AnhHuong.comẢnh Hưởng
Brief và duyệt nội dung

Để KOC nói bằng giọng của mình: vì sao kịch bản cứng làm nội dung kém tin

Vì sao bắt KOC đọc kịch bản soạn sẵn làm nội dung kém tin, shop nên giữ lại những gì và nhường cho người sáng tạo những gì để vẫn đúng ý.

Young man filming himself with a phone on a small tripod in a narrow street cafe in Hanoi, phone screen dark, seen from behind, golden afternoon light

Để KOC nói bằng giọng của mình nghĩa là shop giao mục tiêu, thông điệp và ranh giới, còn cách kể, câu chữ, nhịp quay là việc của người sáng tạo. Khán giả theo dõi một người vì cách người đó nói chuyện. Khi người đó bỗng đọc một đoạn văn quảng cáo, người xem nhận ra ngay và lướt qua, và lượt xem cao đến mấy cũng không chuyển thành niềm tin.

Shop nhỏ thường lo rằng nhường quyền kể là mất kiểm soát. Thực tế chỉ cần giữ chặt vài điểm, phần còn lại nhường đi lại cho nội dung tốt hơn. Bài này giải thích vì sao kịch bản cứng phản tác dụng, ranh giới giữa phần shop giữ và phần người sáng tạo quyết, và cách chọn đúng người để không phải lo họ nói lệch.

Vì sao kịch bản soạn sẵn thường thất bại

Người theo dõi một kênh nhỏ quen với giọng nói, câu cửa miệng, cách đùa, thậm chí cả cách người đó ngập ngừng. Khi nội dung hợp tác dùng câu chữ của shop, những dấu hiệu quen thuộc đó biến mất. Người xem không cần ai nói cũng nhận ra đây là đoạn đọc theo, và lời giới thiệu mất phần lớn sức nặng, vì sức nặng của nó đến từ việc người này thường nói thật.

Kịch bản do chủ shop viết còn hay mang giọng của chủ shop: nhiều tính năng, nhiều tính từ, ít chuyện. Chủ shop yêu sản phẩm của mình nên muốn kể hết. Người xem thì chỉ cần biết một hai điều liên quan tới họ. Người sáng tạo hiểu khán giả của mình muốn nghe gì, và bỏ qua hiểu biết đó là bỏ đi lý do chính để hợp tác với họ.

Cuối cùng, đọc kịch bản khiến người sáng tạo không thoải mái, và sự không thoải mái hiện ra trên hình: ánh mắt nhìn chỗ khác để đọc, câu nói thiếu ngắt nghỉ tự nhiên, nụ cười gượng. Một video ngắn có ba giây đầu để giữ người xem; ba giây đó mà gượng thì phần còn lại không có cơ hội được xem.

Phần shop giữ và phần nhường cho người sáng tạo

Ranh giới rõ giúp hai bên không phải giành nhau từng câu. Bảng dưới là cách chia phổ biến cho hợp tác nhỏ.

Shop giữ chặtNgười sáng tạo quyết
Mục tiêu của nội dungCách mở đầu, cách giữ người xem
Thông điệp chính, ý cốt lõiCâu chữ diễn đạt thông điệp đó
Thông tin bắt buộc đúng: giá ưu đãi, thời hạn, điều kiệnThứ tự trình bày, nhịp video, độ dài trong giới hạn
Danh sách điều không được nóiBối cảnh quay, trang phục, âm nhạc phù hợp kênh
Cách ghi rõ có hợp tácCó kể chuyện cá nhân hay không, kể chuyện gì
Mốc nộp nháp và ngày đăngĐịnh dạng cụ thể trong số các định dạng đã thoả thuận

Cột trái là những thứ ảnh hưởng tới sự thật và trách nhiệm, nên shop không nhường. Cột phải là những thứ ảnh hưởng tới cách khán giả đón nhận, và người sáng tạo hiểu chuyện đó hơn shop. Khi góp ý bản nháp, nên tự hỏi góp ý của mình thuộc cột nào. Góp ý cột trái là bắt buộc sửa; góp ý cột phải là gợi ý, người sáng tạo có quyền không theo.

Ba kiểu yêu cầu nghe vô hại nhưng bóp giọng người làm

Bắt nhắc tên thương hiệu nhiều lần. Có shop yêu cầu nói tên shop ba bốn lần trong một video ngắn để người xem nhớ. Kết quả là đoạn video nghe như quảng cáo truyền hình. Nhắc tên một lần ở chỗ hợp lý, và để chữ hoặc hình ảnh sản phẩm nói phần còn lại, thường hiệu quả hơn.

