Một KOC có thể làm nội dung rất hay, tương tác rất thật, mà vẫn không hợp với shop của bạn nếu người xem của họ không phải người sẽ mua hàng của bạn. Kiểm khán giả là đặt hai bức chân dung cạnh nhau: khách hàng của shop và người xem của kênh, rồi xem chúng trùng nhau ở độ tuổi, nơi ở, mối quan tâm và khả năng chi tiêu tới đâu.
Bài này hướng dẫn cách vẽ chân dung khách của shop cho đủ dùng, những số liệu nên xin từ người sáng tạo, cách tự suy ra khi không có số liệu, và những trường hợp khán giả lệch mà vẫn đáng hợp tác. Phần kiểm người theo dõi ảo và tỷ lệ tương tác có bài riêng trong danh mục.
Vẽ chân dung khách hàng của shop trước
Bạn không thể biết khán giả của ai đó có đúng hay không nếu chưa rõ "đúng" là gì. Nhiều chủ shop trả lời câu hỏi "khách của bạn là ai" bằng "ai cũng mua được", và đó là lý do họ chọn KOC theo cảm tính. Hãy dành nửa giờ nhìn lại dữ liệu sẵn có: danh sách đơn hàng ba tháng gần nhất, tin nhắn khách hỏi, bình luận dưới bài của shop.
Từ đó trả lời bốn câu. Khách mua nhiều nhất ở độ tuổi nào, ước chừng theo cách họ xưng hô, theo ảnh đại diện, theo nội dung họ hỏi. Họ ở đâu, theo địa chỉ giao hàng hoặc theo câu hỏi về chi nhánh. Họ quan tâm tới điều gì khi chọn sản phẩm của bạn: giá dễ chịu, nguồn gốc, kiểu dáng, sự tiện lợi. Và ai là người ra quyết định mua: người dùng hay người khác mua hộ, chẳng hạn cha mẹ mua cho con, con cái mua cho cha mẹ.
Câu cuối hay bị bỏ qua nhưng rất quan trọng. Một shop đồ chơi trẻ em không cần khán giả là trẻ em; họ cần cha mẹ, ông bà. Một shop thực phẩm cho người lớn tuổi có thể bán qua con cái đang đi làm ở thành phố. KOC đúng là người nói chuyện với người ra quyết định, không nhất thiết với người dùng cuối.
Khi dùng công cụ AI để tóm tắt dữ liệu đơn hàng thành chân dung khách, hãy xoá tên, số điện thoại, địa chỉ chi tiết trước khi dán vào; chỉ giữ những trường cần thiết như tỉnh, nhóm sản phẩm, khoảng giá trị đơn.
Bốn lớp cần đối chiếu
Sau khi có chân dung khách, đặt từng lớp cạnh thông tin về khán giả của KOC. Bảng dưới gợi ý nguồn thông tin và cách đọc cho từng lớp.
| Lớp | Hỏi gì | Lấy thông tin từ đâu | Điều dễ hiểu nhầm |
|---|---|---|---|
| Độ tuổi | Người xem có cùng nhóm tuổi với người mua không | Ảnh thống kê khán giả do người sáng tạo gửi; cách xưng hô trong bình luận | Nhóm tuổi trong thống kê là ước tính của nền tảng, có thể lệch |
| Nơi ở | Người xem có ở nơi shop giao hàng tới, hoặc đủ gần để ghé | Thống kê theo tỉnh, thành; địa danh trong bình luận | Số liệu theo tỉnh không nói được khoảng cách tới cửa hàng |
| Mối quan tâm | Người xem theo dõi kênh vì chủ đề gì | Nội dung các bài có tương tác cao nhất; câu hỏi trong bình luận | Khán giả theo dõi vì tính cách người sáng tạo chứ không vì chủ đề |
| Khả năng và thói quen mua | Người xem có mua hàng tầm giá này, qua kênh này không | Bình luận hỏi chỗ mua, phản ứng ở các bài hợp tác cũ | Khen nhiều chưa chắc mua; hỏi giá nhiều chưa chắc là khách đúng |
Không cần trùng khít cả bốn lớp. Với shop nhỏ, trùng ba trên bốn lớp đã là hợp tác đáng thử. Nếu lệch ở lớp nơi ở với dịch vụ tại chỗ, hoặc lệch ở lớp người ra quyết định mua, thì gần như chắc chắn không hiệu quả, dù các lớp khác trùng.
