AnhHuong.comẢnh Hưởng
Quảng cáo minh bạch và đúng luật

Ghi rõ quảng cáo khi hợp tác KOC: khi nào phải ghi, ghi ở đâu và ghi thế nào

Bài hợp tác với KOC phải cho người xem biết đó là quảng cáo. Khi nào phải ghi, đặt nhãn ở đâu trong bài, video, livestream và cách viết cho tự nhiên.

Young Vietnamese woman filming a skincare unboxing at a small desk in a Da Nang apartment, phone on tripod with dark empty screen, seen from behind, soft window light

Khi một người có ảnh hưởng nhận tiền, nhận hàng tặng hoặc nhận hoa hồng để nói về sản phẩm, người xem phải được biết điều đó ngay từ đầu, bằng chữ hoặc lời nói rõ ràng, không giấu ở cuối hay lẫn trong một rừng thẻ. Đó là tinh thần chung của pháp luật về quảng cáo hiện hành và cũng là luật của hầu hết các nền tảng mạng xã hội. Một bài hợp tác không ghi rõ dễ bị coi là quảng cáo trá hình, và người chịu tiếng trước tiên thường là chính shop.

Bài này dành cho chủ shop nhỏ lần đầu thuê KOC và cho người mới nhận hợp tác. Bạn sẽ có câu trả lời cho ba câu hỏi: mối quan hệ nào thì phải ghi, ghi ở vị trí nào cho từng dạng nội dung, và viết câu ghi chú ra sao để vừa đúng vừa không làm người xem mất hứng. Phần cuối là cách đưa yêu cầu này vào brief và hợp đồng để không ai quên.

Vì sao người xem cần biết đây là nội dung có trả phí

Người xem tin một KOC vì họ nghĩ người đó nói thật lòng về món mình đã dùng. Niềm tin ấy là thứ shop đang mua khi hợp tác. Nếu bài đăng có trả tiền mà trình bày như một chia sẻ tự phát, người xem đã ra quyết định dựa trên một thông tin thiếu: họ không biết người nói đang có lợi ích gắn với lời khen. Nội dung kiểu này dễ bị coi là quảng cáo trá hình, đi ngược yêu cầu minh bạch của pháp luật về quảng cáo hiện hành, bất kể sản phẩm tốt hay dở.

Có một hiểu lầm khá phổ biến trong giới bán hàng online: ghi chữ quảng cáo thì người xem sẽ bỏ qua, nên cố tình làm cho bài trông như review tự nhiên. Kinh nghiệm của nhiều người làm nghề cho thấy điều ngược lại. Người xem bây giờ nhận ra bài hợp tác khá nhanh qua cách quay, cách nhắc mã giảm giá, cách sản phẩm được đặt giữa khung hình. Khi phát hiện bị giấu, họ không chỉ bỏ qua bài đó mà còn nghi ngờ cả shop lẫn người làm nội dung trong những lần sau.

Ghi rõ cũng là cách bảo vệ chính KOC. Người làm nội dung lâu năm thường có quy tắc riêng: bài nào nhận tiền thì ghi, bài nào tự mua thì nói tự mua. Sự rõ ràng đó khiến lời khen của họ trong những bài không hợp tác có giá trị hơn. Với shop, một KOC chịu ghi rõ là dấu hiệu tốt: họ coi trọng người theo dõi, và người theo dõi của họ nhiều khả năng là người thật đang lắng nghe.

Mối quan hệ nào thì phải ghi rõ

Không chỉ trả tiền mặt mới tính. Bất kỳ lợi ích nào gắn với việc nói về sản phẩm đều làm người xem có quyền được biết. Bảng dưới gom các tình huống hay gặp ở shop nhỏ.

