AnhHuong.comẢnh Hưởng
Hợp đồng và quyền dùng nội dung

Hợp tác với KOC dưới 18 tuổi và trẻ em trong video: đồng ý, giới hạn, bảo vệ

Khi người sáng tạo chưa đủ 18 tuổi hoặc có trẻ em trong video: ai ký, cần đồng ý của ai, điều khoản bảo vệ trẻ, tiền và giờ làm việc, việc shop không nên làm.

Vietnamese mother and teenage daughter at a desk in a quiet Nghe An home, mother reading a few pages while the girl looks away from the camera, warm lamp light

Hợp tác với người sáng tạo chưa đủ 18 tuổi, hoặc với kênh có trẻ em xuất hiện, cần có sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người đại diện, kèm những điều khoản bảo vệ trẻ mà hợp tác với người lớn không cần. Đây không phải thủ tục để cho xong. Một video có trẻ em quảng cáo sản phẩm có thể ở trên mạng rất lâu, theo trẻ tới tuổi đi học, đi làm, và người lớn quyết định thay trẻ hôm nay phải nghĩ tới điều đó.

Bài này dành cho chủ shop đang được một bạn học sinh có kênh nhỏ nhắn tin xin hợp tác, cho shop đồ mẹ và bé muốn mời kênh gia đình có con nhỏ, và cho phụ huynh đang được nhãn hàng mời con mình quay video. Nội dung là nguyên tắc chung; tình huống cụ thể nên hỏi luật sư, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Bài không khuyến khích đưa trẻ vào quảng cáo; nó giúp những hợp tác đã có được làm cho đúng và an toàn hơn.

Vì sao người dưới 18 tuổi cần cách làm riêng

Theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự, người chưa đủ 18 tuổi là người chưa thành niên, và pháp luật chia họ theo nhóm tuổi với mức tự quyết khác nhau trong giao dịch: càng nhỏ tuổi thì càng cần cha mẹ hoặc người đại diện đồng ý hay làm thay. Kể cả khi một bạn gần 18 tuổi được luật cho tự xác lập một số giao dịch, một hợp đồng có tiền, có nghĩa vụ đăng bài, có điều khoản phạt và giao quyền dùng hình ảnh vẫn là loại việc shop không nên ký riêng với bạn ấy. Cách làm an toàn và đúng tinh thần bảo vệ trẻ là cha mẹ biết, đọc và cùng ký, dù bạn đó có kênh riêng và nói chuyện rất chững chạc.

Lớp thứ hai là hình ảnh. Việc dùng hình ảnh của một người vào mục đích thương mại cần sự đồng ý của chính người đó; với trẻ nhỏ thì phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người đại diện, và với trẻ đã đủ lớn để hiểu, pháp luật về trẻ em còn coi trọng ý kiến của chính trẻ. Nghĩa là trong hợp tác có trẻ em, chỉ một bên đồng ý thường chưa đủ: nên có cả chữ ký của cha mẹ lẫn sự đồng ý của bạn nhỏ.

Lớp thứ ba là thời gian và sức khoẻ. Quay video nghe nhẹ nhàng nhưng có thể chiếm nhiều giờ, quay lại nhiều lần, quay vào giờ học hay giờ ngủ. Pháp luật về lao động có những quy định riêng bảo vệ người chưa thành niên khi tham gia công việc, và ngoài chuyện luật, đây là chuyện đạo đức tối thiểu của người thuê.

Cuối cùng là chuyện lâu dài. Người lớn tự quyết định đưa mặt mình lên quảng cáo và tự chịu hệ quả. Trẻ em thì chưa thể cân nhắc đầy đủ chuyện đó. Vì vậy cách làm tốt là giới hạn những gì trẻ phải làm, giới hạn thời gian nội dung tồn tại, và để trẻ có cơ hội yêu cầu gỡ khi lớn hơn.

Ba tình huống hay gặp và cần những gì

Hợp tác có trẻ em không phải chỉ có một dạng. Bảng dưới chia ba tình huống thường gặp với shop nhỏ:

Tình huốngAi ký, ai đồng ýLưu ý riêng
Bạn học sinh 15–17 tuổi có kênh riêng, tự liên hệ shopCha mẹ hoặc người đại diện ký hợp đồng hoặc ký đồng ý; bạn học sinh cùng ký xác nhậnLiên hệ trực tiếp với cha mẹ, không chỉ trao đổi qua tin nhắn với bạn nhỏ; tiền chuyển theo cách cha mẹ đồng ý
Kênh gia đình do cha mẹ vận hành, trẻ nhỏ xuất hiệnCha mẹ ký hợp đồng với tư cách người vận hành kênh và người đại diện của trẻGhi giới hạn việc trẻ phải làm; trẻ không đóng vai người dùng sản phẩm không dành cho trẻ
Con của chủ shop, của nhân viên hay người quen xuất hiện trong video shop tự quayCha mẹ của trẻ ký đồng ý dùng hình ảnh, dù là người thânNgười thân hôm nay đồng ý, mai có thể đổi ý; giấy tờ giúp xử lý gọn khi cần gỡ

Tình huống thứ ba hay bị coi nhẹ nhất. Chủ shop quay con mình cầm sản phẩm thì không ai nghĩ cần giấy tờ. Nhưng nếu đứa trẻ là con của nhân viên, và sau này nhân viên nghỉ việc trong không vui, video đang chạy quảng cáo sẽ thành chuyện khó xử. Một tờ đồng ý đơn giản, ghi rõ nơi dùng và thời hạn, giúp tránh điều đó.

