Có sáu hình thức hợp tác với KOC và người có ảnh hưởng mà shop nhỏ hay gặp: tặng sản phẩm không kèm điều kiện, đổi sản phẩm lấy nội dung, trả phí cho bài đăng hoặc video, livestream cùng người có ảnh hưởng, trả hoa hồng theo đơn, và đặt làm nội dung để shop tự đăng. Mỗi hình thức cho ra một thứ khác nhau và đòi shop chuẩn bị khác nhau.
Chọn sai hình thức là nguồn của nhiều cuộc hợp tác hụt hẫng: shop tặng hàng rồi chờ mãi không thấy bài, shop trả phí cho một video rồi thất vọng vì không ra đơn, shop đặt làm video đẹp nhưng không thoả thuận quyền dùng lại. Phần dưới đi qua từng hình thức, rồi gom lại thành bảng chọn theo tình huống. Cách tính mức chi cụ thể được bàn ở mục chi phí và thương lượng.
Tặng sản phẩm không kèm điều kiện
Shop gửi sản phẩm cho người có ảnh hưởng dùng thử, không yêu cầu đăng bài, không hẹn ngày. Nếu họ thích, họ tự nhắc tới; nếu không, shop chấp nhận. Trong nghề hay gọi đây là gửi quà hay gửi hàng dùng thử. Kèm theo gói hàng chỉ nên là một tấm thiệp ngắn giới thiệu shop và cách dùng sản phẩm, không kèm danh sách điểm cần khen.
Ưu điểm lớn nhất là sự thật thà. Không có nghĩa vụ đăng nên nội dung nếu có là lời khen thật, người xem cảm nhận được. Chi phí chỉ gồm sản phẩm và phí gửi. Hình thức này cũng là cách làm quen nhẹ nhàng: người nhận thấy shop tôn trọng quyền tự quyết của họ, và lần sau bàn hợp tác có trả phí sẽ dễ hơn.
Nhược điểm là không kiểm soát được kết quả. Có thể mười người nhận thì hai ba người đăng, có người đăng sau hai tháng. Vì thế hình thức này hợp với giai đoạn thăm dò và với sản phẩm shop tin chắc chất lượng. Khi người nhận có đăng, dù không nhận tiền, nội dung vẫn nên ghi rõ là sản phẩm được tặng, theo tinh thần minh bạch của pháp luật về quảng cáo hiện hành và quy định của nền tảng.
Đổi sản phẩm lấy nội dung
Khác hình thức trên ở chỗ có thoả thuận: shop tặng sản phẩm, người có ảnh hưởng cam kết làm một nội dung cụ thể, ví dụ một video ngắn hoặc một bài kèm ảnh trong khoảng thời gian hai bên chốt. Không có tiền mặt đi kèm, giá trị sản phẩm chính là thù lao.
Hình thức này hợp với kênh nano, kênh micro và sản phẩm có giá trị đủ để người làm nội dung thấy xứng công. Một chiếc nồi đất thủ công hay một bộ chăm sóc da đầy đủ có thể đủ; một gói kẹo nhỏ thì khó đòi một video được dựng công phu. Đòi nhiều mà trả ít là cách nhanh nhất để làm hỏng quan hệ.
Vì đã có cam kết, cần ghi rõ ít nhất: nội dung dạng gì, đăng ở đâu, trong khoảng thời gian nào, có ghi chú hợp tác không, shop có được đăng lại không. Ghi qua tin nhắn cũng được, miễn đủ ý và hai bên xác nhận. Đồng thời phải chấp nhận rằng nếu dùng thử thấy không hợp, người làm nội dung có quyền từ chối khen; khi đó nên thoả thuận trước cách xử lý, như trả lại hàng hoặc chỉ góp ý riêng.
Bài đăng và video ngắn trả phí
Đây là hình thức người ta hay nghĩ tới nhất khi nói chữ booking: shop trả một khoản thù lao cho một hoặc nhiều nội dung trên kênh của người có ảnh hưởng. Thù lao trả cho công làm nội dung và cho việc tiếp cận khán giả của họ, không phải trả cho số đơn.
Ưu điểm là chủ động: có lịch đăng, có nội dung được duyệt trước theo brief, có cam kết số nội dung. Shop biết chắc mình nhận được gì. Nhược điểm là shop chịu rủi ro: nội dung đăng đúng hẹn mà người xem không mua thì khoản đã trả vẫn mất.