Tình huốngCó cần ghi rõ khôngGhi chú
Shop trả tiền cho mỗi bài hoặc mỗi videoCóTrường hợp rõ nhất; ghi ngay đầu bài hoặc đầu video
Shop tặng sản phẩm, KOC tự nguyện đăngNên ghiNgười xem cần biết hàng được tặng; nhiều nền tảng coi đây là nội dung hợp tác
KOC nhận hoa hồng theo đơn qua mã hoặc đường dẫn riêngCóThu nhập phụ thuộc vào việc người xem mua, lợi ích càng trực tiếp
KOC là người nhà, bạn thân hoặc cổ đông của shopNên ghiQuan hệ thân thiết cũng là lợi ích; nói một câu là đủ
KOC tự mua, không ai liên hệKhông bắt buộcNói rõ "tự mua" giúp tăng tin tưởng
Shop mời đi sự kiện, bao ăn ở, đi lạiNên ghiNgười xem hiểu được bối cảnh của lời nhận xét

Chỗ hay gây tranh cãi là hàng tặng. Nhiều người cho rằng tặng một hộp kem thì chưa phải quảng cáo. Nhưng từ góc người xem, món quà vẫn là lợi ích có thể ảnh hưởng tới lời nhận xét. Cách an toàn là coi mọi trường hợp có trao đổi lợi ích là trường hợp phải ghi, và để KOC tự chọn cách diễn đạt sao cho tự nhiên. Nếu có tình huống đặc biệt, chẳng hạn hợp tác lâu dài kiểu đại sứ, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Ghi ở đâu cho từng dạng nội dung

Bài viết có ảnh. Đặt câu ghi chú ở dòng đầu tiên, phần người xem thấy được trước khi bấm xem thêm. Những nhãn chèn ở cuối sau hàng chục thẻ thường bị coi là cố tình giấu. Nếu nền tảng có công cụ gắn nhãn hợp tác, hãy bật thêm công cụ đó chứ không thay cho câu chữ.

Video ngắn. Người xem có thể chỉ xem vài giây đầu rồi lướt, nên lời nói hoặc dòng chữ trên màn hình cần xuất hiện ngay từ đầu, không đợi đến cuối. Chữ trên màn hình phải đủ to, đủ lâu để đọc, không đặt lẫn với hiệu ứng hay chạy quá nhanh.

Video dài. Nói rõ ở đầu video và nhắc lại ngay trước đoạn giới thiệu sản phẩm. Ghi thêm trong phần mô tả. Nếu sản phẩm chỉ xuất hiện ở giữa video, khán giả vào xem từ đoạn đó cũng cần biết, nên nhắc lại là cần thiết.

Livestream. Người vào xem rải rác suốt buổi, nên một câu nói ở phút đầu là không đủ. Cách làm hợp lý là đặt một dòng ghi chú cố định trên màn hình hoặc ghim bình luận, và nhắc bằng lời mỗi khi chuyển sang giới thiệu sản phẩm được tài trợ.

Tin ngắn tự biến mất. Mỗi tin là một khung riêng, người xem có thể chỉ thấy một khung. Vì vậy mỗi khung có sản phẩm hợp tác đều cần ghi chú, không chỉ khung đầu tiên.

Ảnh và video được shop dùng lại để chạy quảng cáo. Khi shop lấy nội dung của KOC đem chạy quảng cáo trả phí trên trang của shop, đó đã là quảng cáo của shop. Nội dung vẫn phải giữ phần ghi rõ, và shop chịu trách nhiệm với toàn bộ lời lẽ trong đó.

Câu chữ thế nào cho rõ mà vẫn tự nhiên

Câu ghi chú tốt là câu một người bình thường đọc qua hiểu ngay đây là hợp tác, không cần đoán. Một số cách diễn đạt dùng được, bạn chỉnh theo giọng của kênh:

  • "Bài này là hợp tác có trả phí với shop X." Ngắn, rõ, không vòng vo.
  • "Video được tài trợ bởi nhãn hàng X, nhận xét là của riêng mình." Vừa báo lợi ích vừa giữ giọng cá nhân.
  • "Mình được shop X tặng sản phẩm để dùng thử." Phù hợp với hợp tác tặng hàng.
  • "Đường dẫn và mã giảm giá trong bài có hoa hồng cho mình." Phù hợp với tiếp thị liên kết.
  • Tránh các ký hiệu viết tắt khó hiểu, các thẻ tiếng Anh đặt lẫn cuối bài, hoặc những từ mập mờ như "cảm ơn shop X đã đồng hành" mà không nói rõ là có trả phí.
  • Tránh câu ghi chú kiểu đùa cợt khiến người xem không chắc là thật hay không, ví dụ nói "quảng cáo đấy" kèm cái nháy mắt rồi khẳng định là tự mua.

