Trước khi nhắn tin mời một KOC, hãy dành mười lăm phút đọc trang của họ như đọc hồ sơ ứng viên: phần giới thiệu, nhịp đăng, bài cũ nhất, bình luận, cách họ trả lời người xem. Những chỗ này cho biết nhiều hơn con số người theo dõi, vì chúng khó làm đẹp hơn và phản ánh đúng cách người đó làm việc mỗi ngày.
Bài này đi qua tám chỗ cần xem theo thứ tự, mỗi chỗ kèm câu hỏi nên tự đặt ra. Cuối bài là một bảng ghi nhanh để bạn chép vào danh sách ứng viên. Phần kiểm sâu về người theo dõi ảo, bình luận ảo và tỷ lệ tương tác có bài riêng; ở đây là cái nhìn tổng thể đầu tiên.
Ba chỗ đầu tiên: phần giới thiệu, ảnh đại diện và tên kênh
Phần giới thiệu nói họ là ai và làm nội dung về gì. Một người sáng tạo nghiêm túc thường ghi rõ ngách: nấu ăn gia đình, chăm da nhạy cảm, đồ chơi cho bé. Phần giới thiệu ghi "nhận mọi loại booking" hoặc liệt kê mười lĩnh vực không liên quan cho thấy kênh đang đi theo hàng tặng hơn là theo khán giả.
Thông tin liên hệ công việc có rõ không. Kênh làm việc chuyên nghiệp thường có một cách liên hệ riêng cho hợp tác, tách khỏi tin nhắn cá nhân. Không có cũng không sao với kênh nhỏ, nhưng nếu kênh lớn mà chỉ có một đường liên hệ qua người thứ ba không rõ danh tính thì nên cẩn thận.
Tên kênh và ảnh đại diện có ổn định không. Nhiều nền tảng cho xem lịch sử đổi tên hoặc thông tin về tài khoản như ngày tạo, quốc gia, số lần đổi tên; tên mục khác nhau theo nền tảng và phiên bản. Một kênh từng đổi tên nhiều lần, đặc biệt từ chủ đề rất khác sang ngành của bạn, có thể là tài khoản được mua lại để tận dụng số người theo dõi cũ.
Đường dẫn trong phần giới thiệu dẫn tới đâu. Nếu phần giới thiệu dẫn tới trang bán hàng của chính họ, đó là dấu hiệu họ cũng kinh doanh; cần hỏi xem có xung đột với sản phẩm của bạn không. Nếu dẫn tới các trang kiếm tiền không rõ ràng, hãy dừng.
Chỗ thứ tư: nhịp đăng và độ đều của nội dung
Kéo xuống xem khoảng ba mươi bài gần nhất, chú ý ngày đăng. Kênh đăng đều mỗi tuần vài bài trong nhiều tháng cho thấy người này có kỷ luật và khán giả quen với nhịp đó. Kênh im lặng hai tháng rồi đột nhiên đăng dồn dập mười bài trong một tuần, phần lớn là hàng hợp tác, thì khán giả thường không kịp theo và lượt xem giảm.
Độ đều không chỉ là số lượng mà là chất lượng. So sánh bài cũ khoảng sáu tháng trước với bài mới: cách quay, cách nói, ánh sáng có giữ được không, hay chất lượng đi xuống khi họ nhận nhiều việc hơn. Người làm nội dung giữ được chuẩn của mình khi có nhiều hợp tác thường cũng sẽ làm tử tế với sản phẩm của bạn.
Cũng để ý tỷ lệ giữa bài đời thường và bài hợp tác. Không có con số chuẩn nào, nhưng khi gần như mọi bài đều là sản phẩm được gửi tới, khán giả biết rằng lời khen ở đây là công việc. Một kênh có nhiều nội dung tự làm, tự chia sẻ, xen kẽ vài hợp tác chọn lọc, thường được tin hơn.
Nếu kênh đăng trên nhiều nền tảng, xem nhanh nền tảng phụ. Có người rất chăm ở một nơi và gần như bỏ hoang nơi khác; khi đó hợp tác nên tập trung vào nền tảng chính của họ, đừng trả cho những bài đăng lại ở nơi ít người xem.
Chỗ thứ năm: bài cũ nhất và hành trình của kênh
Ít ai kéo tới bài đầu tiên của một kênh, nhưng đây là chỗ cho biết nhiều điều. Bài cũ nhất nói kênh bắt đầu từ đâu: một người mẹ chia sẻ chuyện nuôi con rồi dần làm nội dung mẹ và bé là một hành trình tự nhiên. Một kênh mà bài cũ nhất mới cách đây vài tháng nhưng đã có số người theo dõi rất lớn, không có bài nào lan rộng giải thích cho sự tăng đó, thì cần kiểm kỹ hơn.