Xin số liệu khán giả thế nào cho đúng
Phần thống kê khán giả trong tài khoản dạng chuyên nghiệp của hầu hết nền tảng cho xem độ tuổi, giới tính, nơi ở theo tỉnh hoặc quốc gia, và thời gian người xem hoạt động. Tên mục và vị trí đổi theo phiên bản, nên khi xin, hãy mô tả nội dung cần chứ đừng đòi đúng tên mục.
Một tin nhắn mẫu có thể như sau: "Shop bán đồ sơ sinh, khách chủ yếu là mẹ có con nhỏ ở các tỉnh phía Bắc. Bạn chụp giúp shop phần thống kê khán giả theo độ tuổi và theo tỉnh trong khoảng một tháng gần nhất được không? Bạn che những thông tin khác nếu muốn." Lời giải thích rõ lý do khiến người sáng tạo yên tâm rằng bạn không soi họ.
Khi nhận, xem ảnh có khoảng thời gian không, số liệu có hợp lý với nội dung kênh không. Một kênh nấu ăn mẹ bỉm mà khán giả chủ yếu là nam thanh niên thì cần hỏi thêm: có thể kênh từng có video lan rộng ngoài nhóm, có thể khán giả đã bị làm lệch. Hỏi nhẹ nhàng, người làm kênh thật thường giải thích được.
Lưu ảnh số liệu vào thư mục riêng của shop, ghi ngày nhận, và chỉ người phụ trách hợp tác được xem. Đây là thông tin người sáng tạo chia sẻ vì tin bạn; không gửi lan sang nhóm khác hay cho shop khác tham khảo.
Tự suy ra khi chưa có số liệu
Đọc cách người xem xưng hô. Bình luận gọi "chị ơi", "mẹ bé", "cô ơi", "bạn ơi" cho bạn ước chừng độ tuổi và quan hệ. Người xem gọi người sáng tạo bằng "con", "cháu" thường lớn tuổi hơn; gọi "bà", "ông" thì trẻ hơn nhiều.
Đọc câu hỏi người xem đặt ra. Hỏi "có giao tới huyện mình không" cho biết nơi ở; hỏi "cho bé mấy tháng dùng được" cho biết độ tuổi của con; hỏi "có trả góp không" cho biết mức chi tiêu.
Xem bài nào được tương tác nhiều nhất. Nếu bài được hưởng ứng nhiều nhất của một kênh mẹ và bé lại là bài về chuyện tình cảm vợ chồng, phần lớn khán giả có thể theo dõi vì câu chuyện chứ không vì đồ dùng cho bé.
Bấm vào một số người bình luận. Lướt hồ sơ công khai của khoảng hai mươi người bình luận để có ấn tượng chung về họ: đang đi học, đi làm, có con nhỏ, sống ở đâu. Chỉ xem phần công khai, không lưu thông tin cá nhân của họ.
So với khách thật của shop. Nếu có thể, hỏi vài khách quen xem họ có biết kênh đó không. Khách của bạn biết và theo dõi kênh là dấu hiệu khán giả trùng rất tốt.
Khi khán giả lệch mà vẫn đáng hợp tác
Có những lúc khán giả lệch một phần lại là điều bạn muốn. Một shop đang muốn mở rộng sang nhóm khách trẻ hơn có thể chủ động chọn người sáng tạo có khán giả trẻ, miễn là sản phẩm thật sự hợp với nhóm đó và bạn chấp nhận rằng đợt hợp tác là để thử thị trường, không phải để bán ngay.
Một trường hợp khác là khán giả rộng nhưng có một nhóm nhỏ rất đúng. Kênh về du lịch có thể có một phần khán giả là người hay mua đặc sản làm quà; một shop đặc sản có thể hợp tác ở dạng một đoạn nhỏ trong video du lịch thay vì một video riêng. Khi đó cần đặt kỳ vọng thấp hơn và đo bằng mã giảm giá riêng.
Cũng có khi khán giả không trùng về độ tuổi nhưng trùng về giá trị: người xem của kênh sống xanh có thể ở mọi lứa tuổi nhưng cùng quan tâm tới sản phẩm ít bao bì. Với các shop bán theo giá trị như vậy, lớp mối quan tâm quan trọng hơn lớp độ tuổi.
Điều cần tránh là tự thuyết phục mình rằng khán giả lệch vẫn được chỉ vì thích người sáng tạo. Hãy ghi rõ lý do chấp nhận độ lệch vào bảng ứng viên; nếu không viết được lý do bằng một câu rõ ràng, có lẽ đó chỉ là cảm tình.
