AnhHuong.comẢnh Hưởng
Chi phí và thương lượng

Ngân sách thử KOC cho shop nhỏ: chia tiền đợt đầu để học được nhiều nhất

Cách đặt ngân sách đợt hợp tác KOC đầu tiên: số tiền chấp nhận mất, nhiều người nhỏ hay một người lớn, ví dụ chia tiền, phần dự phòng và việc cần ghi chép.

Vietnamese couple running a small tea shop in Can Tho, sitting at a low plastic table after closing, one writing in a blank notebook, warm string lights, wide shot from the side

Đợt hợp tác KOC đầu tiên của một shop nhỏ nên được coi là đợt học chứ không phải đợt kiếm lãi: đặt một số tiền mà mất hết vẫn không ảnh hưởng việc buôn bán, chia cho vài người nhỏ thay vì dồn vào một người, giữ phần dự phòng cho chi phí đi kèm, và ghi chép đủ để đợt sau bớt đoán. Shop nào nghĩ đợt đầu phải hoà vốn thường dồn tiền vào một người nổi nhất mình trả nổi, và chỉ học được một điều: người đó có hợp hay không.

Bài này đi từng bước: tìm số tiền chấp nhận mất, chọn cấu trúc nhiều người nhỏ hay một người lớn, một ví dụ giả định chia ngân sách, những chỗ hay vỡ ngân sách và cách đọc kết quả để quyết định đợt sau. Mọi con số là ví dụ giả định với đơn vị tiền chung chung.

Vì sao đợt đầu là đợt học

Trước đợt đầu tiên, shop gần như không biết gì về những câu hỏi quan trọng nhất: khán giả nào phản hồi với sản phẩm của mình, định dạng nào kể được sản phẩm tốt nhất, người sáng tạo ở quy mô nào làm việc hợp với cách vận hành của shop, khách đến từ bài đăng có quay lại hay không. Không có số liệu của chính mình, mọi quyết định đều dựa vào lời kể của shop khác, mà ngành hàng, giá bán và khách của họ khác bạn.

Vì vậy câu hỏi đúng cho đợt đầu không phải "làm sao bán được nhiều nhất" mà là "làm sao biết được nhiều nhất với số tiền nhỏ nhất". Câu hỏi này dẫn tới những lựa chọn khác hẳn: thử vài người khác nhau thay vì một, thử hai định dạng thay vì một, giữ điều kiện các bài giống nhau đủ để so được, và chuẩn bị cách đếm kết quả từ trước khi bài đầu tiên lên.

Coi đợt đầu là học cũng giúp tâm lý. Shop không hoảng khi một bài ít lượt xem, không vội cắt hợp tác giữa chừng, và không vội kết luận "KOC không hợp với ngành của mình" chỉ sau một lần chọn sai người.

Đợt học cũng là dịp để shop tập quy trình của chính mình: soạn brief một trang, chuẩn bị hàng mẫu, tạo mã riêng, phân công ai trả lời khách từ bài đăng. Những việc này lần đầu làm thường vụng và chậm; làm vụng với số tiền nhỏ đỡ đau hơn nhiều so với làm vụng khi đã thuê người đắt tiền.

Tìm số tiền chấp nhận mất

Số tiền cho đợt đầu không nên lấy từ tiền nhập hàng hay tiền trả lương. Có thể đi qua các bước sau để ra một con số thực tế:

  1. Xem lại chi phí tiếp thị vài tháng gần nhất của shop: quảng cáo trên mạng xã hội, in tờ rơi, khuyến mãi. Đợt thử KOC nên là một phần của khoản này, không phải khoản mới chồng lên.
  2. Xác định số tiền mà nếu mất trọn, shop vẫn nhập hàng, trả lương và trả mặt bằng bình thường trong tháng tới.
  3. Trừ ra khoảng một phần năm làm dự phòng cho chi phí đi kèm: hàng mẫu, vận chuyển, mã giảm giá, chi phí phát sinh.
  4. Phần còn lại là tiền trả cho người sáng tạo. Nếu con số quá nhỏ để thuê bất kỳ ai, cân nhắc đợt đầu bằng hình thức đổi sản phẩm hoặc nhờ khách quen giới thiệu.
  5. Viết con số này ra và cam kết với chính mình không vượt, kể cả khi gặp người "rất hợp nhưng hơi đắt".

Con số trần giúp mọi cuộc thương lượng sau đó dễ hơn: bạn biết mình được phép nhận mức nào, và biết khi nào phải lịch sự nói không.