Một gói trả phí hay gồm nhiều phần mà shop cần tách ra khi trao đổi: số nội dung, định dạng (ảnh, video ngắn, bài dài), nền tảng đăng, có kèm tin ngắn trong ngày hay không, thời gian giữ nội dung trên kênh, quyền shop dùng lại nội dung và có độc quyền ngành hàng hay không. Mỗi phần thêm vào là một lý do thù lao tăng. Biết rõ mình cần phần nào giúp shop không trả cho thứ không dùng tới.
Livestream cùng người có ảnh hưởng
Shop mời người có ảnh hưởng lên phiên phát trực tiếp của shop, hoặc gửi hàng để họ bán trong phiên của họ. Livestream có sức mạnh riêng: người xem hỏi, người dẫn trả lời ngay, sản phẩm được cầm lên, thử ngay trước mắt, và quyết định mua diễn ra trong vài phút.
Từ góc thuê người, điều shop cần cân nhắc là người dẫn có hiểu sản phẩm không và có giữ được sự trung thực khi nói nhanh hay không. Áp lực chốt đơn trong phiên dễ đẩy người dẫn tới nói quá công dụng, hứa hẹn ưu đãi không có, tạo cảm giác khan hiếm giả. Shop nên có buổi làm quen sản phẩm trước phiên, có danh sách điều không được nói và có người của shop ngồi cùng để trả lời câu hỏi kỹ thuật.
Shop cũng cần chuẩn bị phía sau: đủ hàng, đủ người ghi đơn và trả lời tin nhắn trong và sau phiên, khâu đóng gói theo kịp. Cách viết kịch bản và chốt đơn trong phiên là một chủ đề riêng, đã có ở site AI Thương Mại; ở đây chỉ nhấn mạnh rằng livestream là hình thức đòi shop chuẩn bị nhiều nhất trong sáu hình thức. Shop mới làm lần đầu nên thử một phiên ngắn, ít sản phẩm, trước khi nhận lời một phiên dài với nhiều mặt hàng.
Hoa hồng theo đơn và mã giảm giá riêng
Người có ảnh hưởng nhận phần trăm hoặc khoản cố định trên mỗi đơn đến từ đường dẫn hay mã riêng của họ. Đây là cơ chế tiếp thị liên kết, áp vào quan hệ với KOC. Shop chỉ trả khi có đơn, nên rủi ro tiền bạc thấp.
Hình thức này hợp với sản phẩm đã có người tìm mua và trang bán đủ thông tin. Với sản phẩm mới chưa ai biết, ít người nhận làm thuần hoa hồng vì công sức bỏ ra có thể không được đền đáp. Cách phổ biến là kết hợp: một khoản nhỏ hoặc sản phẩm cho phần nội dung, cộng hoa hồng trên đơn. Người làm nội dung có động lực làm kỹ, shop chia được rủi ro.
Mã giảm giá riêng còn có ích ngoài việc tính hoa hồng: nó cho shop biết người xem của ai đã mua, mua sản phẩm gì, vào lúc nào. Dù hợp tác theo hình thức nào, bạn cũng nên cấp cho mỗi người một mã riêng. Chi tiết cách đọc số liệu nằm ở mục đo hiệu quả của trang.
Một lưu ý khi đặt mã: phần giảm giá cho người xem cộng với hoa hồng cho người giới thiệu là hai khoản shop cùng chịu trên một đơn. Tính gộp cả hai trước khi công bố, đừng để tới lúc đối soát mới thấy đơn qua mã riêng gần như không còn lãi.
Đặt làm nội dung để shop tự đăng
Shop thuê người sáng tạo quay video, chụp ảnh về sản phẩm, rồi đăng trên trang của chính shop hoặc dùng chạy quảng cáo. Người làm có thể không đăng gì trên kênh của họ. Thứ shop mua là tay nghề và quyền dùng nội dung, không phải khán giả.
Hình thức này hợp khi shop đã có trang với lượng theo dõi kha khá, hoặc có ngân sách quảng cáo và cần nội dung tự nhiên, gần gũi hơn ảnh chụp sản phẩm trên nền trắng. Nó cũng phù hợp khi shop muốn kiểm soát lịch đăng và cách trình bày.
Điểm phải chốt kỹ nhất là quyền dùng: được đăng ở đâu, trong bao lâu, có được cắt ghép, chạy quảng cáo không, có phải ghi tên người làm không. Nếu video có gương mặt người làm, việc dùng hình ảnh của họ để quảng cáo cần được đồng ý rõ ràng. Video đặt làm không được giả làm khách hàng đã mua thật; nội dung phải đúng sự thật về sản phẩm như mọi quảng cáo khác.