Với nền tảng cho phép ẩn hoặc xoá bài, khoảng trống bất thường cũng là một tín hiệu. Kênh có hàng trăm nghìn người theo dõi mà chỉ còn vài chục bài, tất cả mới đăng gần đây, có thể đã xoá sạch nội dung cũ để đổi chủ đề. Việc này không phải lúc nào cũng xấu, người ta có quyền làm lại, nhưng khi đó khán giả hiện tại có thể đến từ chủ đề cũ và không quan tâm tới ngành của bạn.
Hành trình của kênh còn cho biết người này kiên nhẫn tới đâu. Một người đã làm nội dung đều trong hai ba năm, đi lên chậm mà chắc, thường hiểu khán giả của mình hơn một người nổi nhanh nhờ một xu hướng. Với shop nhỏ, sự ổn định đáng giá hơn một lần bùng lên.
Chỗ thứ sáu và bảy: bình luận và cách họ trả lời
Bình luận là nơi khán giả lộ diện. Mở năm bài gần nhất, đọc khoảng hai mươi bình luận mỗi bài và để ý những điểm sau:
- Người xem hỏi cụ thể về sản phẩm, về cách dùng, về chỗ mua hay chỉ viết những câu khen chung chung có thể dán vào bất kỳ bài nào.
- Có những người quay lại bình luận ở nhiều bài, gọi người sáng tạo bằng tên thân mật, nhắc lại chuyện cũ của kênh: dấu hiệu cộng đồng gắn bó.
- Người sáng tạo có trả lời không, trả lời có đúng câu hỏi không, có kiên nhẫn với câu hỏi lặp lại không.
- Khi có người chê hoặc phản bác, họ phản ứng thế nào: giải thích bình tĩnh, nhận phần sai, hay mỉa mai, xoá bình luận, kéo người theo dõi vào công kích.
- Bình luận có bị tắt ở nhiều bài không. Tắt bình luận đôi khi để tránh quấy rối, nhưng tắt hàng loạt ở bài hợp tác có thể là để giấu phản ứng tiêu cực.
- Có câu hỏi "có phải quảng cáo không" xuất hiện nhiều không và người sáng tạo trả lời ra sao.
Cách người sáng tạo đối xử với khán giả khi có va chạm là gợi ý tốt nhất về cách họ sẽ xử lý khi sản phẩm của bạn bị khách chê dưới bài hợp tác. Một người bình tĩnh, công bằng sẽ giúp bạn giữ uy tín; một người thích tranh cãi có thể kéo shop vào cuộc cãi vã không đáng có.
Chỗ thứ tám: dấu vết trên mạng ngoài trang của họ
Sau khi xem trang, dành vài phút gõ tên kênh vào ô tìm kiếm của nền tảng và của công cụ tìm kiếm thông thường. Mục đích không phải soi đời tư mà để xem họ có đang dính tranh cãi nào liên quan tới quảng cáo sai sự thật, nhận tiền không làm, hay thái độ với khán giả không. Một tranh cãi cũ đã được giải quyết đàng hoàng không nhất thiết là lý do loại; một tranh cãi đang nóng thì nên chờ.
Đọc những gì người khác viết về họ bằng con mắt thận trọng. Trên mạng có nhiều lời đồn không có căn cứ; đừng kết luận chỉ từ một bài đăng ẩn danh. Nếu có điều băn khoăn, hãy hỏi thẳng người sáng tạo khi trò chuyện, cách họ trả lời cũng là một thông tin.
Cuối cùng, xem họ có nhắc tới việc ghi rõ nội dung hợp tác không. Những người đã có thói quen ghi "có hợp tác", "được tài trợ", hoặc dùng nhãn nội dung trả phí của nền tảng thường hiểu luật chơi và sẽ ít khiến shop gặp rắc rối về quảng cáo không minh bạch. Người chưa bao giờ ghi trong khi bài nào cũng có sản phẩm thì bạn cần nói rõ yêu cầu này từ đầu.
Khi kênh còn quá nhỏ để có nhiều thứ để đọc
Với những kênh chỉ vài trăm tới vài nghìn người theo dõi, nhiều chỗ ở trên gần như trống: bài ít, bình luận lác đác, chưa có hợp tác nào để xem. Đừng vì vậy mà loại ngay. Nhiều người sáng tạo nhỏ hợp với shop nhỏ chính vì họ còn gần khán giả, trả lời từng bình luận và chưa bị hàng tặng làm loãng giọng.
