Muốn tìm KOC hợp với shop nhỏ, hãy bắt đầu từ chỗ khách của bạn đang lướt và đang hỏi, chứ không bắt đầu từ danh sách người nổi tiếng. Người hợp nhất thường là một người dùng thật của loại hàng bạn bán, có vài nghìn tới vài chục nghìn người theo dõi, nói chuyện tự nhiên và được khán giả hỏi lại nhiều. Những người như vậy không nằm sẵn trong một cuốn danh bạ nào; bạn phải đi tìm bằng từ khoá, hashtag và bằng chính khách hàng của mình.
Bài này đi từng bước: năm nguồn tìm người theo ngành hàng, cách gõ từ khoá cho đúng, lọc nhanh vòng đầu để khỏi mất cả buổi tối cho một kênh, rồi gom tất cả vào một bảng ứng viên để so sánh. Phần kiểm kỹ từng kênh (người theo dõi thật hay ảo, khán giả có đúng khách không) có bài riêng trong cùng danh mục.
Bắt đầu từ khách hàng của shop, không bắt đầu từ người nổi tiếng
Sai lầm phổ biến của chủ shop lần đầu làm hợp tác là mở ứng dụng, gõ tên ngành rồi bấm vào những kênh có số người theo dõi lớn nhất. Cách đó cho ra những người bận rộn, nhận nhiều hợp đồng cùng lúc, và khán giả của họ thường rộng tới mức chỉ một phần nhỏ quan tâm tới món hàng của bạn. Với ngân sách nhỏ, bạn cần độ trúng hơn độ rộng.
Vì vậy trước khi tìm, hãy viết ra ba dòng về khách hàng điển hình: họ là ai (ví dụ giả định: mẹ bỉm có con dưới ba tuổi ở thành phố), họ hay hỏi gì trước khi mua (vải có mềm không, giặt máy được không), và họ lướt mạng vào lúc nào, trên nền tảng nào. Ba dòng này quyết định bạn sẽ gõ từ khoá gì và đánh giá một kênh theo tiêu chí nào.
Tiếp theo, ghi ra ba điều sản phẩm của bạn cần được chứng minh bằng trải nghiệm thật, vì đó là thứ KOC làm tốt hơn quảng cáo: chất liệu khi chạm tay, cảm giác khi dùng sau một tuần, sự tiện khi mang theo. Một người hợp tác tốt là người có thể cho khán giả thấy đúng ba điều đó bằng đời sống hằng ngày của họ, không phải người nói hay nhất.
Khi đã có hai danh sách nhỏ này, việc tìm người trở thành việc dò theo dấu khách hàng, và bạn sẽ thấy nhiều kênh nhỏ mà trước đó không hề để ý, vì chúng không bao giờ lên đầu kết quả tìm kiếm theo số người theo dõi.
Năm nguồn tìm người đúng ngành hàng
Ô tìm kiếm của chính nền tảng. Gõ tên loại sản phẩm kèm những chữ người dùng hay nói khi chia sẻ trải nghiệm: "dùng thử", "mặc thử", "ăn thử", "sau một tháng". Kết quả theo video hoặc bài đăng sẽ cho ra người đang làm nội dung về đúng thứ đó, kể cả kênh nhỏ.
Hashtag ngách thay cho hashtag chung. Hashtag kiểu "làm đẹp" hay "ăn uống" quá đông, toàn kênh lớn. Hashtag ngách như tên một loại da, một kiểu tóc, một món ăn vùng, một dòng đồ chơi gỗ sẽ ra những người đúng gu và khán giả gắn bó hơn.
Những người đã nhắc tới shop của bạn. Xem phần gắn thẻ, lượt chia sẻ, bình luận có tên shop. Khách đã mua và tự đăng ảnh là ứng viên quý nhất: họ dùng thật, họ thích thật, và khán giả của họ thường giống họ.
Người đang nói về loại hàng cùng loại. Xem ai đang làm nội dung về sản phẩm tương tự trên thị trường. Mục đích không phải giành người của shop khác mà để hiểu kiểu người nào đang được khán giả ngành này tin; từ đó tìm người tương tự chưa hợp tác với ai.
Hội nhóm theo sở thích và theo nghề. Nhóm nuôi con, nhóm chạy bộ, nhóm nấu ăn, nhóm cây cảnh luôn có vài thành viên được hỏi ý kiến nhiều nhất. Họ có thể chưa từng nhận hợp tác, nhưng lời họ có trọng lượng. Đọc nội quy nhóm trước khi nhắn, nhiều nhóm cấm mời quảng cáo.
