AnhHuong.comẢnh Hưởng
Làm KOC cho người mới

Bắt đầu làm KOC từ con số không: lộ trình 90 ngày cho người mới

Lộ trình 90 ngày cho người mới làm KOC: tự hỏi bốn câu trước khi mở kênh, tháng nào làm việc gì, kỳ vọng nào sai và dụng cụ tối thiểu cần có.

Young Vietnamese woman filming a ceramic coffee cup on a wooden balcony table in Hue at dawn, phone on a small tripod, seen from behind, river mist beyond

Làm KOC là dùng sản phẩm thật, kể lại trải nghiệm thật cho một nhóm người theo dõi tin mình, rồi được nhãn hàng hoặc shop trả công cho phần kể lại đó. Nghe thì đơn giản, nhưng người mới hay vấp ở chỗ tưởng rằng chỉ cần mở kênh, quay vài video mở hộp là có shop tìm đến. Thực tế, ba tháng đầu gần như là ba tháng làm không công để chứng minh mình đáng tin.

Bài này chia ba tháng đầu thành từng chặng với việc cụ thể: tháng thứ nhất dựng kênh và tập đăng đều, tháng thứ hai tìm giọng riêng và học đọc số liệu, tháng thứ ba chuẩn bị giấy tờ để nhận hợp tác đầu tiên. Không có lời hứa thu nhập nào ở đây, vì con số đó phụ thuộc ngách, thời gian bạn bỏ ra và cả may mắn với thuật toán của nền tảng.

Làm KOC thực chất gồm những việc gì mỗi ngày

Nhìn từ bên ngoài, KOC chỉ là người cầm điện thoại nói về một món đồ. Nhìn từ bên trong, công việc chia thành bốn mảng chiếm thời gian gần ngang nhau. Mảng thứ nhất là dùng thử: một món mỹ phẩm cần ít nhất vài tuần mới nói được gì có giá trị, một nồi chiên cần nấu nhiều món khác nhau, một quyển sách cần đọc hết. Mảng thứ hai là sản xuất: viết ý, quay, dựng, viết chú thích. Mảng thứ ba là trò chuyện với người theo dõi: trả lời bình luận, đọc tin nhắn hỏi thêm, ghi lại câu hỏi lặp đi lặp lại để làm nội dung sau.

Mảng thứ tư ít người nhắc là việc giấy tờ và giao tiếp với shop: đọc lời mời, hỏi điều kiện, gửi bản nháp cho duyệt, gửi báo cáo sau khi đăng, nhắc thanh toán, ghi sổ thu chi. Người mới thường dồn hết sức cho mảng sản xuất và bỏ quên mảng này, nên khi có hợp tác thật thì lúng túng, nhận lời vội, rồi làm việc không công vì không có gì ràng buộc.

Hiểu đủ bốn mảng giúp bạn ước lượng đúng thời gian. Một video review ngắn trông như mười phút công sức, nhưng tính cả dùng thử, quay lại vì ánh sáng hỏng, dựng và trả lời bình luận thì thường mất trọn một buổi tối. Nếu bạn đang đi làm hay đi học, con số này quyết định bạn đăng được bao nhiêu mỗi tuần mà không kiệt sức.

Bốn câu tự hỏi trước khi mở kênh

Mỗi tuần bạn có bao nhiêu giờ thật sự trống? Không tính giờ "có thể tranh thủ". Hãy ghi ra những khung giờ cố định mà bạn không bị ai gọi, không phải trông con, không phải tăng ca. Ba đến năm giờ mỗi tuần là đủ để bắt đầu với nhịp hai video; dưới mức đó thì nên chọn định dạng ảnh và bài viết ngắn trước.

Bạn đang dùng thật những sản phẩm gì? Liệt kê đồ trong nhà, trong túi xách, trên bàn làm việc mà bạn đã dùng ít nhất ba tháng và có ý kiến rõ ràng về nó. Danh sách này là nguồn nội dung rẻ nhất và đáng tin nhất trong giai đoạn chưa có shop nào gửi hàng.

