AnhHuong.comẢnh Hưởng
Chi phí và thương lượng

Chi phí thuê KOC gồm những gì: các yếu tố làm báo giá cao hay thấp

Một báo giá KOC trả cho công làm nội dung, chỗ đứng trước khán giả, quyền dùng lại và chi phí thực hiện. Cách tách từng phần để biết tiền đi đâu.

Young Vietnamese shop owner at a wooden counter in a small Da Nang boutique, comparing two blank phone screens side by side, seen from over the shoulder, warm afternoon light

Chi phí thuê một KOC không phải là giá của một bài đăng, mà là tổng của bốn phần: công làm nội dung, chỗ đứng trước khán giả của người đó, các quyền và ràng buộc shop đòi thêm, và chi phí thực hiện đi kèm. Hai người có cùng số người theo dõi có thể báo giá chênh nhau vài lần, và cả hai đều có lý, vì họ đang bán những gói khác nhau dù cùng gọi là "một video".

Bài này không đưa bảng giá, vì giá thị trường thay đổi theo ngành, theo mùa, theo nền tảng và theo từng người; mọi con số dưới đây là ví dụ giả định với đơn vị tiền chung chung. Thứ bạn mang đi được là cách tách một báo giá thành từng dòng, biết dòng nào thương lượng được, dòng nào nên giữ, và những khoản chi mà chủ shop nhỏ hay quên cộng vào cho đến khi đã chuyển tiền.

Một báo giá KOC thật ra đang trả cho những phần nào

Phần đầu tiên là công làm nội dung: nghĩ ý tưởng, viết kịch bản, quay, dựng, chỉnh màu, thu âm, viết chú thích. Một video ngắn trông đơn giản vẫn có thể ngốn cả buổi quay và một buổi dựng. Người sáng tạo làm kỹ, có thiết bị và có người phụ thì phần này cao hơn người quay bằng điện thoại trong phòng ngủ, và đó là khác biệt về chất lượng thật chứ không phải "làm giá".

Phần thứ hai là chỗ đứng trước khán giả: bài được đăng trên kênh của họ, đến với những người tin họ. Đây là thứ bạn không tự làm được dù có máy quay tốt đến đâu. Giá trị của phần này phụ thuộc vào việc khán giả đó có phải khách của bạn hay không, chứ không chỉ vào con số người theo dõi hiện trên trang cá nhân.

Phần thứ ba là quyền và ràng buộc: shop muốn lấy video về chạy quảng cáo, muốn người đó không nhận nhãn hàng cạnh tranh trong ba tháng, muốn bài giữ trên kênh mãi mãi. Mỗi điều kiện như vậy lấy đi của người sáng tạo một thứ họ có thể bán cho người khác, nên được tính tiền riêng. Phần thứ tư là chi phí thực hiện: hàng mẫu, vận chuyển, đi lại tới cửa hàng, thuê bối cảnh, người mẫu phụ. Khi bạn tách được bốn phần này, một báo giá đang mù mờ trở thành một danh sách có thể hỏi lại từng dòng.

Tám yếu tố đẩy chi phí lên hoặc xuống

Ngành hàng. Ngành có nhiều nhãn hàng tranh nhau một nhóm người sáng tạo, như làm đẹp hay thời trang, thường có mặt bằng chi phí cao hơn. Ngành cần hiểu biết chuyên môn hoặc có điều kiện quảng cáo khắt khe cũng đắt hơn vì người làm phải cẩn thận lời nói và chịu trách nhiệm theo.

Định dạng. Một ảnh kèm chú thích, một video ngắn, một video dài có so sánh, một buổi phát trực tiếp là bốn mức công sức khác nhau. Livestream còn tính theo thời lượng và theo việc người đó có phải chốt đơn hay không.

Độ khó sản xuất. Quay tại nhà khác quay tại quán của bạn ở tỉnh khác; quay một người khác quay có cảnh nấu, cảnh mặc thử nhiều bộ, cảnh trước và sau. Càng nhiều bối cảnh và đạo cụ, giá càng lên.

