AnhHuong.comẢnh Hưởng
Hợp đồng và quyền dùng nội dung

In ảnh KOC lên bao bì, banner, dùng giọng làm quảng cáo: xin phép thế nào cho đúng

Dùng ảnh KOC trên banner, bao bì, standee, dùng tên hoặc giọng nói trong quảng cáo là dùng quyền nhân thân của họ. Phạm vi cần xin, cách ghi và giới hạn với AI.

Small print shop in Bac Ninh, worker holding a large blank poster sheet up to the light while a shop owner watches from behind, rolls of paper stacked nearby

In ảnh người sáng tạo lên bao bì, treo banner có mặt họ ở cửa hàng, ghi "sản phẩm được kênh X tin dùng" hay dùng giọng họ làm lời quảng cáo là những việc dùng hình ảnh, tên tuổi và giọng nói của một người, và cần họ đồng ý riêng, rõ phạm vi, rõ thời hạn. Những việc này khác hẳn chuyện đăng lại một video; nó đặt người sáng tạo vào vị trí như gương mặt đại diện của shop.

Nhiều shop nhỏ bước qua ranh giới này mà không biết: hợp tác một video xong, thấy khách thích, bèn cắt ảnh từ video in lên tờ rơi. Bài này giải thích vì sao việc đó cần xin phép riêng, phạm vi nào cần ghi, và một giới hạn mới ngày càng quan trọng là giọng nói, gương mặt do AI tạo ra. Phần ai giữ quyền với tệp video có bài riêng trong danh mục này; ở đây bàn quyền gắn với con người.

Quyền gắn với con người, không gắn với tệp

Theo nguyên tắc của pháp luật dân sự, mỗi cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, và việc dùng hình ảnh của người khác, đặc biệt vào mục đích thương mại, cần được người đó đồng ý. Tên, danh dự, uy tín cũng là những giá trị gắn với con người được pháp luật bảo vệ. Những quyền này thuộc về người xuất hiện, không thuộc về người cầm máy quay hay người sở hữu tệp ảnh.

Vì vậy, kể cả khi shop đã có quyền dùng một video để chạy quảng cáo trên mạng, điều đó không tự nhiên cho phép shop cắt một khung hình từ video in lên bao bì, đặt lên cây đứng ở cửa hàng, hay đưa vào ấn phẩm phát tay. Hai việc khác nhau về mức độ: video quảng cáo cho thấy người sáng tạo chia sẻ trải nghiệm, còn ảnh trên bao bì cho thấy họ gắn tên tuổi mình vào sản phẩm.

Tên cũng vậy. Câu "được kênh X giới thiệu" trong một bài đăng lại có thể chấp nhận được nếu đúng sự thật và đã thoả thuận. Nhưng câu "sản phẩm do X tin dùng" in trên bao bì là một lời khẳng định mạnh hơn nhiều, có thể làm người mua hiểu rằng người sáng tạo bảo đảm cho sản phẩm. Nếu sản phẩm có vấn đề, người sáng tạo bị kéo vào, và theo nguyên tắc của pháp luật về quảng cáo hiện hành, người quảng bá cũng có trách nhiệm với nội dung mình đứng tên.

Hiểu như vậy để thấy vì sao người sáng tạo cẩn thận thường từ chối hoặc tính phí cao cho những kiểu dùng này, và vì sao shop nên hỏi trước thay vì làm rồi xin lỗi.

Các kiểu dùng ngoài bài đăng và mức độ

Bảng dưới xếp các kiểu dùng hình ảnh, tên, giọng nói thường gặp với shop nhỏ, từ nhẹ đến nặng:

Kiểu dùngVí dụĐiều cần ghi riêng
Nhắc tên trong bài của shopShop viết bài cảm ơn người sáng tạo đã giới thiệu sản phẩmĐúng sự thật, không thêm lời khen người sáng tạo không nói
Ảnh trên trang bán hàngẢnh người sáng tạo cầm sản phẩm trong trang sản phẩm trên sànNơi đăng, thời hạn, ảnh nào được dùng
Ấn phẩm tại cửa hàngBanner, cây đứng, tờ rơi có mặt người sáng tạoSố lượng, nơi đặt, thời gian trưng bày, người sáng tạo xem mẫu trước
Bao bì sản phẩmẢnh hoặc tên in trên hộp, nhãn phụDòng sản phẩm nào, số đợt in, hết hạn thì hàng tồn xử lý sao
Giọng nói trong quảng cáoĐoạn lồng tiếng của người sáng tạo cho quảng cáo phát thanh, videoLời thoại đã duyệt, nơi phát, thời hạn
Hình ảnh, giọng nói tạo bằng AIDùng công cụ tạo giọng hoặc gương mặt giống người sáng tạoCần thoả thuận riêng bằng văn bản; thường nên tránh hẳn

Dòng bao bì có một điểm hay bị bỏ sót: hàng tồn. Shop in một đợt hộp có ảnh người sáng tạo, hết thời hạn thoả thuận mà hàng chưa bán hết. Được bán tiếp hay phải dán đè? Ghi sẵn câu trả lời, ví dụ giả định: được bán hết hàng đã in trước ngày hết hạn, không in thêm.