Bạn giỏi hơn người bình thường ở điểm nào? Có thể là nấu ăn cho trẻ nhỏ, chọn đồ công sở cho dáng người thấp, sửa đồ điện gia dụng, biết rõ đặc sản quê mình. Điểm mạnh này sẽ thành lý do người ta theo dõi bạn chứ không theo dõi một người khác cũng review cùng món đồ.

Bạn muốn gì sau ba tháng? Một khoản thu thêm nhỏ, một danh mục việc để xin vào làm ở phòng tiếp thị, hay chỉ là thử sức. Mục tiêu khác nhau dẫn tới cách làm khác nhau: người muốn xin việc cần nội dung chỉn chu và đa dạng định dạng, người muốn thu thêm cần một ngách có nhiều shop nhỏ sẵn sàng hợp tác.

Ghi câu trả lời ra giấy. Bốn câu trả lời này nên được ghi lại và đọc lại sau mỗi tháng. Khi bạn thấy mình bắt đầu quay những thứ không hề dùng hay mất ngủ vì lượt xem, đó là lúc so lại với điều đã viết ở ngày đầu.

Tháng thứ nhất: dựng kênh và tập đăng đều

Tháng đầu chưa nghĩ đến chuyện hợp tác. Việc duy nhất là chứng minh với chính mình rằng bạn giữ được nhịp. Các bước nên làm theo thứ tự:

  1. Chọn một nền tảng chính, nơi bạn đã quen dùng và khách của ngách mình hay ở. Các nền tảng khác chỉ đăng lại, không đầu tư riêng ở giai đoạn này.
  2. Đặt tên kênh dễ đọc, dễ gõ, gợi được ngách; ảnh đại diện rõ nét; dòng giới thiệu một câu nói bạn review gì và cho ai.
  3. Lên danh sách mười hai chủ đề từ những món đồ bạn đang dùng thật, mỗi chủ đề ghi một câu "người xem sẽ biết thêm điều gì".
  4. Quay thử ba video nhưng không đăng, xem lại trên màn hình điện thoại như một người lạ, ghi ra ba điểm khó chịu nhất (giọng nhỏ, ánh sáng tối, nói lan man) để sửa.
  5. Đăng hai video mỗi tuần vào khung giờ cố định. Nhịp đều quan trọng hơn số lượng: hai video mỗi tuần trong bốn tuần có giá trị hơn mười video trong tuần đầu rồi bỏ.
  6. Cuối tháng, đếm lại: đã đăng bao nhiêu, mất bao nhiêu giờ cho mỗi video, video nào bạn thấy tự nhiên nhất khi quay.

Nếu cuối tháng bạn chỉ giữ được một video mỗi tuần, hãy chấp nhận nhịp đó thay vì cố ép. Shop nhìn vào sự đều đặn trong nhiều tháng chứ không đếm tổng số video.

Tháng thứ hai: tìm giọng riêng và học đọc số liệu

Sang tháng thứ hai, bạn đã có khoảng tám video và một ít người theo dõi, phần lớn là bạn bè và người quen. Đây là lúc nhìn số liệu, nhưng nhìn đúng chỗ. Lượt xem dao động rất mạnh theo thuật toán, nên đừng kết luận từ một video. Thay vào đó, so tỷ lệ người xem đến hết video, số lượt lưu và số bình luận có câu hỏi thật giữa các video với nhau. Video có nhiều người lưu lại thường là video mang thông tin dùng được, và đó là hướng nên đi tiếp.

Giọng riêng không phải là cố tỏ ra hài hước hay khác người. Nó là cách bạn nhìn sản phẩm mà người khác không nhìn: một người làm kế toán review máy tính bỏ túi sẽ để ý phím nào hay kẹt, một người mẹ có hai con review bình giữ nhiệt sẽ thử làm rơi nó từ độ cao của bàn ăn. Hãy xem lại những bình luận kiểu "chưa ai nói chuyện này", đó là dấu vết của giọng riêng.

