AnhHuong.comẢnh Hưởng
Chi phí và thương lượng

Phí độc quyền và phí dùng lại video KOC: vì sao báo giá tăng, khi nào đáng trả

Hai khoản làm báo giá KOC tăng vọt là phí dùng lại video và phí độc quyền. Chúng tính theo gì, khi nào đáng trả, cách thu hẹp để giảm chi phí.

Two young Vietnamese entrepreneurs in a Hai Phong co-working space reviewing video footage on a laptop with a blurred blank display, coffee cups, seen from behind at desk height

Phí dùng lại video và phí độc quyền là hai khoản hay làm báo giá KOC tăng gấp rưỡi, gấp đôi, vì mỗi khoản lấy đi của người sáng tạo một nguồn thu khác: video được bán thêm một lần nữa dưới dạng quảng cáo của shop, và cơ hội nhận nhãn hàng cùng loại bị khoá lại. Chúng đáng trả khi shop thật sự dùng tới, và có thể giảm mạnh bằng cách thu hẹp thời hạn, nơi dùng và phạm vi ngành.

Bài này đi vào phần tiền: hai khoản được tính theo những yếu tố nào, khi nào nên mua, cách thu hẹp để giảm phí, và một ví dụ giả định so ba phương án. Phần điều khoản viết trong hợp đồng, ai giữ quyền gì với nội dung, có bài riêng ở danh mục hợp đồng và quyền nội dung của trang.

Hai khoản phụ phí khác nhau thế nào

Phí dùng lại, nhiều nơi gọi là phí bản quyền sử dụng hay phí quyền nội dung, là khoản shop trả để được dùng video hoặc ảnh do người sáng tạo làm ở ngoài kênh của họ: đăng trên trang của shop, đưa vào quảng cáo trả tiền, chiếu trên màn hình tại cửa hàng, đặt trên trang sản phẩm. Khi shop chạy quảng cáo bằng video có mặt người sáng tạo, khán giả rộng hơn nhiều so với người theo dõi kênh của họ, và hình ảnh của họ gắn với sản phẩm của bạn lâu hơn một bài đăng thường.

Phí độc quyền là khoản shop trả để người sáng tạo không quảng bá sản phẩm cạnh tranh trong một thời gian. Thực chất đây là trả cho thu nhập họ bỏ lỡ: trong ba tháng độc quyền với một thương hiệu nước mắm, họ phải từ chối mọi thương hiệu nước mắm khác, thậm chí cả nước chấm nói chung nếu điều khoản viết rộng.

Hai khoản này thường đi cùng nhau trong báo giá nhưng độc lập với nhau. Shop có thể cần quyền dùng lại mà không cần độc quyền, và ngược lại. Tách riêng hai dòng là bước đầu để không trả cho thứ mình không cần.

Phí dùng lại tính theo những yếu tố nào

Mức phí dùng lại thay đổi theo bốn chiều. Mỗi chiều đều có phía hẹp và phía rộng; càng nghiêng về phía rộng, phí càng cao.

Yếu tốPhía hẹp, phí thấpPhía rộng, phí cao
Thời hạnMột đến ba thángMột năm trở lên, hoặc không thời hạn
Nơi dùngChia sẻ lại bài gốc trên trang của shopQuảng cáo trả tiền nhiều nền tảng, trang sản phẩm, màn hình cửa hàng, ấn phẩm
Mức chỉnh sửaDùng nguyên bảnCắt ghép, lồng tiếng, chèn chữ, ghép với nội dung khác
Cách chạy quảng cáoChạy từ tài khoản quảng cáo của shopChạy dưới tên kênh của người sáng tạo, như thể họ tự đăng

Chiều cuối cùng thường bị chủ shop xem nhẹ. Quảng cáo chạy dưới tên kênh của người sáng tạo trông tự nhiên và thường được tin hơn, nhưng người đó đang cho mượn danh tính của mình, nên phí cao hơn và họ có quyền đòi duyệt nội dung quảng cáo kỹ hơn.

Khi hỏi giá, mô tả rõ bốn chiều này ngay từ tin nhắn đầu. Người sáng tạo nhận câu hỏi chung chung như "bên em muốn dùng lại video" thường báo theo phương án rộng nhất để an toàn cho mình; mô tả cụ thể giúp họ báo đúng phần bạn cần.

Khi nào đáng trả phí dùng lại

Khi shop đã có kế hoạch chạy quảng cáo. Nếu bạn đã chạy quảng cáo đều và thiếu nội dung tốt, một video người thật dùng thật thường hiệu quả hơn video tự quay của shop. Mua quyền ngay từ đầu rẻ và chắc hơn mua sau.