Số lần sửa. Báo giá thường đã gồm một hoặc hai lần chỉnh. Shop muốn duyệt kịch bản, duyệt bản nháp rồi sửa thêm ba lần nữa thì phần công đó phải được trả.

Quyền dùng lại nội dung. Đăng trên kênh người sáng tạo là một chuyện, shop lấy video đó về đăng trang của mình hay chạy quảng cáo là chuyện khác. Thời hạn dùng càng dài, phạm vi càng rộng thì phí càng cao.

Độc quyền. Yêu cầu người đó không quảng bá sản phẩm cùng loại trong một thời gian là yêu cầu họ từ chối thu nhập khác. Thời gian càng dài, ngành càng rộng, phần bù càng lớn.

Thời điểm. Các mùa mua sắm lớn, dịp lễ tết, những ngày đôi trong tháng mà các sàn chạy khuyến mãi là lúc lịch của người sáng tạo kín. Đặt lịch trước vài tuần thường dễ thương lượng hơn nhắn hôm trước đòi đăng hôm sau.

Mức độ khớp với khán giả. Người có khán giả hẹp nhưng đúng khách bạn, tương tác đều và thật, có quyền đòi giá cao hơn người có số theo dõi lớn mà khán giả lẫn lộn. Trả cao cho người khớp vẫn rẻ hơn trả thấp cho người không ai mua.

Vì sao số người theo dõi không quyết định giá

Chủ shop mới thường có thói quen chia ngân sách theo số người theo dõi: người mười nghìn thì một mức, người một trăm nghìn thì gấp mười. Cách tính đó bỏ qua ba điều. Thứ nhất, một phần người theo dõi của nhiều tài khoản là tài khoản không hoạt động, tài khoản rác hoặc người theo dõi từ thời kênh còn làm chủ đề khác. Thứ hai, thuật toán của các nền tảng đưa bài tới người xem dựa trên phản hồi với từng bài, nên con số người theo dõi nói rất ít về việc bài của bạn sẽ đến được bao nhiêu người.

Thứ ba, và quan trọng nhất với shop nhỏ: điều bạn mua là sự tin cậy của một nhóm người cụ thể. Một cô giáo mầm non ở Cần Thơ có vài nghìn người theo dõi toàn là phụ huynh trong vùng có thể bán đồ dùng học tập cho trẻ tốt hơn một người làm video giải trí có hàng trăm nghìn người theo dõi khắp nơi. Với người như vậy, giá cao hơn mức "theo số theo dõi" vẫn có thể là giá hợp lý.

Vì thế, thay vì hỏi "người này bao nhiêu người theo dõi", hãy nhìn các bài gần nhất: lượt xem trung bình, bình luận có phải người thật hỏi han sản phẩm không, khán giả ở đâu, độ tuổi nào. Cách kiểm người theo dõi thật hay ảo có bài riêng trong danh mục tìm và kiểm người của trang; ở đây chỉ cần nhớ rằng giá phải neo vào khán giả thật, không neo vào con số trên trang cá nhân.

Những khoản chi đi kèm chủ shop hay quên cộng vào

Khi so ngân sách với kết quả, nhiều shop chỉ tính số tiền chuyển cho người sáng tạo. Số tiền thật mình bỏ ra thường lớn hơn, vì có những khoản không nằm trên báo giá nhưng vẫn rời khỏi túi:

  • Hàng mẫu. Sản phẩm gửi để quay thường không thu hồi được; với hàng giá vốn cao hoặc phải gửi nhiều mẫu, nhiều màu, đây là khoản đáng kể.
  • Vận chuyển hai chiều. Gửi hàng đi, nhận lại hàng cần trả, gửi lại hàng đổi màu.
  • Hàng hư trong lúc quay. Đồ ăn phải làm lại nhiều lần, quần áo bị bẩn, mỹ phẩm đã mở nắp không bán được.
  • Phần giảm giá trên mã riêng. Mã giảm giá cho khán giả của người sáng tạo là tiền thật trừ vào biên lợi nhuận của mỗi đơn.
  • Phí người trung gian. Đi qua đơn vị môi giới thì có thêm phần phí quản lý, đổi lại bạn đỡ việc tìm người và theo dõi.
  • Chi phí đẩy bài. Muốn chạy quảng cáo từ bài của người sáng tạo thì có thêm tiền quảng cáo và thường thêm phí quyền dùng lại.
  • Thời gian của chính bạn. Nhắn tin, duyệt bản nháp, gửi hàng, đối soát; với shop một hai người, mấy buổi này cũng là chi phí.

Không cần tính chính xác từng đồng, nhưng nên ước trước. Một hợp tác trông có vẻ rẻ vì phí thấp có thể đắt hơn hẳn khi cộng hàng mẫu, mã giảm giá và công sức của shop.

Ví dụ giả định: hai báo giá cùng gọi là một video ngắn

Hai người sáng tạo trong ngành đồ gia dụng, cùng quy mô người theo dõi, gửi báo giá cho một shop ở Hải Phòng. Nhìn tổng thì người B đắt hơn gần gấp đôi; tách ra mới thấy hai người đang bán hai gói khác nhau. Con số là ví dụ giả định, tính bằng đơn vị tiền chung chung.

DòngNgười ANgười B
Làm và đăng một video ngắn10 đơn vị12 đơn vị
Số lần sửa đã gồmMột lầnHai lần, có duyệt kịch bản trước
Thời gian giữ bài trên kênhKhông nói rõTối thiểu sáu tháng
Quyền shop dùng lại videoKhông cóBa tháng, đăng trang shop và chạy quảng cáo: 5 đơn vị
Không nhận hàng cạnh tranhKhông cóMột tháng: 2 đơn vị
Tổng10 đơn vị19 đơn vị

Nếu shop không định chạy quảng cáo và không cần độc quyền, báo giá của B chỉ còn 12 đơn vị, chênh A không nhiều mà được thêm một lần sửa, duyệt kịch bản và cam kết giữ bài. Ngược lại, nếu shop chọn A rồi sau đó muốn lấy video chạy quảng cáo, sẽ phải thương lượng thêm, có khi giá còn cao hơn mua cùng lúc.

Cách đọc một báo giá để biết tiền đi đâu

Khi nhận báo giá chỉ có một con số tổng, đừng vội trả giá xuống. Hãy hỏi lại cho đủ các dòng, lịch sự và cụ thể, theo thứ tự này:

  1. Hỏi báo giá gồm những sản phẩm nội dung nào: mấy video, mấy ảnh, có kèm đăng tin ngắn trong ngày hay không, đăng trên một nền tảng hay nhiều nền tảng.
  2. Hỏi đã gồm mấy lần sửa, shop có được xem kịch bản trước khi quay hay chỉ xem bản cuối.
  3. Hỏi bài giữ trên kênh bao lâu, có được ghim hay không, có gắn mã giảm giá và đường dẫn sản phẩm không.
  4. Hỏi shop có được dùng lại video không, dùng ở đâu, trong bao lâu; nếu không có trong giá thì xin báo riêng phần này.
  5. Hỏi có điều kiện độc quyền nào đi kèm, hay ngược lại người đó có đang hợp tác với nhãn hàng cùng loại.
  6. Hỏi ai chịu chi phí đi lại, bối cảnh, hàng mẫu; hàng mẫu có cần gửi lại không.
  7. Hỏi giá đã gồm thuế chưa, người đó có xuất được hoá đơn hay ký hợp đồng dịch vụ cá nhân, để shop chuẩn bị chứng từ cho đúng.

Sau bảy câu này, bạn sẽ thấy có dòng mình không cần và có thể bỏ ra để giảm giá một cách đàng hoàng, thay vì đòi người ta bớt công cho cùng một khối lượng việc.

