Gửi sản phẩm mẫu cho KOC là bước để người sáng tạo dùng thật trước khi nói về sản phẩm; gửi đúng thì nội dung có trải nghiệm thật, gửi sai thì cả đợt hợp tác hỏng từ đầu. Cần gửi đúng loại hàng khách sẽ mua, kèm một tờ thông tin ngắn, cho đủ thời gian dùng tuỳ loại sản phẩm, và nói rõ từ trước hàng mẫu được giữ lại hay phải trả.
Với shop nhỏ, hàng mẫu cũng là chi phí thật: hàng, phí giao, công đóng gói. Bài này giúp bạn chọn mẫu, chuẩn bị gói hàng, viết thư kèm theo, tính thời gian dùng thử cho từng nhóm sản phẩm, và xử lý những tình huống hay gặp như giao hỏng, người nhận im lặng hay dùng xong không thích. Phần đánh giá người sáng tạo nào đáng gửi thuộc một bài khác; ở đây giả định bạn đã chọn xong người.
Chọn mẫu: gửi đúng thứ khách sẽ nhận
Lấy từ lô đang bán, không làm riêng. Có shop chọn những chiếc đẹp nhất, gói kỹ nhất để gửi người sáng tạo. Kết quả là nội dung đẹp hơn hàng khách nhận, và khi khách mua về thấy khác thì người chịu tiếng là cả hai bên. Mẫu nên lấy ngẫu nhiên từ lô bán, đóng gói như gói thường.
Gửi đủ để dùng thật. Một gói nhỏ dùng thử ba lần không đủ để nói về kem dưỡng; một chiếc bánh không đủ để nói về hộp quà tặng nhiều vị. Gửi đủ lượng để người sáng tạo trải nghiệm như khách bình thường, kể cả việc mở hộp, bảo quản, dùng lại vào ngày hôm sau.
Chọn biến thể hợp với người nhận. Áo đúng cỡ, màu son hợp tông da, vị trà phù hợp khẩu vị họ từng chia sẻ. Hỏi trước bằng một tin nhắn ngắn tốt hơn gửi đại rồi họ không dùng được. Câu mẫu: “Bên em định gửi bạn bộ dùng thử, bạn mặc cỡ nào và thích màu nào để bên em chọn cho hợp nhé.”
Không gửi thứ chưa đủ điều kiện bán. Hàng đang chờ giấy tờ, hàng mẫu thử nghiệm chưa ra công thức cuối thì chưa nên gửi để giới thiệu công khai. Nội dung sẽ nói về một thứ khách chưa mua được, hoặc tệ hơn là nói về một thứ chưa đủ điều kiện quảng bá.
Trong hộp nên có những gì
Ngoài sản phẩm, một gói hàng mẫu tốt có thêm vài thứ nhỏ giúp người sáng tạo làm việc dễ hơn:
- Tờ thông tin một mặt giấy: tên sản phẩm, thành phần hoặc chất liệu chính, cách dùng, cách bảo quản, hạn dùng. Đây là thứ họ sẽ tra lại khi quay.
- Một thẻ nhắc ngắn những điều không được nói, trùng với phần trong brief. Không cần dài, chỉ cần đủ để nhìn là nhớ.
- Thư cảm ơn viết tay hoặc in, vài dòng giới thiệu shop là ai và vì sao muốn hợp tác với họ. Thư viết riêng cho từng người tốt hơn mẫu chung.
- Cách liên hệ người phụ trách ở shop, ghi tên và kênh nhắn tin. Không cần ghi số điện thoại lên giấy nếu hai bên đã có kênh trao đổi.
- Nếu có mã giảm giá riêng cho người đó, ghi trên một thẻ riêng kèm thời hạn, để họ không phải lục lại tin nhắn.
- Vật liệu đệm đủ để hàng không hỏng khi giao xa, nhất là đồ thuỷ tinh, đồ ăn và đồ cần giữ lạnh.
Có shop đầu tư hộp quà cầu kỳ với hy vọng người sáng tạo quay cảnh mở hộp. Điều đó có thể giúp nếu bao bì là một phần giá trị khách nhận được. Nếu khách mua thường chỉ nhận túi giấy đơn giản, hộp quà riêng cho người sáng tạo lại tạo ra khoảng cách giữa nội dung và thực tế. Cân nhắc theo nguyên tắc đầu tiên: người xem nên thấy đúng thứ họ sẽ nhận.
