AnhHuong.comẢnh Hưởng
Hợp đồng và quyền dùng nội dung

Chốt hợp tác với KOC qua tin nhắn: có giá trị không và chốt thế nào cho chặt

Thoả thuận hợp tác qua tin nhắn vẫn có thể có giá trị, nhưng dễ rời rạc và khó chứng minh. Mẫu tin chốt một lần, cách lưu bằng chứng, khi nào phải ký văn bản.

Vietnamese woman packing orders in a small home shop in Hue, pausing to type on a phone with a blurred screen, bubble wrap and parcels around her, viewed from behind

Phần lớn hợp tác giữa shop nhỏ và người sáng tạo nhỏ được chốt qua tin nhắn, và một thoả thuận như vậy vẫn có thể có giá trị; vấn đề không nằm ở chỗ có giá trị hay không, mà ở chỗ khi có chuyện, bạn có chứng minh được hai bên đã đồng ý điều gì không. Ba mươi tin nhắn rời rạc qua hai tuần, có tin đã thu hồi, có câu chốt bằng một biểu tượng cảm xúc, thì rất khó đọc ra một thoả thuận rõ ràng.

Bài này giải thích nguyên tắc chung về giá trị của thoả thuận qua tin nhắn, những điểm yếu thực tế, mẫu một tin nhắn chốt gom đủ ý, cách lưu bằng chứng, và những trường hợp không nên dừng ở tin nhắn. Đây là hướng dẫn nguyên tắc; nếu đang có tranh chấp dựa trên tin nhắn, hãy hỏi luật sư, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Thoả thuận qua tin nhắn có giá trị không: nguyên tắc chung

Theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự Việt Nam, hợp đồng có thể được giao kết bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể, trừ những loại mà luật bắt buộc phải theo một hình thức nhất định. Thông tin trao đổi qua phương tiện điện tử, như tin nhắn, thư điện tử, cũng có thể được công nhận như văn bản khi đáp ứng các điều kiện về lưu trữ và truy cập lại được. Nói ngắn gọn: một thoả thuận hợp tác quảng bá chốt qua tin nhắn không tự nhiên vô giá trị chỉ vì không có chữ ký trên giấy.

Tuy vậy, có những phần của hợp tác mà nên lập thành văn bản rõ ràng, có chữ ký của hai bên. Phần đáng chú ý nhất là việc chuyển giao hoặc cho phép sử dụng quyền đối với nội dung, như shop được dùng video để chạy quảng cáo. Pháp luật về quyền tác giả thường đòi hỏi những thoả thuận loại này được lập thành văn bản. Một câu "ok shop cứ dùng" trong tin nhắn có thể không đủ chắc chắn nếu sau này phát sinh tranh chấp.

Ngoài chuyện hình thức, giá trị của tin nhắn trong thực tế phụ thuộc vào chuyện chứng minh: chứng minh được ai đang nhắn, tin nhắn không bị sửa, và nội dung đủ rõ để hiểu hai bên đã đồng ý điều gì. Đây là chỗ tin nhắn hay thua văn bản ký tay.

Điểm yếu thực tế của việc chốt bằng tin nhắn

Rời rạc. Giá chốt ở tin thứ mười hai, ngày đăng ở tin thứ hai mươi lăm, chuyện dùng lại video được nhắc thoáng qua ở tin thứ ba mươi. Khi có bất đồng, mỗi bên trích một đoạn có lợi cho mình.

Mơ hồ. Những câu như "ok", "được nha", một biểu tượng giơ ngón tay cái có thể hiểu là đồng ý toàn bộ, đồng ý một phần, hay chỉ là "đã đọc". Đồng ý với tin nhắn nào, khi tin đó lại có ba ý khác nhau?

Sửa và xoá được. Nhiều ứng dụng cho phép thu hồi, sửa tin nhắn, xoá cuộc trò chuyện. Một bên xoá thì bên kia vẫn còn bản của mình, nhưng nếu chính bạn đổi máy mà không sao lưu thì mất luôn bằng chứng.

Không rõ ai nhắn. Tài khoản của kênh có khi do người quản lý, trợ lý, người nhà dùng chung. Người chốt với bạn chưa chắc là người sẽ làm việc hay người nhận tiền.

Đổi tên, đổi tài khoản. Người sáng tạo đổi tên hiển thị, bỏ tài khoản cũ, chuyển sang tài khoản mới. Cuộc trò chuyện cũ còn đó nhưng khó chứng minh đó là cùng một người.