Năm điều cần ghi khi xin dùng hình ảnh, tên ngoài bài đăng

Hình ảnh nào. Đính kèm đúng ảnh hoặc khung hình sẽ dùng, không ghi chung chung "hình ảnh của bên B". Người sáng tạo có quyền chọn ảnh họ thấy ổn, và thường sẽ từ chối những khung hình cắt vội từ video.

Dùng ở đâu, bao nhiêu. Loại ấn phẩm, số lượng in, địa điểm đặt, kênh đăng. Một banner trước một cửa hàng khác hẳn một nghìn tờ rơi phát khắp quận.

Dùng bao lâu. Ngày bắt đầu, ngày kết thúc, việc phải làm khi hết hạn: tháo banner, ngừng in, gỡ ảnh trên trang bán hàng.

Kèm lời gì. Câu chữ đi kèm hình ảnh hoặc tên phải được người sáng tạo duyệt. Không được gán cho họ những lời họ không nói, không được dùng những chữ khiến người xem hiểu họ bảo đảm công dụng.

Được sửa ảnh tới đâu. Chỉnh sáng, cắt khung thì thường được; làm mịn da, thay đổi vóc dáng, ghép vào bối cảnh khác thì phải hỏi. Ảnh bị chỉnh quá tay có thể làm người sáng tạo thấy bị xúc phạm.

Ai chịu chi phí và ai giữ bản gốc. Nếu cần chụp riêng cho ấn phẩm, ghi ai trả tiền thuê thợ, ai giữ ảnh gốc, người sáng tạo có được dùng ảnh đó cho hồ sơ của họ không. Ảnh chụp riêng thường đẹp hơn khung hình cắt từ video và dễ được người sáng tạo đồng ý hơn, vì họ được tham gia từ đầu.

Giọng nói và gương mặt do AI tạo ra: giới hạn nên đặt từ bây giờ

Công cụ tạo giọng nói và gương mặt giống một người cụ thể ngày càng rẻ và dễ dùng. Chỉ cần vài phút ghi âm, một công cụ đã đọc được bất kỳ câu nào bằng giọng gần giống người đó. Với shop nhỏ, cám dỗ là có thật: đã có video người sáng tạo giới thiệu sản phẩm, sao không để AI "nói thêm" vài câu về chương trình khuyến mãi mới, đỡ phải thuê lại.

Làm vậy mà không có đồng ý rõ ràng là dùng hình ảnh và giọng nói của người khác trái ý họ, đồng thời đánh lừa người xem rằng người sáng tạo thật sự nói những câu đó. Nó vi phạm tinh thần của pháp luật về quyền đối với hình ảnh, về quảng cáo trung thực, và vi phạm quy định của hầu hết các nền tảng về nội dung do AI tạo ra gây hiểu lầm.

Nếu hai bên thật sự muốn dùng giọng nói hay gương mặt tạo bằng AI, ví dụ người sáng tạo bận và đồng ý để shop dùng bản giọng AI cho các thông báo ngắn, thoả thuận phải riêng, bằng văn bản, ghi rõ được dùng cho loại nội dung nào, ai duyệt từng câu, nội dung phải được ghi rõ là tạo bằng AI, thời hạn bao lâu, và khi hết hạn thì xoá mẫu giọng ở đâu. Với phần lớn shop nhỏ, cách đơn giản và an toàn hơn là ghi thẳng trong hợp đồng hợp tác: shop không dùng công cụ AI để tạo hình ảnh, giọng nói giống người sáng tạo.

Người sáng tạo cũng nên chủ động đưa câu này vào khi đọc hợp đồng của nhãn hàng. Một điều khoản giao quyền chung chung như "được sử dụng hình ảnh, giọng nói dưới mọi hình thức" có thể bị hiểu là gồm cả những cách dùng chưa ai tính tới lúc ký.