Thời gian dùng thử hợp lý theo nhóm sản phẩm
Thời gian dùng thử phụ thuộc vào việc sản phẩm cần bao lâu để người dùng có cảm nhận. Bảng dưới là gợi ý khởi điểm, shop tự điều chỉnh theo hàng của mình.
| Nhóm sản phẩm | Thời gian gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Đồ ăn, đồ uống | Vài ngày đến một tuần | Cần nếm nhiều lần, thử cách dùng khác nhau, xem bảo quản |
| Thời trang, phụ kiện | Khoảng một tuần | Mặc thử nhiều dịp, giặt ít nhất một lần |
| Mỹ phẩm, chăm sóc da | Hai đến bốn tuần | Cảm nhận trên da cần thời gian, cần thử cả phản ứng |
| Đồ gia dụng | Một đến hai tuần | Dùng trong sinh hoạt thật, thấy chỗ tiện và chỗ bất tiện |
| Dịch vụ tại chỗ | Một đến hai lần trải nghiệm | Đến thử như khách thường, có thể quay lại lần sau |
| Khoá học, sản phẩm số | Đủ để học xong một phần | Có cảm nhận thật về cách dạy, không chỉ xem giới thiệu |
Khi gửi hàng, ghi rõ mốc nộp bản nháp tính từ ngày nhận hàng, không tính từ ngày gửi. Giao hàng có lúc trễ vài ngày, và đếm từ ngày gửi khiến người sáng tạo bị dồn, dễ quay vội khi chưa dùng đủ. Mỹ phẩm đặc biệt không nên bị ép nhanh, vì nội dung về cảm nhận trên da mà dựa trên hai lần dùng thì gần như chắc chắn là nói theo bao bì.
Hàng mẫu là quà hay là tiền công
Đây là chỗ cần nói rõ trước khi gửi, vì hiểu lầm về nó gây khó chịu cho cả hai bên. Có ba cách hiểu phổ biến. Thứ nhất, hàng mẫu là quà, người nhận không có nghĩa vụ đăng gì, đăng hay không tuỳ họ. Thứ hai, hàng mẫu là hình thức trả công, đổi lại họ đăng một số nội dung đã thống nhất. Thứ ba, hàng mẫu chỉ là công cụ để làm nội dung, còn tiền công trả riêng.
Cách thứ nhất hợp khi shop muốn thử xem ai thật sự thích sản phẩm, và chấp nhận phần lớn người nhận sẽ không đăng. Cách thứ hai và ba cần thoả thuận cụ thể về số nội dung, mốc thời gian và cách ghi rõ có hợp tác. Dù cách nào, nếu người sáng tạo đăng nội dung về hàng được tặng, khán giả vẫn có quyền biết điều đó.
Về chuyện trả lại hàng, với đồ tiêu hao như đồ ăn, mỹ phẩm đã mở thì gần như không ai đòi lại. Với đồ giá trị cao như thiết bị, đồ trang sức, nếu muốn nhận lại phải nói từ đầu, kèm cách gửi lại và ai chịu phí. Đòi lại sau khi đã gửi mà không báo trước thường làm hỏng quan hệ.
Khi nào nên mời đến trải nghiệm thay vì gửi hàng
Không phải sản phẩm nào cũng hợp để đóng hộp gửi đi. Quán ăn, quán cà phê, tiệm làm tóc, spa, phòng tập, homestay là những nơi giá trị nằm ở trải nghiệm tại chỗ: không gian, cách phục vụ, thời gian chờ, cảm giác khi bước vào. Gửi một phần đồ ăn mang về cho người sáng tạo thì họ chỉ nói được về món ăn, còn thứ khiến khách quay lại quán thì không xuất hiện trong nội dung.
Khi mời đến, nên để người sáng tạo trải nghiệm như khách thường càng nhiều càng tốt. Không dọn riêng một góc đẹp nhất, không bảo nhân viên phục vụ đặc biệt, không chọn giờ vắng nhất chỉ để quay cho đẹp. Nếu quán thường đông vào buổi trưa, việc người sáng tạo thấy cảnh đông và cách quán xoay xở cũng là thông tin khán giả cần. Có thể hẹn giờ quay phù hợp để không làm phiền khách khác, nhưng nói rõ với khách đang ngồi nếu họ có thể lọt vào khung hình.
Trải nghiệm tại chỗ cũng cần một tờ thông tin ngắn, như với hàng gửi: giờ mở cửa, cách đặt chỗ, món hoặc dịch vụ đang muốn giới thiệu, điều kiện của ưu đãi nếu có. Với người ở tỉnh khác, chi phí đi lại và lưu trú phải thoả thuận trước, và nên cân nhắc xem khán giả của họ có thật sự là khách sẽ tới được quán của bạn không. Một người sáng tạo ở xa có nhiều người theo dõi chưa chắc mang lại nhiều khách bằng một người sáng tạo nhỏ ngay trong phường.
Quy trình gửi mẫu từ lúc chốt tới lúc nhận nội dung
Một quy trình gọn cho đợt gửi năm đến mười người:
- Nhắn hỏi địa chỉ nhận, cỡ, màu hoặc khẩu vị; xác nhận họ đã đọc brief và đồng ý mốc thời gian.