Tháng này cũng nên thử một định dạng mới so với tháng đầu, ví dụ thêm một video so sánh hai món cùng loại bạn tự mua, hoặc một video "sau một tháng dùng". Mục đích là biết mình làm định dạng nào thoải mái nhất, để sau này khi shop hỏi bạn có làm được kiểu nội dung họ cần hay không, bạn trả lời được bằng ví dụ có sẵn.

Tháng thứ ba: chuẩn bị để nhận hợp tác đầu tiên

Đến tháng thứ ba, kênh đã có lịch sử đăng đều và vài video tiêu biểu. Bạn chuẩn bị những thứ sau để khi có lời mời thì không lúng túng:

  • Một địa chỉ thư điện tử riêng cho công việc, tách khỏi thư cá nhân, đặt tên gần với tên kênh.
  • Một hồ sơ giới thiệu một trang (media kit) gồm ngách, nhóm người theo dõi, số liệu cơ bản và ba video tiêu biểu.
  • Một bảng tính đơn giản ghi lại mọi lời mời, kể cả lời mời bạn từ chối, kèm ngày, tên shop, sản phẩm, điều kiện.
  • Một danh sách điều bạn không làm: sản phẩm không có giấy tờ, nội dung bắt nói công dụng chữa bệnh, yêu cầu giấu việc được trả tiền.
  • Một cách tính chi phí của riêng bạn dựa trên số giờ một video tốn, để không phải đoán con số khi được hỏi.
  • Năm đến mười shop nhỏ mà bạn đã mua và dùng sản phẩm thật, để chủ động chào hợp tác thay vì ngồi chờ.

Ba tháng là mốc chuẩn bị chứ không phải hạn chót. Có người nhận lời mời đầu tiên ở tuần thứ sáu, có người sau nửa năm. Điều quan trọng là khi cơ hội tới, bạn không phải dựng vội mọi thứ trong một đêm và nhận một hợp tác bất lợi vì sợ mất lượt.

Những kỳ vọng sai thường gặp của người mới

Phần lớn người bỏ cuộc trong ba tháng đầu không phải vì thiếu khả năng, mà vì kỳ vọng ban đầu lệch với thực tế. Bảng dưới đặt cạnh nhau những điều người mới hay nghĩ và điều thường xảy ra:

Người mới hay nghĩThực tế thường gặp
Có nhiều người theo dõi thì shop mới mời.Shop nhỏ thường quan tâm khán giả có đúng khách của họ không và bạn nói có duyên không, hơn là tổng số người theo dõi.
Video lên xu hướng một lần là kênh sẽ lớn.Một video lan rộng mang về người xem lạ, phần lớn không quay lại nếu các video sau khác chủ đề.
Nhận càng nhiều sản phẩm miễn phí càng tốt.Mỗi món nhận về là một lời hứa nội dung; nhận quá sức thì trễ hẹn, làm qua loa và mất uy tín với cả shop lẫn người xem.
Cần máy quay, đèn, micro đắt tiền mới làm được.Điện thoại đang dùng, ánh sáng cửa sổ và một micro cài áo loại phổ thông là đủ cho năm đầu.
Làm KOC là thu nhập ổn định.Thu nhập theo từng đợt, có tháng nhiều tháng không; nên coi là khoản thêm cho tới khi có lịch sử nhiều tháng.

Đọc bảng này không phải để nản, mà để đặt đúng thước đo. Nếu sau ba tháng bạn giữ được nhịp đăng, có vài video người xem lưu lại và có một danh sách shop muốn chào, đó là kết quả tốt của giai đoạn đầu.