Đặt trần chi phí trước khi nhắn tin hỏi giá

Cách tránh bị cuốn theo báo giá là có con số trần trước khi hỏi. Con số đó không cần tính cầu kỳ; chỉ cần trả lời hai câu: đợt hợp tác này nhằm việc gì, và nếu thất bại hoàn toàn thì shop chịu mất bao nhiêu mà vẫn ổn. Mục tiêu là để người địa phương biết tới quán mới mở thì kỳ vọng khác với mục tiêu ra đơn ngay cho một sản phẩm đang tồn kho.

Với mục tiêu ra đơn, có thể tính ngược từ lãi gộp. Ví dụ giả định: mỗi đơn lãi gộp 3 đơn vị sau khi trừ giá vốn, phí vận chuyển và mã giảm giá; một hợp tác tổng chi phí 30 đơn vị cần khoảng mười đơn để hoà vốn ngay trong đợt. Nếu bạn thấy kênh đó khó mang về mười đơn, hoặc chấp nhận coi phần thiếu là chi phí để có khách mới quay lại sau, quyết định sẽ rõ hơn trước khi người sáng tạo gửi giá. Cách đo kết quả sau đợt có bài riêng trong danh mục đo hiệu quả.

Có trần rồi thì khi nhận báo giá, bạn biết ngay mình cần bỏ dòng nào, giảm định dạng nào hoặc chọn người nhỏ hơn, thay vì cảm thấy mọi con số đều "đắt" mà không biết so với cái gì.

Câu hỏi thường gặp

Có bảng giá chuẩn thuê KOC theo số người theo dõi không?

Không có bảng giá chuẩn nào áp được cho mọi ngành và mọi người. Các bảng lan truyền trên mạng thường là ước lượng của một thời điểm, một nền tảng. Cách chắc hơn là hỏi giá vài người cùng ngành, cùng quy mô, tách từng dòng rồi so, và nhớ rằng giá thay đổi theo mùa và theo định dạng.

Người sáng tạo nhỏ báo giá cao hơn người lớn hơn thì có phải đang làm giá không?

Chưa chắc. Họ có thể có khán giả rất khớp với ngành của bạn, tương tác thật cao, làm nội dung kỹ hoặc đã gồm sẵn quyền dùng lại. Hãy hỏi tách dòng và xem lượt xem trung bình các bài gần đây trước khi kết luận.

Shop có nên trả thêm để được dùng lại video chạy quảng cáo không?

Nếu bạn định chạy quảng cáo hoặc đăng lại lâu dài thì nên mua quyền đó ngay trong lần thương lượng đầu, ghi rõ thời hạn và nơi dùng. Mua sau thường khó hơn và người sáng tạo có quyền từ chối. Không định dùng thì đừng mua để giảm tổng chi phí.

Hàng mẫu gửi cho KOC có được tính vào chi phí hợp tác không?

Về mặt quản lý của shop thì nên tính, vì đó là tiền thật đã bỏ ra. Còn cách hạch toán và chứng từ cho hàng tặng, hàng mẫu thì nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý, vì tuỳ loại hình kinh doanh và quy định hiện hành.

Đi qua đơn vị trung gian có đắt hơn tự liên hệ không?

Thường có thêm phí quản lý, nhưng đổi lại bạn đỡ việc tìm người, thương lượng, nhắc lịch và đối soát. Shop nhỏ mới làm vài đợt thì tự liên hệ vẫn ổn; khi cần làm cùng lúc nhiều người thì so phần phí đó với thời gian bạn tiết kiệm được.

Báo giá có cần ghi rõ đã gồm thuế hay chưa không?

Nên ghi rõ. Người sáng tạo là cá nhân, hộ kinh doanh hay công ty sẽ kéo theo chứng từ và nghĩa vụ thuế khác nhau. Thống nhất từ đầu giá là trước hay sau thuế giúp hai bên tránh hiểu lầm khi thanh toán; chi tiết nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138