- Chuẩn bị gói hàng theo danh sách ở trên, chụp ảnh gói hàng trước khi giao để lưu lại tình trạng.
- Gửi mã vận đơn và nhắn báo đã gửi, kèm mốc dự kiến nhận hàng.
- Khi họ báo đã nhận, xác nhận lại mốc nộp bản nháp tính từ ngày đó.
- Giữa thời gian dùng thử, nhắn hỏi thăm một lần xem dùng có vướng gì không. Không nhắc giục quá một lần.
- Nhận bản nháp, duyệt theo brief, rồi chốt ngày đăng.
- Sau khi đăng, gửi lời cảm ơn và ghi lại vào bảng theo dõi: ngày gửi, ngày nhận, ngày đăng, ghi chú về cách làm việc.
Bảng theo dõi đơn giản này giúp lần sau bạn biết ai làm việc đúng hẹn, ai cần nhắc, ai hợp với dòng hàng nào. Nó cũng là dữ liệu đầu vào cho phần đo hiệu quả về sau, khi bạn muốn so sánh nhiều người với nhau.
Những tình huống hay gặp và cách xử lý
Hàng đến nơi bị hỏng, vỡ, chảy: gửi lại hàng mới, đừng để người sáng tạo phải tự xoay xở hoặc quay nội dung với hàng hỏng. Đồng thời xem lại cách đóng gói, vì khách mua cũng đang nhận hàng qua cùng đường giao đó. Nhiều shop phát hiện vấn đề đóng gói nhờ chính lần gửi mẫu.
Người nhận im lặng sau khi nhận hàng: nếu đã thoả thuận đăng bài, nhắc một lần lịch sự sau mốc hẹn, hỏi có vướng gì không. Nếu chỉ là quà tặng không ràng buộc, chấp nhận và ghi chú lại để lần sau không gửi nữa. Không nên nhắn liên tục hay đòi lại hàng công khai.
Người sáng tạo dùng xong thấy không hợp: đây là tình huống tốt hơn bạn nghĩ. Hỏi cụ thể không hợp ở đâu, vì đó là phản hồi sản phẩm miễn phí. Sau đó thống nhất cách xử lý: đổi sang sản phẩm khác, lùi lịch, hoặc dừng. Không nên ép họ đăng một nội dung khen gượng.
Người nhận đăng nội dung trước khi được duyệt: nhắc nhẹ về quy trình, kiểm nội dung đã đăng có vi phạm điều cấm không. Nếu có, đề nghị sửa hoặc gỡ ngay; nếu không, rút kinh nghiệm nói rõ hơn về bước duyệt ở lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi mẫu cho người sáng tạo chưa đồng ý hợp tác không?
Có thể, nếu bạn coi đó hoàn toàn là quà và không chờ đợi gì. Nhưng nên hỏi trước họ có muốn nhận không, vì nhiều người không thích nhận hàng không mời, và địa chỉ nhà riêng là thông tin họ không phải cho ai cũng biết.
Gửi mẫu cho bao nhiêu người là hợp lý với shop nhỏ?
Không có con số chung. Cách an toàn là gửi thử một nhóm nhỏ, xem tỉ lệ người đăng và chất lượng nội dung, rồi mới mở rộng. Ngân sách hàng mẫu nên tính như chi phí tiếp thị, có giới hạn trước.
Có cần làm biên bản giao nhận hàng mẫu không?
Với hàng giá trị thấp thì tin nhắn xác nhận đã nhận là đủ. Với hàng giá trị cao hoặc hàng phải trả lại, nên có văn bản ghi rõ tình trạng hàng, thời hạn giữ và cách trả, phần này nên nằm trong giấy tờ hợp tác.
Đồ ăn tươi gửi đi tỉnh xa thì làm sao?
Nên chọn người sáng tạo gần nơi shop giao được trong ngày, hoặc mời họ đến tận nơi trải nghiệm. Gửi đồ ăn tươi đường xa dễ hỏng, và nội dung về món ăn đã mất ngon sẽ không công bằng với sản phẩm.
Người sáng tạo xin thêm hàng cho người nhà dùng thì có nên cho?
Tuỳ shop, nhưng nên tách bạch với hàng mẫu cho nội dung. Nếu cho thêm, coi như quà riêng. Nếu không, từ chối nhẹ nhàng và có thể đưa mã giảm giá để họ mua với giá ưu đãi.
Hàng mẫu có được tính vào chi phí của shop không?
Hàng mẫu và phí gửi về nguyên tắc là chi phí bán hàng, nhưng cách ghi nhận và chứng từ cần thế nào thì nên hỏi người làm kế toán hoặc cơ quan thuế nơi shop đăng ký, vì mỗi hình thức kinh doanh có cách tính khác nhau.