Phần ghi chú không cần dài. Một câu đặt đúng chỗ có giá trị hơn một đoạn dài đặt sai chỗ. Điều quan trọng là người xem không phải đi tìm mới thấy.

Những cách giấu hay gặp và vì sao nên tránh

Trong thực tế có nhiều cách làm mờ việc hợp tác mà người làm có khi không nghĩ là sai. Phổ biến nhất là chỉ gắn thẻ tên shop mà không nói gì về tiền hay quà, khiến người xem tưởng KOC tự nhiên thích. Thứ hai là ghi chú bằng chữ rất nhỏ, màu chìm vào nền, hoặc chỉ hiện trong một khoảnh khắc. Thứ ba là ghi ở phần bình luận thay vì trong chính bài. Thứ tư là tách bài thành nhiều phần, chỉ phần không ai đọc mới có ghi chú.

Một dạng khác tinh vi hơn là bình luận mồi: shop nhờ người quen hoặc nhờ chính KOC dùng tài khoản phụ vào hỏi mua, khen hàng, tạo cảm giác ai cũng đang dùng. Đây không phải cách ghi chú sai mà là tạo ra một lớp thông tin giả, người xem bị dẫn dắt. Danh mục rủi ro của trang có bài riêng về đánh giá giả và cách nó làm mất uy tín; ở đây chỉ cần nhớ rằng bình luận mồi khiến cả chiến dịch, kể cả phần đã ghi chú đúng, mất giá trị.

Lý do nên tránh tất cả những cách trên không chỉ là sợ bị xử lý. Nền tảng có thể giảm hiển thị hoặc gỡ bài khi phát hiện nội dung hợp tác không khai báo. Khách hàng phát hiện có thể chụp màn hình lan truyền. Và quan trọng nhất, shop nhỏ sống nhờ khách quay lại; một lần bị coi là lừa khách thì chi phí lấy lại niềm tin lớn hơn nhiều so với cái lợi tưởng tượng của một bài trông tự nhiên hơn.

Đưa yêu cầu ghi rõ vào brief và hợp đồng

Việc ghi rõ hay quên nhất là khi không ai chịu trách nhiệm cụ thể. Cách chắc ăn là viết thành điều khoản và thành bước kiểm trước khi đăng.

  1. Trong brief, thêm một dòng riêng: "Nội dung phải ghi rõ là hợp tác có trả phí (hoặc được tặng sản phẩm) ở đầu bài và đầu video." Đặt dòng này cạnh các yêu cầu về thông điệp để không bị coi là phụ.
  2. Trong hợp đồng hoặc tin nhắn chốt hợp tác, ghi rõ bên nào chịu trách nhiệm ghi chú và gắn nhãn hợp tác trên nền tảng. Thường là KOC thực hiện, shop kiểm tra.
  3. Khi duyệt bản nháp, kiểm riêng phần ghi chú trước khi xem nội dung: có ở đầu không, đủ rõ không, có công cụ nhãn của nền tảng không.
  4. Sau khi đăng, chụp lại bài và lưu trong thư mục chiến dịch. Nếu sau này có người thắc mắc, bạn có bằng chứng đã làm đúng.
  5. Nếu KOC từ chối ghi rõ với lý do sợ giảm tương tác, hãy coi đó là tín hiệu để cân nhắc lại việc hợp tác. Shop là bên đứng tên sản phẩm, rủi ro cuối cùng rơi vào shop.

Phần soạn brief và các điều khoản khác của hợp đồng có bài riêng trong các danh mục brief và hợp đồng của trang. Ở đây chỉ cần nhớ: ghi rõ là nghĩa vụ chung của cả hai bên, không phải chuyện riêng của người làm nội dung.