Từ khoá nên gõ theo từng ngành hàng
Bảng dưới là ví dụ giả định cách ghép từ khoá cho một số ngành phổ biến với shop nhỏ. Hãy thay bằng chữ mà khách của bạn thật sự dùng — đọc lại tin nhắn khách hỏi shop là cách nhanh nhất để biết.
| Ngành hàng | Kiểu từ khoá nên ghép | Điều cần để ý khi xem kết quả |
|---|---|---|
| Mỹ phẩm, chăm sóc da | tên loại da hoặc vấn đề da + "dùng thử", "sau hai tuần" | Người có quay cận cảnh, nói cả điểm chưa hợp hay chỉ khen |
| Thời trang | dáng người, chiều cao, phong cách + "phối đồ", "mặc thử" | Dáng người của KOC có giống khách của shop không |
| Đồ ăn, đặc sản | tên món, tên vùng + "ăn thử", "nấu thử" | Có quay cảnh mở hộp, cách bảo quản, có ăn thật hay chỉ cầm |
| Mẹ và bé | độ tuổi của bé + loại đồ dùng + "dùng thực tế" | Cách họ quay trẻ có giữ gìn hình ảnh của bé hay không |
| Đồ gia dụng | tên đồ + "nhà nhỏ", "sau một tháng dùng" | Có cho thấy lúc vệ sinh, lúc hỏng, hay chỉ cảnh mở hộp |
| Cây cảnh, thú cưng | tên giống, tên loài + "chăm sóc", "nhật ký" | Kênh có đều đặn theo mùa hay chỉ đăng khi có hàng tặng |
Một mẹo nhỏ: chạy cùng một từ khoá vào ba buổi khác nhau trong tuần. Kết quả tìm kiếm trên mạng xã hội thay đổi theo thời điểm và theo lịch sử xem của bạn, nên một lần tìm chưa đủ đại diện. Nếu được, nhờ một người khác trong shop tìm bằng tài khoản của họ để so.
Lọc vòng đầu trong năm phút mỗi kênh
Ở vòng đầu, mục tiêu là loại nhanh những kênh chắc chắn không hợp, chứ chưa phải chọn người. Với mỗi kênh, dành khoảng năm phút và đi theo thứ tự sau:
- Xem mười bài gần nhất: kênh còn đăng đều không, chủ đề có xoay quanh ngành hàng của bạn không, hay mỗi tuần một thứ khác nhau.
- Mở ba bài bất kỳ và đọc lướt bình luận: người xem hỏi về sản phẩm, hỏi giá, hỏi chỗ mua, hay chỉ có những câu khen chung chung.
- Đếm sơ số bài có dấu hiệu quảng cáo trong mười bài đó; nếu gần như bài nào cũng là hàng được gửi tới thì khán giả có thể đã chai.
- Xem cách người này nói: giọng có tự nhiên, có nói cả điểm chưa ưng không, có tôn trọng người xem trong phần trả lời bình luận không.
- Ghi một dòng nhận xét vào bảng ứng viên, kèm kết luận "giữ", "xem kỹ", hoặc "bỏ", rồi chuyển sang kênh khác.
Năm phút có vẻ ít, nhưng đủ để loại một nửa số kênh. Phần kiểm sâu như người theo dõi thật hay ảo, tỷ lệ tương tác, khán giả theo độ tuổi và nơi ở chỉ nên làm với những kênh đã qua vòng này, vì nó tốn thời gian hơn nhiều.
Lập bảng danh sách ứng viên để so sánh
Đừng lưu người tìm được trong mục "đã lưu" của ứng dụng, vì vài tuần sau bạn sẽ không nhớ vì sao đã lưu họ. Một bảng tính đơn giản với các cột sau là đủ cho shop nhỏ:
| Cột | Ghi gì | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Tên kênh và nền tảng | Tên hiển thị, nền tảng chính, nền tảng phụ nếu có | Một người có thể mạnh ở nền tảng này mà yếu ở nền tảng khác |
| Ngách nội dung | Ba chữ mô tả họ hay làm gì | Tránh chọn người lạc chủ đề chỉ vì thích giọng nói |
| Nguồn tìm thấy | Từ khoá, hashtag, khách giới thiệu, hội nhóm | Biết nguồn nào cho ra người tốt để tìm tiếp ở đó |
| Nhận xét vòng đầu | Một hai câu về giọng, bình luận, tần suất quảng cáo | Nhớ lại cảm nhận ban đầu khi so sánh |
| Trạng thái | Giữ, xem kỹ, đã nhắn, đã trả lời, đã thử, không hợp | Biết đang ở bước nào với từng người |
| Ngày cập nhật | Ngày xem kênh gần nhất | Kênh thay đổi nhanh, số liệu cũ ba tháng là đã khác |
Không ghi số điện thoại hay địa chỉ riêng của người sáng tạo vào bảng dùng chung cho cả shop nếu họ chưa đồng ý. Với kênh công khai, tên kênh là đủ để tìm lại. Thông tin liên hệ riêng chỉ lưu khi đã bắt đầu làm việc, và chỉ người phụ trách được xem.