Tin nhắn chốt một lần: gom đủ ý vào một chỗ

Nếu hợp tác nhỏ và hai bên muốn giữ nhẹ nhàng, cách đơn giản nhất để tin nhắn trở nên chắc hơn là gửi một tin chốt duy nhất, gom mọi điều đã thoả thuận, và xin người sáng tạo trả lời xác nhận bằng chữ. Một tin chốt mẫu có thể gồm các ý sau, xưng hô tuỳ quan hệ của bạn với người sáng tạo:

  • Mở đầu: "Shop gửi lại các điểm hai bên đã thống nhất để mình cùng xác nhận nha."
  • Người làm và người nhận tiền: họ tên người sáng tạo, tài khoản ngân hàng đứng tên ai.
  • Việc phải làm: số video, độ dài, nơi đăng, ngày đăng, số ngày giữ bài công khai.
  • Nội dung: gửi kịch bản hoặc bản nháp trước bao lâu, sửa tối đa mấy lần, có ghi rõ là nội dung hợp tác.
  • Tiền: tổng phí, tiền cọc chuyển ngày nào, phần còn lại chuyển khi nào và căn cứ vào đâu.
  • Quyền dùng lại: shop được đăng lại ở đâu, có được chạy quảng cáo không, trong bao lâu.
  • Huỷ: nếu một bên không làm được thì báo trước bao lâu, tiền cọc xử lý thế nào.
  • Kết: "Bạn đọc giúp bên em, nếu đúng thì trả lời giúp chữ đồng ý để shop chuyển cọc nhé."

Điểm mấu chốt là câu cuối: xin xác nhận bằng chữ, không phải bằng biểu tượng. Một câu "Mình đồng ý các điểm trên" ngay dưới tin chốt có giá trị hơn nhiều so với hàng chục tin trao đổi trước đó. Chuyển cọc sau khi có xác nhận cũng là một hành vi cho thấy hai bên đã bắt đầu thực hiện thoả thuận.

Khi nào tin nhắn là đủ, khi nào nên ký văn bản

Không có ranh giới cứng, nhưng bảng dưới giúp bạn quyết định theo tính chất hợp tác:

Tình huốngTin chốt có xác nhậnNên có văn bản ký
Tặng sản phẩm dùng thử, người sáng tạo tự quyết có đăng hay khôngĐủKhông cần
Một bài, phí nhỏ, không dùng lại nội dungThường đủNếu muốn chắc hơn
Nhiều bài, trả theo mốcTạm đượcNên có
Shop muốn dùng video chạy quảng cáo, đăng lại, cắt ghépChưa đủ chắcNên có, nhất là phần quyền dùng nội dung
Có điều khoản độc quyềnChưa đủ chắcNên có
Người sáng tạo dưới 18 tuổi hoặc có trẻ em xuất hiệnKhông đủCần văn bản có đồng ý của cha mẹ hoặc người đại diện
Hợp tác dài hạn, trả theo thángKhông đủCần

Văn bản ký không nhất thiết phải là giấy in. Hai bên có thể ký trên tệp điện tử, ký số nếu có, hoặc in ra ký rồi chụp gửi nhau. Điều quan trọng là có một tài liệu duy nhất, đầy đủ, mà cả hai bên đã xác nhận.

Thư điện tử: bước giữa tin nhắn và văn bản ký

Có một cách ít người dùng nhưng rất hợp với hợp tác vừa và nhỏ: gửi tin chốt qua thư điện tử thay vì chỉ qua ứng dụng nhắn tin. Thư điện tử có tiêu đề, có ngày giờ rõ ràng, không bị thu hồi như tin nhắn, dễ đính kèm tệp brief và bản nháp, và thường gắn với một địa chỉ mà người sáng tạo dùng cho công việc lâu dài hơn tài khoản mạng xã hội.

Cách làm đơn giản. Sau khi trao đổi qua tin nhắn cho nhanh, shop soạn một thư với tiêu đề kiểu "Xác nhận hợp tác tháng này giữa shop và kênh của bạn", dán toàn bộ các điểm đã thống nhất theo mẫu tin chốt ở trên, đính kèm brief, và đề nghị người sáng tạo trả lời thư với một câu xác nhận. Thư trả lời đó, cùng thư gốc, tạo thành một bộ hồ sơ gọn gàng mà ai đọc cũng hiểu.

Thư điện tử cũng là chỗ tốt để lưu các thay đổi về sau. Mỗi khi dời lịch, thêm một video, đổi phạm vi dùng lại, hãy trả lời trong cùng chuỗi thư thay vì nhắn rời. Ba tháng sau, mở chuỗi thư ra là thấy đủ lịch sử hợp tác theo đúng thứ tự, không phải lục lại hàng trăm tin nhắn lẫn với chuyện khác.

Dĩ nhiên thư điện tử vẫn không thay được văn bản ký cho những phần nên có chữ ký, như quyền dùng nội dung để chạy quảng cáo hay hợp tác với người dưới 18 tuổi. Nó chỉ là một bậc chắc chắn hơn tin nhắn, ít phiền hơn hợp đồng.