Khi video có nhiều đoạn dùng được. Một video hướng dẫn kỹ có thể cắt thành nhiều đoạn ngắn cho trang sản phẩm, cho tin nhắn trả lời khách. Giá trị dùng lại cao thì đáng trả.

Khi người sáng tạo rất khớp khách của bạn. Hình ảnh của họ gần với chân dung khách hàng mục tiêu; dùng lâu cũng không lệch thương hiệu.

Không đáng khi chỉ "để dành phòng khi cần". Mua quyền một năm cho một video có thể không bao giờ dùng là cách phổ biến nhất để tiêu tiền vào chỗ không mang lại gì.

Không đáng khi chỉ dùng nội bộ. Video dùng để đào tạo nhân viên bán hàng hay chiếu trong buổi họp nội bộ thường chỉ cần một câu hỏi xin phép, không cần mua quyền thương mại; nói rõ mục đích là đủ để người sáng tạo không báo giá như quảng cáo.

Không đáng khi sản phẩm sắp đổi mẫu. Video giới thiệu bao bì cũ, công thức cũ thì dùng lâu sẽ gây nhầm cho khách; mua thời hạn ngắn là đủ.

Thu hẹp độc quyền để giảm phí

Đòi độc quyền là bản năng tự nhiên khi đã bỏ tiền, nhưng điều khoản viết rộng làm phí tăng mà shop nhỏ thường không cần. Có thể thu hẹp theo thứ tự sau:

  1. Tự hỏi có cần độc quyền không: người sáng tạo này có hay nhận nhãn hàng cạnh tranh trực tiếp với bạn không? Nếu không, bỏ hẳn yêu cầu.
  2. Nếu cần, định nghĩa ngành thật hẹp: "trà sữa đóng chai" thay vì "đồ uống"; "mỹ phẩm chống nắng" thay vì "mỹ phẩm".
  3. Rút ngắn thời gian: thường chỉ cần trong thời gian bài đăng còn được đẩy mạnh và vài tuần sau đó, không cần nhiều tháng.
  4. Giới hạn theo nền tảng: chỉ không nhận quảng cáo cạnh tranh trên nền tảng đăng bài của bạn.
  5. Giới hạn theo đối thủ: nêu một vài thương hiệu cạnh tranh trực tiếp thay vì cả ngành; cách này hợp với hợp tác lớn hơn.
  6. Hỏi giá từng phương án: nhiều người sáng tạo có mức khác nhau cho độc quyền một tháng, ba tháng, theo ngành hẹp hay rộng.

Đôi khi điều shop thật sự lo không phải là người đó nhận đối thủ, mà là đăng bài đối thủ ngay cạnh bài của mình. Khi đó, chỉ cần thoả thuận không đăng sản phẩm cùng loại trong vài ngày trước và sau bài của shop, thường không tốn thêm hoặc tốn rất ít.

Dù thu hẹp đến đâu, điều khoản độc quyền vẫn nên có ngày bắt đầu và ngày kết thúc cụ thể, ghi bằng ngày tháng chứ không phải "trong thời gian hợp tác". Cách viết mơ hồ đó khiến người sáng tạo không biết khi nào được nhận lại nhãn hàng cùng loại, và thường là nguồn hiểu lầm sau đợt.

Ví dụ giả định: ba phương án cho cùng một video

Một quán cà phê rang xay ở Đắk Lắk mời một người sáng tạo làm video về quy trình pha. Ba phương án dưới đây là ví dụ giả định, đơn vị tiền chung chung, để thấy các khoản phụ phí tác động thế nào:

Phương ánNội dungPhí làm và đăngPhí dùng lạiPhí độc quyềnTổng
MộtChỉ đăng trên kênh người sáng tạo100010
HaiThêm quyền dùng lại ba tháng, chạy từ tài khoản quán104014
BaQuyền dùng lại một năm, chạy dưới tên kênh người sáng tạo, độc quyền ngành cà phê ba tháng109625

Quán chưa từng chạy quảng cáo và chỉ có một chi nhánh: phương án một là đủ, hoặc phương án hai nếu đã có kế hoạch chạy quảng cáo trong mùa cao điểm. Phương án ba chỉ hợp khi quán đã biết video kiểu này ra khách và có ngân sách quảng cáo đều. Trả gấp rưỡi tổng chi phí cho những quyền không dùng là khoản lỗ không ai nhìn thấy trên bảng doanh thu.

Quyền dùng lại khi đổi sản phẩm hoặc trả hoa hồng

Một nhầm lẫn hay gặp: shop nghĩ rằng đã gửi hàng đổi bài, hoặc đã trả hoa hồng trên từng đơn, thì video coi như thuộc về shop và dùng thế nào cũng được. Thực tế, hình thức thanh toán không thay đổi việc ai làm ra nội dung và hình ảnh của ai xuất hiện trong đó. Đổi sản phẩm hay hoa hồng chỉ là cách trả cho bài đăng trên kênh người sáng tạo; muốn dùng ngoài phạm vi đó vẫn cần thoả thuận riêng.