Nhiều người nhỏ hay một người lớn

Với cùng một khoản tiền, shop thường đứng trước lựa chọn: thuê vài người sáng tạo nhỏ hay một người có tiếng hơn. Mỗi cách cho bạn biết những điều khác nhau.

Tiêu chíVài người nhỏMột người lớn hơn
Học được gìSo được giữa các nhóm khán giả, các định dạng, các phong cáchChỉ biết người đó hợp hay không
Rủi roMột người làm kém thì còn những người khácBài không hiệu quả là mất cả đợt
Độ tin của khán giảThường gần gũi, khán giả hỏi han thậtTiếp cận rộng, nhưng khán giả có thể lẫn lộn
Công sức của shopNhiều tin nhắn, nhiều lần gửi hàng, nhiều bản nhápÍt đầu mối
Hợp vớiShop bán hàng trực tuyến, dịch vụ địa phương, ngân sách nhỏShop cần nhiều người biết tới cùng lúc, đã có số liệu từ trước

Với phần lớn shop nhỏ, đợt đầu nên đi theo cột giữa: ba đến năm người nhỏ, cùng một sản phẩm, cùng thời gian đăng gần nhau. Khi đã biết nhóm khán giả và định dạng nào ra đơn, đợt sau mới cân nhắc người lớn hơn.

Ví dụ giả định: chia 100 đơn vị cho đợt đầu

Một shop đồ dùng nhà bếp ở Nghệ An đặt ngân sách đợt đầu là 100 đơn vị tiền. Cách chia dưới đây là ví dụ giả định để thấy cấu trúc, không phải mức giá thị trường:

  • 60 đơn vị trả cho người sáng tạo: ba người nhỏ, mỗi người một video ngắn, khoảng 20 đơn vị mỗi người, trong đó một người làm định dạng hướng dẫn sử dụng, hai người làm định dạng trải nghiệm hằng ngày.
  • 12 đơn vị hàng mẫu và vận chuyển: mỗi người một bộ sản phẩm, không thu hồi, cộng phí gửi.
  • 15 đơn vị dự trù cho mã giảm giá: mỗi người một mã riêng giảm cho khán giả, ước theo số đơn kỳ vọng.
  • 13 đơn vị dự phòng: phí sửa thêm, gửi bù hàng hư, hoặc thêm một bài cho người làm tốt nhất.

Điểm đáng chú ý: tiền trả cho người sáng tạo chỉ chiếm khoảng sáu phần mười. Shop nào lấy trọn 100 đơn vị để trả phí sẽ bị âm ngân sách ngay khi gửi hàng mẫu.

Nếu khoản dự phòng không dùng tới, đừng tiêu cho có. Giữ lại cho đợt sau, khi bạn đã biết nên đặt tiền vào đâu.

Những chỗ hay làm vỡ ngân sách

Mã giảm giá quá rộng. Mã không giới hạn số lần dùng, bị chia sẻ ra các nhóm săn mã, mang về nhiều đơn lãi âm. Đặt số lượt dùng tối đa và thời hạn cho mỗi mã.

Sửa đi sửa lại. Mỗi lần đòi sửa ngoài thoả thuận là phát sinh phí hoặc làm người sáng tạo nản. Duyệt kịch bản kỹ từ đầu rẻ hơn sửa bản dựng.

Thêm người giữa chừng. Thấy bài đầu tốt rồi vội thuê thêm ba người khác trong cùng tuần, khi chưa đếm đơn xong, là cách nhanh nhất để tiêu hết dự phòng.

Đẩy bài bằng quảng cáo mà chưa có quyền. Muốn chạy quảng cáo từ bài của người sáng tạo thì phải thoả thuận quyền dùng lại và trả thêm; làm ngay trong đợt thử là đội chi phí.

Đối soát kéo dài. Không thống nhất ngày chốt số thì hoa hồng, thưởng và phí sửa cứ treo, đến khi cộng lại mới thấy vượt trần. Chốt sổ cho đợt thử vào một ngày cố định sau khi hết hạn đổi trả.

Nhận lời livestream thêm khi đang thử. Người sáng tạo gợi ý làm thêm một buổi phát trực tiếp nghe rất hấp dẫn, nhưng buổi đó cần người trực tin nhắn, hàng sẵn kho và thêm phí. Nếu chưa nằm trong kế hoạch, để dành cho đợt sau.

Quên chi phí thời gian của chính mình. Shop một hai người dành nhiều buổi nhắn tin, đóng gói hàng mẫu, trả lời khách từ bài đăng. Không tính bằng tiền nhưng phải tính vào quyết định có làm tiếp hay không.