Lưu bằng chứng tin nhắn cho đúng cách

Dù chốt bằng tin nhắn hay văn bản, cuộc trò chuyện vẫn là bằng chứng phụ quan trọng. Lưu theo các bước sau để khi cần còn dùng được:

  1. Giữ nguyên cuộc trò chuyện trên ứng dụng, không xoá, không dọn dẹp tin cũ, kể cả khi hợp tác đã xong.
  2. Bật sao lưu của ứng dụng nhắn tin và kiểm tra bản sao lưu có thật sự chạy, nhất là trước khi đổi điện thoại.
  3. Chụp màn hình tin chốt và tin xác nhận, sao cho thấy rõ tên tài khoản, ảnh đại diện, ngày giờ. Chụp cả trang hồ sơ của tài khoản đó tại thời điểm hợp tác.
  4. Lưu ảnh chụp cùng thư mục với chứng từ chuyển tiền, bản nháp nội dung, đường dẫn bài đăng.
  5. Khi có dấu hiệu tranh chấp, đừng tự chỉnh sửa ảnh chụp, đừng cắt bớt. Hỏi luật sư về việc lập vi bằng hoặc các cách cố định chứng cứ phù hợp nếu cần.

Ảnh chụp màn hình dễ bị nghi là đã chỉnh sửa. Vì vậy giữ nguyên cuộc trò chuyện gốc trên thiết bị quan trọng hơn ảnh chụp. Ảnh chụp chỉ để tiện tra cứu và trình bày.

Chuyển từ tin nhắn sang văn bản mà người sáng tạo không thấy ngại

Nhiều chủ shop ngại đề nghị ký văn bản vì sợ người sáng tạo nghĩ mình làm to chuyện. Thực tế, người sáng tạo có kinh nghiệm thường thích có văn bản hơn, vì nó bảo vệ cả việc họ được trả tiền đúng hạn. Người mới vào nghề thì có thể bối rối, nên cách đề nghị quan trọng.

Một cách nhẹ nhàng là biến tin chốt thành văn bản: sau khi người sáng tạo trả lời đồng ý, bạn nói "Shop chuyển mấy điểm này vào một trang cho gọn, mình ký nhanh để hai bên cùng lưu nha". Văn bản lúc đó không có gì mới, chỉ là những điều họ vừa đồng ý, nên không có lý do gì để ngại.

Với phần quyền dùng lại nội dung, giải thích ngắn gọn vì sao cần giấy: shop muốn chạy quảng cáo bằng video của họ, và để công bằng cho chính họ, phạm vi và thời hạn cần ghi rõ. Đặt điều khoản này như một cách bảo vệ hình ảnh của người sáng tạo, vì thật sự là như vậy.

Nếu người sáng tạo nhất quyết không ký bất cứ gì, đó cũng là một thông tin. Bạn vẫn có thể hợp tác ở mức nhỏ, chốt bằng tin nhắn, nhưng không nên dùng lại nội dung của họ vào quảng cáo và không nên chuyển trước nhiều tiền.

Câu hỏi thường gặp

Thoả thuận hợp tác với KOC qua tin nhắn có giá trị pháp lý không?

Theo nguyên tắc chung, hợp đồng có thể giao kết qua nhiều hình thức và tin nhắn điện tử có thể được công nhận khi lưu trữ, truy cập lại được. Tuy nhiên giá trị thực tế phụ thuộc việc chứng minh nội dung đã đồng ý và ai là người nhắn.

Trả lời bằng biểu tượng cảm xúc có được coi là đồng ý không?

Rất khó nói chắc. Một biểu tượng có thể hiểu là đồng ý, đã đọc hay chỉ là chào. Để tránh tranh cãi, hãy xin người sáng tạo trả lời bằng chữ, ví dụ một câu đồng ý các điểm trên ngay dưới tin chốt.

Quyền dùng video chạy quảng cáo chốt qua tin nhắn có được không?

Không nên chỉ dựa vào tin nhắn. Pháp luật về quyền tác giả thường đòi hỏi thoả thuận chuyển giao hoặc cho phép sử dụng được lập thành văn bản. Hãy ghi phần này vào văn bản có ký xác nhận của hai bên.

Người sáng tạo thu hồi tin nhắn đã đồng ý thì sao?

Bản trên máy bạn có thể vẫn còn dấu vết tin đã thu hồi nhưng không còn nội dung. Vì vậy nên chụp màn hình tin xác nhận ngay khi nhận được và chuyển sang văn bản ký càng sớm càng tốt.

Chuyển tiền cọc có được coi là bằng chứng hợp tác không?

Chứng từ chuyển tiền cho thấy hai bên đã bắt đầu thực hiện một thoả thuận, nhất là khi nội dung chuyển khoản ghi rõ mục đích. Nó bổ sung cho tin nhắn, nhưng không tự thể hiện các điều khoản cụ thể.

Tin nhắn với người quản lý của KOC có ràng buộc chính người sáng tạo không?

Chỉ khi người quản lý có quyền đại diện cho người sáng tạo. Hãy hỏi giấy tờ chứng minh quyền đó, hoặc xin chính người sáng tạo xác nhận tin chốt bằng tài khoản của họ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138