Bắt dùng khẩu hiệu của shop. Khẩu hiệu viết cho biển hiệu và bao bì, không viết để nói. Bắt người sáng tạo đọc khẩu hiệu giữa một đoạn nói chuyện tự nhiên là chỗ người xem lướt đi nhanh nhất. Nếu khẩu hiệu thật sự quan trọng, đặt nó trong chú thích.

Bắt cười, bắt hào hứng. Mỗi người có một mức năng lượng riêng. Một người thường nói chậm rãi mà bỗng hào hứng quá mức sẽ làm khán giả thấy lạ. Nếu shop thích năng lượng cao, nên chọn người có phong cách như vậy ngay từ đầu, chứ không ép người khác đổi.

Bắt dùng đúng bộ ảnh sản phẩm của shop. Ảnh chụp sản phẩm trên nền trắng hợp với trang bán hàng, không hợp với một nội dung kể chuyện. Chèn những ảnh đó vào giữa video tự quay khiến nhịp bị gãy. Người sáng tạo nên được quay sản phẩm theo cách của họ, miễn là sản phẩm hiện ra đúng như thật.

Ví dụ giả định: cùng một thông điệp, ba cách kể

Giả sử một tiệm trà nhỏ ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, muốn giới thiệu dòng trà ủ lạnh đóng chai với thông điệp: trà pha từ lá tươi, ít ngọt, mang theo đi làm cả ngày vẫn ngon. Shop hợp tác với ba người sáng tạo nhỏ có phong cách khác nhau và chỉ giao thông điệp, thông tin bắt buộc và điều cấm, không giao kịch bản.

Người thứ nhất làm nội dung về một ngày làm việc ở văn phòng. Chai trà xuất hiện từ lúc bỏ vào túi buổi sáng tới lúc rót ra ly buổi chiều, kèm vài câu nhận xét ngắn về vị. Người thứ hai thích làm nội dung đi chợ, nấu nướng, nên kể chuyện ghé tiệm, xem cách pha, rồi mang trà về dùng kèm bữa trưa. Người thứ ba hay làm video so sánh thói quen, nên quay cảnh thay ly trà sữa buổi chiều bằng trà ít ngọt trong một tuần và kể cảm nhận thật, cả chỗ thích lẫn chỗ chưa quen.

Ba nội dung khác nhau hoàn toàn về hình ảnh và giọng nói, nhưng cùng truyền đúng một ý và cùng đúng thông tin. Nếu shop viết một kịch bản chung cho cả ba, kết quả sẽ là ba video giống nhau, mỗi người đọc một đoạn không phải của mình, và khán giả của cả ba kênh đều thấy lạ. Ví dụ này cũng cho thấy vì sao nên chọn người có phong cách đa dạng: mỗi kiểu kể chạm tới một nhóm khách khác nhau.

Chọn đúng người thì không phải lo người ta nói lệch

Phần lớn nỗi lo mất kiểm soát thật ra là nỗi lo chọn sai người. Nếu đã xem kỹ mười đến hai mươi nội dung gần nhất của một người sáng tạo, bạn biết khá rõ họ sẽ nói về sản phẩm của bạn theo kiểu gì. Nếu kiểu đó không hợp với shop, nên chọn người khác, thay vì chọn rồi tìm cách sửa giọng họ bằng kịch bản.

Khi xem nội dung cũ, chú ý những bài họ hợp tác với nhãn hàng khác. Họ có giữ được giọng riêng không, hay bài hợp tác nào cũng nghe khác hẳn bài thường? Họ có ghi rõ là hợp tác không? Khán giả bình luận gì dưới các bài đó, tin tưởng hay nghi ngờ? Những dấu hiệu này cho bạn biết họ đã làm việc với nhãn hàng thế nào, và khán giả của họ đón nhận ra sao.

Một cách khác là hỏi thẳng họ định làm thế nào trước khi chốt. Người làm nghề thường trả lời bằng một ý tưởng cụ thể: định quay ở đâu, kể chuyện gì, mở đầu bằng cảnh nào. Nghe ý tưởng đó là đủ để biết hai bên có cùng hướng không, và rẻ hơn rất nhiều so với phát hiện lệch hướng khi đã có bản nháp.

