiếp thị. Nếu đợt hợp tác tốn 1.000 và mang về doanh thu 4.000, ROAS bằng 4. Con số này dễ tính, hay xuất hiện trong báo cáo quảng cáo, nhưng nó dựa trên doanh thu nên có cùng điểm yếu: không cho biết có lãi hay không. Một shop có biên lợi nhuận gộp 20 phần trăm cần ROAS lớn hơn 5 mới hoà vốn; một shop có biên 50 phần trăm chỉ cần lớn hơn 2.

Cách tìm điểm hoà vốn rất gọn: lấy 1 chia cho biên lợi nhuận gộp tính theo tỷ lệ. Biên 30 phần trăm, tức 0,3, thì ROAS hoà vốn là khoảng 3,3. Đợt hợp tác có ROAS thấp hơn mức này là lỗ ở mức đơn hàng, cao hơn là lãi. Với shop nhỏ, biết con số hoà vốn của mình trước khi bắt đầu giúp bạn đánh giá nhanh mọi báo cáo về sau.

ROI, tỷ suất hoàn vốn, thì lấy phần lãi chia cho chi phí. Với ví dụ ở phần trước, lãi 480 trên chi phí 1.500, ROI khoảng 32 phần trăm. ROI cho biết mỗi đồng bỏ ra mang lại thêm bao nhiêu, nên dùng để so đợt hợp tác với những cách tiêu tiền khác của shop, ví dụ chạy quảng cáo trả phí hay làm chương trình tích điểm. Hai con số nên đọc cùng nhau: ROAS để so nhanh, ROI để ra quyết định.

Phần lợi ích không nằm trong đơn đầu tiên

Khách quay lại. Nếu một phần khách mới mua thêm trong vài tháng sau, lợi nhuận từ các lần mua đó cũng là kết quả của đợt hợp tác. Hẹn mốc 60 đến 90 ngày để cộng thêm phần này vào bảng tính, nhưng ghi riêng một cột để không trộn với lãi trực tiếp.

Nội dung dùng lại được. Nếu thoả thuận cho phép shop dùng lại video để chạy quảng cáo hoặc đăng trên trang của shop trong một thời hạn, giá trị nội dung đó là một lợi ích thật. Cách ước lượng hợp lý là so với chi phí shop phải bỏ ra để tự quay một nội dung tương đương.

Người theo dõi mới của trang shop. Người theo dõi mới không phải tiền ngay, nhưng là những người bạn có thể nhắn tới ở các đợt sau mà không phải trả thêm cho ai. Ghi số lượng, đừng quy ra tiền một cách tuỳ tiện.

Đánh giá sản phẩm thật từ khách mới. Đánh giá của người mua thật giúp những người đến sau yên tâm hơn. Đây là lợi ích khó đo, chỉ nên ghi nhận bằng chữ và không dùng để biện minh cho một đợt lỗ nặng.

Ba kịch bản để tính trước khi ký thoả thuận

Trước khi chốt một đợt hợp tác, hãy dựng nhanh ba kịch bản với cùng chi phí nhưng số đơn khác nhau. Việc này mất mười phút trên bảng tính và cho bạn biết rủi ro tối đa của đợt. Ví dụ giả định với chi phí 1.500 và lợi nhuận gộp 22 mỗi đơn:

  • Kịch bản thấp: 40 đơn, lợi nhuận gộp 880, lỗ 620. Đây là mức bạn phải sẵn sàng chịu nếu nội dung không chạm được khán giả. Nếu khoản lỗ này vượt sức chịu của shop, đợt hợp tác đang quá lớn so với quy mô của bạn.
  • Kịch bản vừa: 70 đơn, lợi nhuận gộp 1.540, gần hoà vốn. Mức này thường lấy từ kết quả của các đợt trước hoặc từ số liệu mà người sáng tạo từng mang về cho shop cùng ngành.
  • Kịch bản tốt: 110 đơn, lợi nhuận gộp 2.420, lãi 920. Đừng ra quyết định dựa vào kịch bản này; nó chỉ cho biết phần thưởng tối đa có thể có.
  • Số đơn cần để hoà vốn: lấy chi phí chia lợi nhuận gộp mỗi đơn, 1.500 chia 22 được khoảng 68,2, tức cần 69 đơn. Nếu con số này cao hơn hẳn mức người sáng tạo từng đạt, bạn nên giảm chi phí cố định hoặc chuyển sang trả theo đơn.