Ghi chép gì trong đợt thử để đợt sau đỡ tốn

Đợt thử chỉ có giá trị khi để lại thông tin. Một bảng tính đơn giản, mỗi người sáng tạo một dòng, ghi các cột sau là đủ:

  • Tên kênh, nền tảng, quy mô khán giả, ngành chính của họ.
  • Mức giá đã hỏi và mức đã chốt, gồm những gì; phản hồi nhanh hay chậm; có đúng hẹn không.
  • Định dạng nội dung, ngày giờ đăng, có ghi rõ hợp tác không.
  • Lượt xem, bình luận hỏi sản phẩm, tin nhắn tới shop trong vài ngày sau bài đăng.
  • Số đơn qua mã riêng hoặc đường dẫn riêng, số đơn hoàn.
  • Cảm nhận của shop về cách làm việc: dễ trao đổi không, có tôn trọng brief không, có muốn hợp tác lại không.
  • Tổng chi thật cho người đó, kể cả hàng mẫu và mã giảm giá.

Nên điền ngay trong tuần đăng bài, khi còn nhớ ai trả lời nhanh, ai phải nhắc mấy lần; để tới cuối đợt mới ghi thì các chi tiết về cách làm việc thường đã quên mất.

Cột cuối cùng thường bị bỏ trống, và đó là cột quan trọng nhất khi so giữa các người sáng tạo. Cách đọc và so các con số này chi tiết hơn có ở danh mục đo hiệu quả.

Sau đợt thử: tăng, giữ hay đổi hướng

Khi đợt thử kết thúc và đơn đã giao xong, ngồi lại với bảng ghi chép. Có ba kiểu kết quả hay gặp. Kiểu thứ nhất, một hai người mang về kết quả rõ rệt hơn hẳn: đợt sau nên quay lại với chính họ, có thể theo gói nhiều bài với giá mềm hơn, và tìm thêm người có khán giả giống họ. Kiểu thứ hai, mọi người đều có chút kết quả nhưng không ai nổi bật: thử lại với định dạng hoặc sản phẩm khác trước khi tăng ngân sách.

Kiểu thứ ba, gần như không ai mang về gì. Trước khi kết luận KOC không hợp với shop, kiểm lại các khâu của chính mình: trang sản phẩm có rõ không, giá có cạnh tranh không, mã giảm giá có hấp dẫn không, tin nhắn khách hỏi có được trả lời trong ngày không. Rất nhiều đợt thử thất bại ở khâu shop, không phải khâu người sáng tạo.

Dù kết quả thế nào, đừng tăng ngân sách gấp nhiều lần chỉ sau một đợt. Tăng vừa phải, giữ cách ghi chép, và mỗi đợt chỉ đổi một hai yếu tố để vẫn biết được điều gì làm nên khác biệt.

Câu hỏi thường gặp

Shop mới mở chưa có ngân sách thì có nên làm KOC không?

Có thể bắt đầu bằng cách nhờ khách quen hài lòng kể lại trải nghiệm, hoặc đổi sản phẩm với một hai người sáng tạo rất nhỏ trong vùng. Khi chưa có tiền dự phòng cho hàng mẫu và mã giảm giá, đừng vay để thuê người; ưu tiên cho bán hàng ổn định trước.

Thử với bao nhiêu người là đủ để so sánh?

Ba đến năm người là mức nhiều shop nhỏ quản lý được mà vẫn so được giữa các nhóm khán giả. Ít hơn thì khó phân biệt may rủi; nhiều hơn thì công nhắn tin, gửi hàng, duyệt bài vượt sức shop một hai người.

Đợt thử nên kéo dài bao lâu?

Nên gói các bài đăng trong khoảng hai đến bốn tuần để điều kiện thị trường gần giống nhau, sau đó chờ thêm đủ thời gian giao hàng và đổi trả trước khi đếm. Kéo quá dài thì mùa vụ, khuyến mãi của sàn làm số liệu khó so.

Có nên dồn ngân sách vào dịp lễ cho chắc ăn không?

Dịp lễ khách mua nhiều hơn nhưng lịch người sáng tạo kín, giá thường cao hơn và bài dễ bị chìm giữa nhiều quảng cáo. Với đợt thử, chọn giai đoạn bình thường giúp đọc kết quả sạch hơn; đợt lễ để dành cho khi đã biết ai hợp.

Khoản dự phòng không dùng hết thì làm gì?

Giữ lại cho đợt sau, hoặc dùng để thêm một bài cho người làm tốt nhất trong đợt, có thoả thuận rõ. Không nên tiêu cho có vào một người mới chưa kịp tìm hiểu, vì như vậy là bỏ qua đúng thứ đợt thử đang cố học.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138