Dụng cụ tối thiểu và những thứ chưa cần mua

Điện thoại đang dùng. Camera điện thoại phổ thông hiện nay đủ cho video dọc trên mạng xã hội. Lau sạch ống kính trước mỗi lần quay là việc nhỏ nhưng nhiều người quên, làm hình bị mờ như có sương.

Ánh sáng tự nhiên. Ngồi đối diện cửa sổ vào buổi sáng hoặc chiều muộn, tránh nắng chiếu thẳng. Nếu phải quay buổi tối, một đèn bàn ánh vàng chiếu qua tờ giấy nến cho ánh sáng mềm hơn đèn trần.

Âm thanh trước hình ảnh. Người xem chịu được hình hơi tối nhưng bỏ đi ngay nếu tiếng rè hoặc vang. Một micro cài áo có dây loại phổ thông là khoản đáng mua đầu tiên; quay trong phòng có rèm, chăn gối sẽ ít vang hơn phòng trống.

Giá đỡ điện thoại. Một chân đỡ nhỏ giúp hình không rung và giải phóng hai tay để thao tác với sản phẩm, điều rất cần khi review đồ gia dụng hay mỹ phẩm.

Chưa cần mua. Máy ảnh rời, bộ đèn lớn, phần mềm dựng trả phí, gói tăng lượt hiển thị. Hãy đợi tới khi bạn biết rõ mình bị giới hạn ở đâu. Riêng các dịch vụ hứa tăng người theo dõi hay lượt thích thì không bao giờ nên dùng: shop có kinh nghiệm nhận ra rất nhanh qua tỷ lệ tương tác bất thường, và tài khoản có thể bị nền tảng hạn chế.

Câu hỏi thường gặp

Bao nhiêu người theo dõi thì bắt đầu nhận hợp tác được?

Không có con số cố định. Nhiều shop nhỏ sẵn lòng gửi sản phẩm cho kênh vài nghìn người theo dõi nếu khán giả đúng khách của họ và nội dung đáng tin. Điều shop nhìn là sự đều đặn, tương tác thật và sự phù hợp với ngành hàng.

Có nên mở kênh trên nhiều nền tảng cùng lúc ngay từ đầu?

Nên chọn một nền tảng chính để đầu tư công sức, các nền tảng khác chỉ đăng lại cùng video. Dàn trải ngay từ đầu làm bạn mệt, mỗi nơi một ít người theo dõi và khó đọc số liệu để rút kinh nghiệm.

Ba tháng mà kênh vẫn ít người xem thì có nên bỏ?

Trước khi bỏ, hãy xem lại ngách có quá rộng không, nhịp đăng có đều không, và video có trả lời câu hỏi cụ thể nào của người xem không. Nhiều kênh chỉ bắt đầu có người theo dõi đều sau khi đổi cách mở đầu video hoặc thu hẹp chủ đề.

Không muốn lộ mặt thì có làm KOC được không?

Được. Nhiều kênh review chỉ quay tay, quay sản phẩm và dùng giọng nói. Điều cần là giọng nói rõ, cách trình bày mạch lạc và trải nghiệm thật. Một số ngành như thời trang hay làm đẹp thì khó hơn nếu không xuất hiện.

Học sinh dưới 18 tuổi có làm KOC được không?

Người chưa đủ tuổi thành niên nhận hợp tác cần có cha mẹ hoặc người giám hộ cùng đọc và đồng ý với điều kiện hợp tác. Nền tảng cũng có giới hạn độ tuổi riêng. Việc học vẫn nên đặt trước, và không nên nhận sản phẩm không phù hợp lứa tuổi.

Có cần đăng ký kinh doanh ngay khi bắt đầu không?

Giai đoạn chưa có thu nhập thì chưa phải lo. Khi bắt đầu có tiền từ hợp tác, bạn nên ghi sổ thu chi và hỏi cơ quan thuế nơi cư trú về nghĩa vụ khai thuế phù hợp với cách bạn đang làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138