Nhịp tìm đều đặn thay vì tìm dồn khi cần gấp
Shop nhỏ thường chỉ đi tìm người khi sắp ra mắt hàng mới hoặc doanh số chững lại, và khi đó áp lực thời gian làm mình chọn vội. Cách bền hơn là dành khoảng nửa giờ mỗi tuần để lướt từ khoá và hashtag quen, thêm hai ba cái tên mới vào bảng, cập nhật vài cái tên cũ. Sau hai ba tháng, bạn sẽ có một danh sách mà mình hiểu khá rõ từng người.
Việc theo dõi lâu còn giúp nhận ra điều mà một lần xem không thấy được: người nào giữ được chất lượng đều, người nào đột ngột đổi hướng, người nào vừa có một bài lan rộng nhưng các bài sau quay về mức cũ. Những thay đổi đó quan trọng hơn mọi con số chụp tại một thời điểm.
Nếu shop có nhiều người cùng làm, hãy phân rõ ai phụ trách bảng. Hai người cùng nhắn tin cho một KOC với hai lời mời khác nhau sẽ làm shop trông thiếu chuyên nghiệp ngay từ lần đầu.
Những lối tắt nên tránh
Có vài cách tìm người nghe rất nhanh nhưng thường đẩy shop nhỏ vào rắc rối hoặc tốn tiền vô ích:
- Mua "danh sách KOC" trôi nổi trên mạng: thông tin thường cũ, có khi được thu thập không có sự đồng ý của người trong danh sách, và không cho bạn biết gì về chất lượng.
- Đăng bài tuyển "cần nhiều KOC review" rồi chọn người nhắn đầu tiên: bạn sẽ nhận về nhiều tài khoản chuyên săn hàng tặng, ít người có khán giả thật.
- Chọn chỉ theo số người theo dõi: con số này dễ bị làm đẹp, và kể cả khi thật cũng không cho biết khán giả có mua hay không.
- Nhờ nhóm trung gian không rõ danh tính thu phí "kết nối KOC": nhiều vụ lừa nhận tiền rồi biến mất bắt đầu từ đây.
- Chọn người chỉ vì họ đang được nhắc nhiều trong tuần: người đang ồn ào có thể đang dính tranh cãi, hợp tác lúc đó là đặt shop vào giữa cuộc tranh cãi.
Tìm chậm mà chắc vẫn rẻ hơn hợp tác nhầm người, vì cái giá của hợp tác nhầm không chỉ là tiền mà còn là thời gian chuẩn bị hàng, quay chụp và niềm tin của khách cũ khi thấy shop xuất hiện trên một kênh lạc tông.
Câu hỏi thường gặp
Shop mới mở chưa có khách, tìm KOC từ đâu?
Bắt đầu bằng từ khoá và hashtag ngách của loại hàng bạn bán, sau đó vào các hội nhóm sở thích liên quan để xem ai được hỏi ý kiến nhiều. Chưa có khách thì chưa có người gắn thẻ shop, nên nguồn đó để dành cho sau vài tháng.
Nên tìm bao nhiêu ứng viên trước khi bắt đầu nhắn tin?
Với shop nhỏ, khoảng hai mươi tới ba mươi cái tên qua vòng lọc đầu là đủ để chọn ra năm sáu người xem kỹ. Ít hơn thì dễ chọn người đầu tiên mình thấy, nhiều hơn thì khó theo dõi bằng bảng tính đơn giản.
Có nên dùng công cụ tìm KOC trả phí không?
Các công cụ đó có thể tiết kiệm thời gian nếu bạn tìm nhiều người thường xuyên, nhưng số liệu của chúng là ước tính và tính năng thay đổi theo phiên bản. Shop nhỏ nên tự tìm tay vài đợt đầu để hiểu ngành, rồi mới cân nhắc dùng thử và tự đối chiếu.
KOC có cần đúng nền tảng mà khách của shop dùng không?
Có. Một người rất mạnh trên nền tảng video ngắn chưa chắc có tác dụng nếu khách của bạn chủ yếu hỏi mua qua trang cá nhân hoặc nhóm. Hãy xem khách hiện tại tìm thấy shop từ đâu rồi ưu tiên người mạnh ở đúng chỗ đó.
Có nên chọn KOC đang hợp tác với shop cùng ngành?
Không nhất thiết phải tránh, nhưng cần xem họ đang có cam kết độc quyền với ai không và khán giả có thấy lạ khi họ khen hai sản phẩm cạnh tranh liên tiếp. Hỏi thẳng khi nhắn tin lần đầu là cách minh bạch nhất.