Cách giao việc vừa đủ chặt

Một vài cách giao việc giúp người sáng tạo có không gian mà shop vẫn yên tâm:

  • Đưa thông điệp dưới dạng ý, kèm một câu giải thích vì sao ý đó quan trọng với khách. Người sáng tạo hiểu lý do sẽ tự tìm cách nói hợp với khán giả.
  • Đưa hai ba góc kể gợi ý, ví dụ góc “một buổi sáng bận rộn”, góc “đi thử quán mới”, góc “so với cách làm cũ của mình”, và nói rõ họ được chọn hoặc đề xuất góc khác.
  • Chỉ ghi nguyên văn những câu thật sự cần đúng từng chữ: điều kiện khuyến mãi, câu ghi rõ có hợp tác, cảnh báo bắt buộc nếu có.
  • Hẹn một cuộc trao đổi ngắn sau khi họ đọc brief, để họ kể ý tưởng và shop nói cảm nhận trước khi quay.
  • Đồng ý trước số lần sửa và loại góp ý nào là bắt buộc, để không biến buổi duyệt thành vòng viết lại từ đầu.

Cách giao việc này dựa trên niềm tin, nhưng không phải niềm tin mù quáng. Danh sách điều cấm, bước duyệt bản nháp và bảng theo dõi vẫn là lưới an toàn. Điều khác biệt là lưới đó đặt ở chỗ cần thiết, không chụp lên mọi câu nói.

Khi nào cần kịch bản chặt hơn

Có những trường hợp kịch bản chặt là hợp lý. Một là sản phẩm thuộc nhóm có điều kiện quảng cáo, nơi mỗi câu về công dụng phải nằm trong phạm vi đã công bố. Lúc đó phần nói về công dụng nên viết sẵn và duyệt kỹ, phần còn lại vẫn để người sáng tạo tự nhiên. Hai là chương trình khuyến mãi có điều kiện phức tạp, nói sai một chi tiết là khách hiểu lầm và khiếu nại.

Ba là khi shop cần nội dung để dùng lại làm quảng cáo trả phí dài hạn trên kênh của shop. Lúc này nội dung gần với sản xuất quảng cáo hơn là hợp tác với người có khán giả, và hai bên nên thoả thuận rõ từ đầu là làm loại nào. Với loại này, người sáng tạo đóng vai người diễn, có kịch bản, và tiền công cũng tính theo kiểu khác.

Ngay cả trong những trường hợp đó, vẫn nên để người sáng tạo đọc kịch bản và đề xuất sửa câu cho thuận miệng. Một câu đúng nội dung mà khó nói sẽ được nói vấp, và vấp là thứ người xem nhớ lâu hơn nội dung. Một vòng sửa câu chữ trước khi quay đỡ tốn hơn nhiều so với quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Nếu người sáng tạo nói đúng ý nhưng dùng từ lóng thì có nên sửa?

Thường không nên, nếu từ đó là cách nói quen của kênh và không gây hiểu sai về sản phẩm. Chỉ nên góp ý khi từ lóng có thể bị hiểu thành nói quá, xúc phạm ai đó, hoặc không phù hợp với nhóm khách của shop.

Shop muốn video có cảnh cụ thể thì có được yêu cầu không?

Được, nếu cảnh đó cần để chứng minh thông tin, như cảnh cắt bánh cho thấy ruột bánh. Nên giải thích lý do và để người sáng tạo tự quyết cách quay cảnh đó cho hợp với phong cách của họ.

Có nên cho người sáng tạo xem nội dung của người khác trong cùng đợt?

Có thể cho xem sau khi họ đã có ý tưởng riêng, để tránh trùng lặp. Cho xem quá sớm dễ khiến họ làm theo người đi trước, và cả đợt nội dung trở nên na ná nhau.

Người sáng tạo nói một điều đúng nhưng shop không muốn nhấn mạnh thì sao?

Nếu điều đó là sự thật và không thuộc danh sách cấm, shop nên cân nhắc kỹ trước khi đề nghị bỏ. Khán giả đánh giá cao sự thẳng thắn, và một nhược điểm nhỏ được nói thật thường làm phần khen đáng tin hơn.

Làm sao biết người sáng tạo có giữ giọng riêng trong bài hợp tác không?

Xem vài bài hợp tác cũ của họ cạnh bài thường. Nếu nhịp nói, cách mở đầu và cách đùa giống nhau, họ giữ được giọng. Nếu bài hợp tác nghe như đọc, đó là dấu hiệu họ quen làm theo kịch bản của nhãn hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138