Ba kịch bản cũng là công cụ để trao đổi với người cùng góp vốn hoặc người trong gia đình cùng quản lý shop. Thay vì hỏi "có nên thuê bạn này không", bạn đặt câu hỏi rõ hơn: shop có chịu được mức lỗ ở kịch bản thấp không.

Khi nào chấp nhận lỗ có kế hoạch

Có những đợt hợp tác shop chủ động chấp nhận lỗ ở đơn đầu: ra mắt sản phẩm mới cần người dùng thử, mở chi nhánh ở tỉnh mới, đưa thương hiệu vào một nhóm khách chưa biết tới mình. Chấp nhận lỗ như vậy là hợp lý, với hai điều kiện: con số lỗ tối đa được đặt trước, và có cách đo phần lợi ích sẽ bù lại.

Ví dụ giả định: một tiệm trà ở Đà Nẵng mở chi nhánh mới, chấp nhận chi phí trên mỗi khách mới cao hơn lợi nhuận đơn đầu, với giả định rằng ít nhất một phần ba khách mới sẽ quay lại thêm ba lần trong ba tháng. Tiệm gắn chương trình tích điểm để đếm số lần quay lại. Sau ba tháng, nếu tỷ lệ quay lại thấp hơn giả định nhiều, tiệm biết cách làm này không bù được và điều chỉnh, thay vì tiếp tục chi theo cảm giác.

Điều nguy hiểm là chấp nhận lỗ mà không đặt giới hạn và không đo, rồi gọi đó là "xây thương hiệu". Thương hiệu được xây là có thật, nhưng nếu không đo được dấu hiệu nào của nó như lượng tìm kiếm tên shop, khách nhắc tới shop, khách quay lại, thì khoản chi đó chỉ là một khoản chi. Shop nhỏ không có nhiều đợt lỗ để thử.

Câu hỏi thường gặp

Shop không tính được giá vốn chính xác thì làm sao tính lãi lỗ?

Dùng một con số ước lượng thận trọng, hơi cao hơn thực tế, và ghi rõ là ước lượng. Kết quả lãi lỗ vẫn có ích để so giữa các đợt, miễn là bạn dùng cùng một cách ước lượng. Song song, nên bắt đầu ghi sổ nhập hàng đầy đủ để lần sau có số chính xác hơn.

ROAS mà bên quảng cáo báo cáo có dùng để tính lãi được không?

Dùng để tham khảo được, nhưng cần biết họ tính doanh thu theo cách nào: có trừ đơn huỷ, đơn hoàn không, khoảng thời gian ghi nhận là bao lâu. Để tính lãi, bạn vẫn phải đổi sang lợi nhuận gộp bằng số liệu của shop và so với điểm hoà vốn của mình.

Có nên tính cả chi phí cố định như tiền thuê mặt bằng vào lãi lỗ của đợt hợp tác?

Thường là không, vì tiền mặt bằng phải trả dù có hợp tác hay không. Lãi lỗ của đợt nên chỉ tính những khoản phát sinh thêm do đợt đó. Tuy nhiên, nếu đợt hợp tác buộc shop thuê thêm người hay kho, phần phát sinh đó phải tính vào.

Đợt hợp tác lỗ nhẹ nhưng mang về nhiều người theo dõi thì có nên làm tiếp?

Tuỳ người theo dõi mới có biến thành khách hay không. Hãy theo dõi trong một đến hai tháng xem lượng đơn từ những lần đăng bài thường ngày của shop có tăng không. Nếu có, đợt hợp tác đang bù lỗ dần; nếu không, người theo dõi mới chỉ là con số.

Có cần tính lãi lỗ cho từng người sáng tạo hay chỉ cho cả đợt?

Nên tính cho từng người nếu bạn có mã hoặc đường dẫn riêng. Lãi lỗ cả đợt cho biết đợt có đáng không; lãi lỗ từng người cho biết nên giữ ai. Một đợt có lãi tổng thể vẫn có thể có người khiến shop lỗ mà bị che bởi người khác làm tốt.

Thuế có ảnh hưởng tới phép tính lãi lỗ không?

Có, vì cách khấu trừ và chứng từ liên quan đến khoản trả cho người sáng tạo ảnh hưởng tới chi phí thực của shop. Quy định cụ thể phụ thuộc hình thức kinh doanh của shop và cách thanh toán. Bạn nên hỏi cơ quan thuế hoặc người làm kế toán, rồi điều chỉnh bảng tính cho đúng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138