Với kênh nhỏ, hãy đổi trọng tâm. Thay vì đếm bình luận, đọc kỹ từng bình luận xem người viết là ai: bạn bè quen biết, hay người lạ thật sự quan tâm tới nội dung. Thay vì xem lịch sử hợp tác, xem họ tự mua, tự dùng những gì và nói về chúng ra sao. Thay vì nhìn nhịp đăng nhiều tháng, xem họ có tiến bộ qua từng bài không: ánh sáng tốt hơn, cách kể gọn hơn, biết khán giả muốn gì hơn.
Kênh nhỏ cũng đòi hỏi bạn kiên nhẫn hơn về giấy tờ và lịch đăng, vì họ thường làm nội dung ngoài giờ làm việc chính. Đổi lại, một người sáng tạo nhỏ được shop đối xử tử tế từ những ngày đầu thường gắn bó lâu, và lớn lên cùng sản phẩm của bạn.
Bảng ghi nhanh sau mười lăm phút
Sau khi đi qua tám chỗ, ghi kết quả vào một hàng trong bảng ứng viên. Bảng dưới là mẫu để bạn chép, mỗi ô chỉ cần một vài chữ.
| Chỗ đã xem | Câu hỏi tự đặt | Ghi chú mẫu (ví dụ giả định) |
|---|---|---|
| Phần giới thiệu | Ngách có rõ và khớp ngành của shop? | Rõ, chăm da nhạy cảm |
| Liên hệ công việc | Có kênh liên hệ riêng, rõ ai trả lời? | Có, chính chủ trả lời |
| Lịch sử tên kênh | Đổi tên nhiều lần, đổi chủ đề? | Một lần, cùng chủ đề |
| Nhịp đăng | Đều trong nhiều tháng? | Ba bài mỗi tuần, đều |
| Bài cũ nhất | Hành trình có tự nhiên? | Bắt đầu hai năm trước, lên chậm |
| Bình luận | Người xem hỏi cụ thể hay khen chung? | Nhiều câu hỏi về cách dùng |
| Cách trả lời | Bình tĩnh, công bằng khi bị chê? | Trả lời kỹ, nhận sai một lần |
| Dấu vết bên ngoài | Có tranh cãi đang nóng? | Không thấy |
| Kết luận | Giữ, xem kỹ hay bỏ? | Xem kỹ: kiểm khán giả và tương tác |
Mười lăm phút cho mỗi người nghe có vẻ nhiều khi danh sách có hai mươi cái tên, nhưng đây là bước chỉ làm với những kênh đã qua vòng lọc năm phút. Thông thường chỉ còn khoảng một phần ba danh sách tới được bước này.
Câu hỏi thường gặp
Có cần xem tất cả các bài của một KOC không?
Không cần. Xem khoảng ba mươi bài gần nhất, vài bài cũ nhất và đọc kỹ bình luận ở năm bài là đủ để có cái nhìn tổng thể. Phần thời gian còn lại nên dành cho việc kiểm khán giả và tương tác.
Kênh từng đổi tên có phải là kênh xấu không?
Không hẳn. Nhiều người đổi tên khi xây lại thương hiệu cá nhân. Điều đáng ngờ là đổi tên nhiều lần trong thời gian ngắn, nhất là đổi từ chủ đề hoàn toàn khác sang ngành của bạn mà vẫn giữ nguyên số người theo dõi.
KOC tắt bình luận thì đánh giá thế nào?
Hỏi lý do. Có người tắt để tránh quấy rối, nhất là kênh có trẻ em xuất hiện. Nhưng nếu chỉ tắt ở bài hợp tác thì cần thận trọng, vì bạn sẽ không biết được khách hàng tiềm năng phản ứng ra sao với sản phẩm.
Có nên loại KOC từng bị khán giả phản ứng không?
Xem cách họ đã xử lý. Một người nhận sai, sửa nội dung và giải thích rõ ràng có thể đáng tin hơn người chưa từng gặp chuyện. Điều cần tránh là hợp tác khi tranh cãi đang diễn ra hoặc khi họ phản ứng bằng cách công kích người khác.
Mười lăm phút có đủ để quyết định hợp tác không?
Không. Mười lăm phút chỉ đủ để quyết định có nên xem kỹ hay không. Trước khi hợp tác còn cần kiểm người theo dõi, tương tác, khán giả theo độ tuổi và nơi ở, lịch sử hợp tác cũ và thường là một đợt hợp tác thử nhỏ.