Điều khoản bảo vệ trẻ nên có trong hợp đồng

Ngoài các điều khoản thông thường, hợp tác có trẻ em nên có thêm những điểm sau, viết rõ ràng để cha mẹ đọc là hiểu:

  • Thời gian quay: tối đa bao nhiêu giờ một buổi, không quay vào giờ học, giờ ngủ; có người lớn của gia đình ở bên suốt buổi quay.
  • Việc trẻ làm: chỉ những hoạt động phù hợp lứa tuổi, an toàn; không đặt trẻ vào tình huống nguy hiểm, xấu hổ, hoặc phải khóc, phải giận để có cảnh quay.
  • Lời trẻ nói: không bắt trẻ đọc lời quảng cáo về công dụng, giá cả, khuyến mãi; không để trẻ thúc giục người xem mua hàng.
  • Sản phẩm: chỉ sản phẩm dành cho trẻ hoặc dùng được cho trẻ một cách an toàn; không để trẻ xuất hiện trong quảng cáo những thứ không dành cho lứa tuổi đó.
  • Thông tin cá nhân: không lộ tên đầy đủ, tên trường, địa chỉ nhà, lịch sinh hoạt; bình luận dưới bài cần được người lớn theo dõi và ẩn những bình luận không phù hợp.
  • Thời hạn và quyền gỡ: thời hạn dùng nội dung ngắn; cha mẹ được yêu cầu gỡ bài và dừng dùng lại khi có lý do liên quan tới sự an toàn hoặc mong muốn của trẻ.
  • Không dùng hình ảnh trẻ để tạo nội dung bằng công cụ AI, ghép mặt, đổi giọng.

Điều khoản về quyền gỡ có thể khiến shop lo mất video đang chạy tốt. Nhưng nếu một ngày cha mẹ yêu cầu gỡ vì con bị bạn bè trêu chọc ở trường, bạn sẽ muốn gỡ ngay chứ không phải cãi theo hợp đồng. Ghi sẵn thì lúc đó mọi việc nhẹ nhàng hơn.

Những việc shop không nên làm dù đã được cha mẹ đồng ý

Không dùng trẻ như công cụ thuyết phục người lớn. Video trẻ con nói "mẹ ơi mua cho con đi" hay dùng nét đáng yêu của trẻ để đánh vào cảm xúc người mua là cách làm dễ bị phản ứng, và đi ngược tinh thần bảo vệ trẻ trong pháp luật về quảng cáo hiện hành.

Không để trẻ khẳng định công dụng. Một em bé nói sữa này giúp con cao lớn là đặt lên trẻ một lời quảng cáo mà trẻ không hiểu, và với nhóm sản phẩm dinh dưỡng thì còn có điều kiện quảng cáo riêng.

Không biến trẻ thành gương mặt thường trực. Hợp tác lặp lại hằng tuần với cùng một đứa trẻ khiến trẻ gắn tên với thương hiệu của bạn, điều mà trẻ chưa thể tự quyết. Nếu cần hợp tác dài, hãy nói chuyện kỹ với cha mẹ về giới hạn.

Không trao đổi riêng với trẻ qua tin nhắn. Mọi liên lạc nên đi qua cha mẹ hoặc có cha mẹ cùng trong cuộc trò chuyện. Điều này bảo vệ trẻ và cũng bảo vệ chính shop khỏi những hiểu lầm không đáng có.

Không giục gia đình quyết nhanh. Những câu như "chỉ còn hôm nay", "nhiều bạn khác đang chờ suất này" đặt cha mẹ vào thế phải trả lời vội. Hãy cho gia đình vài ngày đọc hợp đồng, hỏi người thân, hỏi luật sư nếu muốn. Một gia đình được cân nhắc kỹ sẽ hợp tác thoải mái hơn, còn một gia đình bị giục thường đổi ý giữa chừng, và lúc đó người chịu thiệt là cả shop lẫn đứa trẻ.

Tiền thù lao và chuyện thuế: minh bạch với cả gia đình

Thù lao cho hợp tác có trẻ em nên chuyển theo cách cha mẹ hoặc người đại diện đã đồng ý trong hợp đồng, thường là vào tài khoản của cha mẹ. Ghi rõ khoản tiền là thù lao cho việc gì, để sau này không có tranh cãi trong chính gia đình về khoản thu từ hình ảnh của trẻ.