Chọn nhiều người cùng lúc: tránh chồng khán giả
Khi shop định hợp tác với ba bốn người trong cùng một đợt, có một câu hỏi ít ai đặt ra: khán giả của họ có phải cùng một nhóm người không. Những người sáng tạo cùng ngách, cùng thành phố thường theo dõi nhau, xuất hiện trong video của nhau, và khán giả của họ chồng lên nhau khá nhiều. Bốn bài đăng trong một tuần có thể chỉ chạm tới gần như cùng một nhóm người, khiến họ thấy shop của bạn xuất hiện dày đặc tới mức nghi ngờ.
Một cách kiểm đơn giản là xem những người bình luận thường xuyên ở kênh này có xuất hiện ở kênh kia không, và các người sáng tạo có hay nhắc tên nhau không. Nếu chồng nhiều, hãy chọn người ở một nhóm khán giả khác, hoặc giãn lịch đăng ra vài tuần để mỗi bài có không gian riêng.
Ngược lại, đôi khi bạn cố ý muốn chồng: một sản phẩm cần được nhắc lại vài lần để người xem nhớ. Khi đó, mỗi người nên kể một góc trải nghiệm khác nhau, đừng để cả bốn cùng đọc một thông điệp, vì khán giả nhận ra ngay.
Những dấu hiệu khán giả không hợp mà dễ bỏ qua
Ngoài các lớp ở trên, vài dấu hiệu nhỏ sau cho thấy khán giả có thể không phải khách của bạn:
- Người xem phần lớn đang ở độ tuổi đi học trong khi sản phẩm cần người có thu nhập ổn định để mua.
- Người xem quen nhận quà miễn phí: bình luận dưới bài hợp tác cũ chủ yếu là "xin link nhận quà", "có tặng không".
- Người xem ở nơi shop không giao tới hoặc phí giao quá cao so với giá trị đơn.
- Kênh có nhiều trẻ em xem trong khi sản phẩm không dành cho trẻ, hoặc ngược lại kênh dành cho người lớn mà sản phẩm cần sự quyết định của cha mẹ.
- Người xem theo dõi vì những trò đùa, thử thách, còn bài nghiêm túc về sản phẩm thì ít người xem hết.
- Bình luận dưới các bài hợp tác cũ có nhiều người phàn nàn kiểu "lại quảng cáo", cho thấy khán giả đã mệt với nội dung bán hàng.
Mỗi dấu hiệu riêng lẻ chưa đủ để loại một kênh, nhưng khi bạn thấy hai ba dấu hiệu cùng lúc, hãy cân nhắc tìm người khác hoặc đổi hình thức hợp tác cho phù hợp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Shop chưa có nhiều đơn thì vẽ chân dung khách thế nào?
Dựa vào những khách đầu tiên, tin nhắn hỏi hàng và người bình luận dưới bài của shop. Nếu chưa có ai, viết ra người mà bạn nghĩ sản phẩm phù hợp nhất, rồi điều chỉnh sau khi có vài chục đơn đầu tiên.
Số liệu độ tuổi trong thống kê của nền tảng có chính xác không?
Đó là ước tính dựa trên thông tin tài khoản và hành vi người dùng, nên có thể lệch. Hãy đối chiếu với cách xưng hô và câu hỏi trong bình luận để có cái nhìn sát hơn.
KOC không chịu gửi số liệu khán giả thì sao?
Hỏi lý do và giải thích rõ shop cần để làm gì. Nếu họ vẫn từ chối, bạn có thể tự suy ra qua bình luận và hồ sơ người xem công khai, hoặc đề xuất hợp tác thử nhỏ có mã giảm giá riêng để đo trực tiếp.
Khán giả trùng bao nhiêu phần trăm thì nên hợp tác?
Không có tỷ lệ chuẩn. Một cách thực tế là xem bốn lớp độ tuổi, nơi ở, mối quan tâm và khả năng mua; trùng ba lớp là đáng thử. Lệch ở lớp nơi ở với dịch vụ tại chỗ thì nên bỏ qua.
Có nên chọn kênh mà khán giả là trẻ em cho sản phẩm trẻ em không?
Người ra quyết định mua đồ cho trẻ thường là cha mẹ, nên nên chọn kênh nói chuyện với cha mẹ. Quảng bá trực tiếp tới trẻ em cần rất thận trọng và tuân theo pháp luật về quảng cáo hiện hành cũng như quy định của nền tảng.