Với hợp tác đổi sản phẩm, có thể gộp quyền dùng lại vào giá trị hàng nếu hai bên đồng ý, nhưng phải nói ra. Ví dụ giả định: người sáng tạo thường nhận 10 đơn vị cho một video và thêm 4 đơn vị cho quyền dùng lại ba tháng; shop muốn trả hoàn toàn bằng hàng thì giá trị bán lẻ của hàng cần gần 14 đơn vị, hoặc shop gửi hàng cho phần bài đăng và trả tiền riêng cho phần quyền.

Với hoa hồng, điều cần cẩn thận là video chạy quảng cáo từ tài khoản shop có thể mang về đơn không đi qua mã riêng của người sáng tạo. Nếu muốn dùng lại video mà vẫn tính hoa hồng, nên thống nhất trước cách tính cho các đơn đến từ quảng cáo đó, hoặc trả phí dùng lại cố định và không tính hoa hồng cho phần này.

Mua đúng thứ mình dùng, và mua vào đúng lúc

Quy tắc đơn giản nhất: chỉ mua quyền và độc quyền mà bạn có thể chỉ ra mình sẽ dùng thế nào, ở đâu, trong bao lâu. Nếu không trả lời được, đừng mua. Nếu sau này cần, bạn vẫn có thể thương lượng thêm, chấp nhận giá có thể cao hơn một chút; như vậy vẫn rẻ hơn trả trước cho nhiều thứ không dùng.

Ngược lại, khi đã quyết định cần, hãy mua ngay trong lần thương lượng đầu. Lý do là người sáng tạo có quyền từ chối bán quyền sau khi bài đã đăng, nhất là khi họ vừa nhận một nhãn hàng cạnh tranh, và giá thương lượng lại thường không mềm bằng khi gộp chung một gói.

Cuối cùng, ghi rõ hai khoản này thành dòng riêng trong tin tóm tắt hoặc hợp đồng, kèm thời hạn bắt đầu và kết thúc. Khi hết hạn quyền dùng lại, gỡ hoặc dừng chạy quảng cáo đúng hẹn. Shop giữ lời ở chi tiết nhỏ này sẽ được người sáng tạo báo giá dễ chịu hơn ở lần hợp tác sau.

Câu hỏi thường gặp

Chia sẻ lại bài gốc của KOC lên trang shop có cần trả phí không?

Thường không tốn thêm hoặc tốn rất ít, vì bài vẫn gắn tên kênh của người sáng tạo. Tuy vậy vẫn nên hỏi và ghi lại sự đồng ý. Tải video về rồi đăng như nội dung của shop là chuyện khác và cần thoả thuận quyền dùng lại.

Hết thời hạn quyền dùng lại thì shop phải làm gì?

Dừng chạy quảng cáo có video đó, gỡ khỏi trang sản phẩm và các nơi đã dùng theo thoả thuận. Bài đã đăng trên trang shop trong thời hạn có phải gỡ không tuỳ điều khoản; hai bên nên nói rõ từ đầu để tránh hiểu nhầm.

Có nên đòi độc quyền với người sáng tạo nhỏ không?

Ít khi cần. Người sáng tạo nhỏ thường ít nhận nhãn hàng cạnh tranh, và một điều khoản độc quyền dài có thể làm họ mất thu nhập đáng kể. Thoả thuận không đăng sản phẩm cùng loại sát ngày bài của shop thường là đủ.

Mua quyền dùng lại có được cắt ghép video không?

Tuỳ thoả thuận. Cắt ngắn, thêm phụ đề thường dễ được đồng ý; lồng tiếng khác, ghép với nội dung khác hay đổi ý nghĩa lời nói thì cần hỏi kỹ. Hình ảnh và giọng nói là của người sáng tạo, không nên chỉnh tới mức họ không còn nhận ra mình.

Vì sao chạy quảng cáo dưới tên kênh người sáng tạo lại đắt hơn?

Vì khán giả nhìn thấy quảng cáo như thể chính người đó đăng, tức họ cho shop mượn danh tính và uy tín của mình với cả những người chưa theo dõi họ. Rủi ro về hình ảnh lớn hơn nên phí cao hơn và họ thường đòi duyệt kỹ nội dung.

Phí độc quyền có trả lại được nếu shop dừng hợp tác sớm không?

Tuỳ điều khoản đã thống nhất. Nếu muốn có quyền dừng sớm, nên ghi rõ từ đầu cách tính lại phí cho phần thời gian chưa dùng. Không có điều khoản thì người sáng tạo không có nghĩa vụ hoàn lại, vì họ đã giữ lịch trống cho shop.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138