Khi người sáng tạo trở thành gương mặt đại diện

Nếu shop muốn tiến xa hơn, mời người sáng tạo làm gương mặt đại diện cho một dòng sản phẩm hay cả thương hiệu, phạm vi dùng hình ảnh sẽ rộng hơn nhiều. Những điểm cần có thêm:

  • Hợp đồng riêng, không gộp vào hợp đồng hợp tác từng bài.
  • Danh sách đầy đủ các kiểu dùng: ảnh, video, tên, chữ ký, giọng nói, ở những kênh và ấn phẩm nào.
  • Điều khoản độc quyền tương xứng, vì người làm gương mặt đại diện thường không thể đứng tên cho nhãn cạnh tranh.
  • Cam kết của shop về giấy tờ, chất lượng sản phẩm, và việc báo ngay cho người sáng tạo khi có vấn đề, vì họ đứng tên cùng sản phẩm.
  • Điều khoản chấm dứt khi một bên dính sự việc làm tổn hại danh tiếng của bên kia, ghi điều kiện cụ thể.
  • Thời gian thu hồi ấn phẩm sau khi hết hợp đồng, đặc biệt với bao bì và biển hiệu cố định.

Với cấp độ này, chi phí và trách nhiệm đều tăng đáng kể. Shop nhỏ nên cân nhắc kỹ, và nếu tiến hành thì nên nhờ luật sư soát hợp đồng, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Quy trình xin dùng hình ảnh ngoài bài đăng

Khi bạn muốn dùng ảnh, tên, giọng của người sáng tạo ngoài phạm vi bài đăng đã thoả thuận:

  1. Xác định chính xác kiểu dùng trong bảng ở trên, nơi dùng, số lượng, thời gian.
  2. Nhắn người sáng tạo đề nghị, kèm bản phác ấn phẩm hoặc lời thoại dự kiến. Nói rõ đây là thoả thuận mới, ngoài hợp tác cũ.
  3. Để người sáng tạo chọn ảnh, duyệt câu chữ đi kèm, và báo phí nếu có.
  4. Ghi thành phụ lục hoặc thoả thuận riêng theo năm điều ở trên, hai bên ký.
  5. Gửi bản in thử, bản thu thử cho người sáng tạo xem trước khi in hàng loạt hoặc phát sóng.
  6. Ghi ngày hết hạn vào lịch, và chuẩn bị sẵn phương án tháo, thay ấn phẩm khi đến hạn.

Đề nghị như vậy có thể bị từ chối, và đó là quyền của người sáng tạo. Một lời từ chối lịch sự hôm nay tốt hơn nhiều so với một yêu cầu gỡ banner kèm lời trách móc công khai sau khi bạn đã in xong.

Nếu shop thuê nhà in hay người thiết kế bên ngoài, hãy gửi kèm cho họ phần thoả thuận về hình ảnh, ít nhất là số lượng và thời hạn. Người thiết kế hay tái sử dụng ảnh cũ cho ấn phẩm mới vì tiện, và nhà in có thể in thêm theo đơn cũ mà không ai kiểm lại quyền.

Câu hỏi thường gặp

Đã được dùng video KOC chạy quảng cáo thì có được cắt ảnh in tờ rơi không?

Không mặc nhiên. Quyền dùng video trên mạng không bao gồm việc dùng hình ảnh người sáng tạo trên ấn phẩm in. Cần thoả thuận riêng, ghi rõ ảnh nào, in bao nhiêu, phát ở đâu và trong bao lâu.

Ghi "được KOC tin dùng" trên bao bì có cần xin phép không?

Cần. Đây là dùng tên tuổi của người sáng tạo để bảo đảm cho sản phẩm, mạnh hơn nhiều so với một bài giới thiệu. Câu chữ phải đúng sự thật, được người sáng tạo duyệt và nằm trong thoả thuận bằng văn bản.

Có được dùng AI tạo giọng của KOC để làm quảng cáo mới không?

Không nên nếu chưa có thoả thuận riêng bằng văn bản. Làm vậy là dùng giọng nói của người khác trái ý họ và đánh lừa người xem. Phần lớn shop nhỏ nên ghi thẳng trong hợp đồng là không dùng AI để tạo giọng, hình ảnh người sáng tạo.

Hết hạn dùng ảnh mà bao bì in sẵn chưa bán hết thì sao?

Tuỳ thoả thuận. Cách hay dùng là cho bán hết hàng đã in trước ngày hết hạn nhưng không in thêm. Ghi điều này trong hợp đồng ngay từ đầu để tránh tranh cãi.

Shop có được chỉnh sửa ảnh KOC trước khi in không?

Chỉnh sáng, cắt khung thường chấp nhận được nếu đã ghi. Làm mịn da, thay đổi vóc dáng, ghép bối cảnh khác thì cần hỏi riêng. Nên gửi bản in thử cho người sáng tạo duyệt trước khi in hàng loạt.

Người sáng tạo có chịu trách nhiệm khi sản phẩm có ảnh của họ bị lỗi không?

Theo nguyên tắc của pháp luật về quảng cáo hiện hành, người quảng bá có trách nhiệm với nội dung mình đứng tên. Vì vậy người sáng tạo nên kiểm giấy tờ sản phẩm trước khi đồng ý, và shop nên cam kết điều này trong hợp đồng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138