Khi nào nên hỏi người có chuyên môn

Phần lớn tình huống hợp tác của shop nhỏ không phức tạp: trả tiền thì ghi, tặng hàng thì ghi, hoa hồng thì ghi. Tuy nhiên có những trường hợp ranh giới mờ. Ví dụ shop thuê một người làm nội dung trên kênh riêng của shop: lúc này bài đăng là quảng cáo của shop, người xem biết đó là trang của shop, nhưng nếu người đó cũng đăng lại trên kênh cá nhân thì sao. Hoặc hợp tác dài hạn kiểu đại sứ thương hiệu, nơi KOC nhắc đến sản phẩm hằng ngày trong đời sống.

Với những trường hợp như vậy, nguyên tắc chung vẫn là đặt mình vào vị trí người xem: nếu họ biết đầy đủ mối quan hệ thì họ có nhìn lời khen khác đi không. Nếu câu trả lời là có, hãy ghi rõ. Khi còn băn khoăn về nghĩa vụ cụ thể, hoặc khi đã có tranh chấp, khiếu nại, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn với đầy đủ thông tin vụ việc thay vì tự suy đoán.

Quy định về quảng cáo trên mạng và về người có ảnh hưởng đang được cập nhật theo hướng chặt hơn. Vì vậy trước mỗi chiến dịch lớn, bạn nên đọc lại hướng dẫn của cơ quan quản lý và chính sách nội dung hợp tác của nền tảng ở thời điểm đó, thay vì dựa vào thói quen của năm trước.

Câu hỏi thường gặp

Ghi chữ "ad" hoặc "sp" ở cuối bài có đủ không?

Thường là không đủ. Chữ viết tắt nhiều người không hiểu, và đặt ở cuối bài sau nhiều thẻ thì người xem dễ bỏ sót. Tinh thần chung là người xem phải hiểu ngay đây là nội dung hợp tác, nên câu tiếng Việt rõ nghĩa đặt ở đầu bài là cách an toàn hơn.

Đã bật nhãn hợp tác của nền tảng rồi có cần ghi thêm bằng lời không?

Nên ghi thêm. Nhãn của nền tảng hiển thị khác nhau trên từng thiết bị và có thể bị người xem bỏ qua, nhất là trong video. Một câu nói hoặc dòng chữ ở đầu nội dung giúp người xem chắc chắn hiểu, và cho thấy cả hai bên chủ động minh bạch.

KOC được tặng hàng nhưng chê sản phẩm thì có phải ghi rõ không?

Vẫn nên ghi rõ là được tặng. Người xem cần biết bối cảnh để tự đánh giá lời nhận xét, dù là khen hay chê. Việc ghi rõ cũng giúp KOC giữ uy tín, vì người xem thấy họ nhận hàng mà vẫn nói thật.

Shop có bị liên quan nếu KOC tự ý không ghi rõ?

Có thể có. Shop là bên đặt hàng nội dung và hưởng lợi từ nó, nên nếu không yêu cầu và không kiểm tra thì khó nói là mình không biết. Cách tự bảo vệ là ghi yêu cầu vào brief và thoả thuận, kiểm trước khi đăng và lưu lại bằng chứng. Vụ việc cụ thể nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Đăng bài trên trang của chính shop có cần ghi là quảng cáo không?

Trang của shop thì người xem đã hiểu đó là thông tin của người bán, nên không cần thêm câu ghi chú như bài của KOC. Tuy vậy nội dung vẫn phải đúng luật quảng cáo: không nói sai công dụng, có giấy tờ sản phẩm, không dùng từ tuyệt đối khi không chứng minh được.

Tiếp thị liên kết với hoa hồng nhỏ có cần ghi rõ không?

Có. Mức hoa hồng lớn hay nhỏ không thay đổi bản chất là người giới thiệu có lợi khi người xem mua. Một câu ngắn nói rằng đường dẫn hoặc mã giảm giá có hoa hồng là đủ để người xem hiểu và tự quyết định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138