Shop không nên trả bằng hiện vật có giá trị lớn trực tiếp cho trẻ, như tặng điện thoại, máy tính bảng mà không qua cha mẹ. Quà tặng sản phẩm dùng thử thì gửi về địa chỉ do cha mẹ cung cấp, kèm thông tin để cha mẹ biết sản phẩm là gì.

Về thuế thu nhập và chứng từ khi trả tiền cho cá nhân, kể cả người chưa thành niên, quy định có thể khác nhau theo từng trường hợp và thay đổi theo thời gian. Shop nên hỏi cơ quan thuế hoặc người làm kế toán trước khi trả; phụ huynh nhận thu nhập từ hoạt động của con cũng nên hỏi cơ quan thuế về nghĩa vụ của gia đình.

Một điều nhỏ nhưng có ý nghĩa: hãy khuyến khích cha mẹ cho trẻ biết trẻ đã làm một công việc và được trả công. Trẻ hiểu rằng việc xuất hiện trên video là công việc, có thời gian, có thù lao, có quyền từ chối, thì sẽ có cái nhìn lành mạnh hơn về mạng xã hội.

Các bước khi được mời hoặc muốn mời hợp tác có trẻ em

Dù bạn là shop hay phụ huynh, trình tự sau giúp hợp tác đi đúng hướng:

  1. Xác định tuổi của người sáng tạo hoặc của trẻ xuất hiện. Nếu chưa rõ, hỏi thẳng; đừng đoán qua giọng nói hay vẻ ngoài.
  2. Liên hệ trực tiếp cha mẹ hoặc người đại diện, giới thiệu shop, sản phẩm, công việc dự kiến.
  3. Hỏi ý kiến chính trẻ, theo cách phù hợp lứa tuổi. Trẻ không muốn thì dừng.
  4. Soạn hợp đồng có các điều khoản bảo vệ trẻ ở trên; cha mẹ ký, trẻ đủ lớn thì cùng ký xác nhận.
  5. Buổi quay có người lớn của gia đình, đúng giờ đã hẹn, không kéo dài quá thoả thuận.
  6. Gửi bản nháp cho cha mẹ duyệt trước khi đăng. Kiểm tra không có chi tiết lộ thông tin cá nhân của trẻ.
  7. Lưu hồ sơ đồng ý cùng hợp đồng, ghi ngày hết hạn dùng nội dung, và gỡ đúng hạn.

Nếu ở bất kỳ bước nào bạn thấy ngần ngại, đó thường là dấu hiệu nên chọn cách khác: quay sản phẩm không có người, hoặc mời một người sáng tạo trưởng thành.

Câu hỏi thường gặp

KOC 16 tuổi có tự ký hợp đồng hợp tác với shop được không?

Pháp luật cho người chưa thành niên mức tự quyết khác nhau theo nhóm tuổi, nên câu trả lời tuỳ trường hợp. Với hợp tác có tiền, nghĩa vụ và giao quyền dùng hình ảnh, cách an toàn là cha mẹ cùng ký hoặc ký đồng ý, bạn học sinh ký xác nhận; chỗ chưa rõ thì hỏi luật sư.

Cha mẹ đã đồng ý thì có cần hỏi ý kiến của trẻ không?

Nên hỏi, nhất là với trẻ đã đủ lớn để hiểu. Pháp luật về trẻ em coi trọng ý kiến của trẻ trong những việc liên quan tới trẻ, và một trẻ không muốn xuất hiện thì không nên bị ép.

Con của chủ shop xuất hiện trong video bán hàng có cần giấy tờ không?

Nếu chính chủ shop là cha mẹ thì tự quyết, nhưng vẫn nên cân nhắc các giới hạn bảo vệ trẻ. Nếu là con của nhân viên hay người quen, cần cha mẹ của trẻ ký đồng ý dùng hình ảnh.

Có được để trẻ em nói về công dụng sản phẩm trong video không?

Không nên. Để trẻ khẳng định công dụng, nhất là với sản phẩm dinh dưỡng hay sức khoẻ, là đặt lên trẻ một lời quảng cáo trẻ không hiểu và dễ đi ngược nguyên tắc bảo vệ trẻ trong quảng cáo.

Cha mẹ yêu cầu gỡ video có trẻ em khi hợp đồng còn hạn thì shop xử lý sao?

Nên gỡ, và tốt nhất là đã ghi sẵn quyền này trong hợp đồng. Tiền đã trả có thể xử lý theo thoả thuận, nhưng sự an toàn và mong muốn của trẻ cần được đặt trước quyền lợi quảng cáo.

Tiền thù lao cho trẻ nên chuyển vào tài khoản của ai?

Thường chuyển cho cha mẹ hoặc người đại diện theo đúng cách đã ghi trong hợp đồng, kèm ghi chú khoản tiền trả cho việc gì. Không nên trả tiền hay quà giá trị lớn trực tiếp cho trẻ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138