Với người làm nội dung, đặt làm cũng có cái lợi: họ không phải đặt uy tín kênh riêng vào sản phẩm, nên dễ nhận lời hơn với shop mới. Vì vậy hình thức này thường là cửa vào tốt để làm quen với một người sáng tạo giỏi, trước khi mời họ giới thiệu trên kênh của chính họ.
Bảng chọn hình thức theo tình huống của shop
Gom sáu hình thức lại, bảng dưới gợi ý cách chọn theo tình huống thường gặp. Nhiều shop dùng kết hợp hai ba hình thức trong một đợt.
| Tình huống của shop | Hình thức nên thử | Chuẩn bị chính |
|---|---|---|
| Mới bắt đầu, muốn thăm dò phản ứng | Tặng sản phẩm không kèm điều kiện | Sản phẩm tốt, danh sách người nhận đúng ngách |
| Ngân sách tiền mặt ít, sản phẩm có giá trị | Đổi sản phẩm lấy nội dung | Thoả thuận ngắn bằng tin nhắn |
| Cần chắc chắn có nội dung đúng lịch | Bài đăng hoặc video trả phí | Brief rõ, lịch duyệt nội dung |
| Sản phẩm cần trình diễn, hỏi đáp nhiều | Livestream cùng người có ảnh hưởng | Hàng, người ghi đơn, danh sách điều không nói |
| Sản phẩm đã có người tìm, muốn trả theo kết quả | Hoa hồng theo đơn kèm mã riêng | Trang bán đủ thông tin, biên lợi nhuận đủ chia |
| Có trang hoặc ngân sách quảng cáo, thiếu nội dung | Đặt làm nội dung để shop tự đăng | Thoả thuận quyền dùng nội dung |
Dù chọn hình thức nào, ba thứ không đổi: người có ảnh hưởng nói thật trải nghiệm của họ, nội dung có quan hệ lợi ích được ghi rõ là hợp tác, và sản phẩm đủ giấy tờ trước khi quảng bá. Ba điều này giữ cho shop an toàn ở mọi hình thức.
Câu hỏi thường gặp
Tặng sản phẩm mà người nhận không đăng thì có đòi lại được không?
Nếu đã nói rõ là tặng không kèm điều kiện thì không nên đòi. Đó là cái giá của sự thật thà trong hình thức này. Nếu bạn cần chắc chắn có nội dung, hãy chọn hình thức đổi sản phẩm lấy nội dung với thoả thuận rõ từ đầu.
Hình thức nào rẻ nhất cho shop mới?
Tặng sản phẩm và đổi sản phẩm lấy nội dung thường tốn ít tiền mặt nhất. Tuy vậy, rẻ chưa chắc hiệu quả: chọn đúng người và đúng sản phẩm quan trọng hơn hình thức. Một vài sản phẩm gửi đúng người có giá trị hơn nhiều sản phẩm gửi đại trà.
Có nên trả phí cho KOC kênh nhỏ không?
Có, khi bạn đòi họ bỏ công làm nội dung kỹ, đúng lịch và cho shop quyền dùng lại. Làm nội dung tốn thời gian thật, kể cả với kênh nhỏ. Trả công xứng đáng giúp quan hệ bền và nội dung tốt hơn so với chỉ tặng hàng rồi đòi hỏi nhiều.
Đặt làm nội dung có phải ghi là hợp tác không?
Khi shop đăng trên trang của chính shop, đó là quảng cáo của shop nên người xem hiểu. Điều cần giữ là không giả làm khách hàng tự nguyện chia sẻ. Khi người làm nội dung cũng đăng trên kênh riêng của họ, nội dung đó nên ghi rõ là hợp tác.
Một đợt hợp tác có nên dùng nhiều hình thức cùng lúc không?
Có thể, và thường hiệu quả hơn. Ví dụ tặng sản phẩm cho nhiều người để thăm dò, trả phí cho vài người hợp nhất, cấp mã hoa hồng cho tất cả. Chỉ cần ghi rõ từng người đang hợp tác theo hình thức nào để không nhầm khi đối soát.
Hợp tác qua tin nhắn có đủ không hay cần hợp đồng?
Với tặng sản phẩm, tin nhắn là đủ. Với hình thức có trả phí, có quyền dùng lại nội dung hoặc có độc quyền, nên có văn bản ghi đủ điều khoản. Các điều khoản cần có được bàn ở mục hợp đồng của trang; vụ việc cụ thể nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.