AnhHuong.comẢnh Hưởng
Làm KOC cho người mới

Thu nhập KOC và thuế: ghi sổ, giữ chứng từ và hỏi đúng câu với cơ quan thuế

Nguyên tắc về thu nhập và thuế cho người làm KOC: các dòng thu nhập, ai khấu trừ, sổ thu chi đơn giản, chứng từ cần giữ và câu hỏi mang theo khi hỏi cơ quan thuế.

Top-down view of a wooden desk in Hai Phong with a blank ledger notebook, a pen, a stack of plain envelopes and a closed laptop, cool morning daylight from the left

Thu nhập từ làm KOC, dù là tiền phí, hoa hồng hay khoản thưởng từ nền tảng, đều là thu nhập phải được khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành; cách thực hiện cụ thể tuỳ vào ai trả tiền cho bạn và bạn đang làm theo hình thức nào. Người mới thường bỏ qua chuyện này vì các khoản đầu tiên nhỏ, rồi tới khi thu nhập lớn dần mới lúng túng vì không có sổ sách, không có chứng từ.

Bài này không nêu thuế suất, ngưỡng doanh thu hay mức phạt, vì những con số đó có thể thay đổi và áp dụng khác nhau theo từng trường hợp. Thay vào đó là các nguyên tắc để bạn hiểu mình đang ở trường hợp nào, cách ghi sổ và giữ chứng từ từ ngày đầu, và danh sách câu hỏi để mang tới cơ quan thuế nơi bạn cư trú. Mọi chi tiết cụ thể, bạn kiểm lại với cơ quan thuế hoặc cổng thông tin chính thức của ngành thuế.

Các dòng thu nhập thường gặp của KOC

Bước đầu tiên là nhận ra mình đang có những dòng thu nhập nào. Mỗi dòng có thể được xử lý thuế theo cách khác nhau:

Dòng thu nhậpThường đến từ đâuĐiều cần để ý
Phí làm nội dungShop, nhãn hàng, đơn vị trung gian chuyển khoản cho bạn.Bên trả là doanh nghiệp thì thường khấu trừ trước một phần thuế; hỏi họ chứng từ khấu trừ.
Hoa hồng theo đơnChương trình tiếp thị liên kết của sàn hoặc của shop.Đọc điều khoản của chương trình về việc ai khấu trừ thuế và chứng từ cấp cho bạn.
Thưởng, chia sẻ doanh thu từ nền tảngNền tảng trong hoặc ngoài nước trả theo lượt xem, quà tặng trong phát trực tiếp.Nền tảng nước ngoài có thể không khấu trừ tại Việt Nam; hỏi cơ quan thuế về việc tự khai.
Sản phẩm được tặng để làm nội dungShop gửi hàng thay cho tiền.Có được coi là thu nhập hay không tuỳ trường hợp; hỏi cơ quan thuế và ghi lại giá trị.
Phí dịch vụ khácDẫn chương trình, xuất hiện tại sự kiện của shop, dạy lớp ngắn.Ghi riêng từng khoản, kèm thoả thuận và chứng từ.

Ghi đủ các dòng này từ đầu năm giúp bạn có bức tranh rõ ràng khi tới lúc quyết toán, thay vì phải lục lại tin nhắn và sao kê ngân hàng của cả năm.

Nguyên tắc: khấu trừ tại nguồn và tự khai

Hiểu một cách đơn giản, thuế thu nhập của bạn có thể đi qua hai con đường. Con đường thứ nhất là khấu trừ tại nguồn: bên trả tiền, thường là doanh nghiệp, giữ lại một phần thuế trước khi chuyển tiền cho bạn và nộp thay vào ngân sách, sau đó cấp cho bạn chứng từ khấu trừ. Con đường thứ hai là tự khai: bạn tự kê khai thu nhập và nộp thuế theo kỳ hoặc khi quyết toán, thường áp dụng khi bên trả không khấu trừ, như một số nền tảng nước ngoài, hoặc khi bạn hoạt động theo hình thức kinh doanh.

Nhiều KOC có cả hai loại thu nhập cùng lúc. Khoản đã được khấu trừ tại nguồn chưa chắc là đã xong nghĩa vụ, vì cuối năm có thể còn việc quyết toán tổng thu nhập. Ngược lại, khoản chưa ai khấu trừ không có nghĩa là không phải nộp. Đây là chỗ người mới hay hiểu nhầm nhất.

Khi bạn làm KOC thường xuyên với quy mô lớn, câu hỏi nên đặt ra là hoạt động của bạn được xem như một công việc kinh doanh hay chỉ là thu nhập vãng lai. Câu trả lời ảnh hưởng tới việc có cần đăng ký hộ kinh doanh hay không, cách khai và cách tính thuế. Mã ngành đăng ký cho hoạt động sáng tạo nội dung là phần việc riêng, bạn có thể tìm hiểu thêm ở các trang chuyên về ngành nghề kinh doanh. Điều quan trọng là bạn nắm được nguyên tắc để hỏi đúng câu, còn kết luận cụ thể cho trường hợp của bạn phải do cơ quan thuế hướng dẫn.

Sổ thu chi đơn giản cho người làm KOC

Không cần phần mềm kế toán. Một bảng tính với các cột dưới đây, cập nhật mỗi khi có tiền vào hoặc ra, là đủ cho giai đoạn đầu:

CộtGhi gìVí dụ giả định
NgàyNgày tiền vào tài khoản hoặc ngày chi.Ngày nhận chuyển khoản.
Bên liên quanTên shop, nền tảng, nơi mua đồ.Shop đồ bếp X.
Nội dungViệc gì: video, hoa hồng tháng, mua đạo cụ.Một video dùng thật.
Số tiền nhậnSố thực nhận vào tài khoản.Số tiền sau khấu trừ.
Đã khấu trừ thuếCó hoặc không; số đã khấu trừ nếu có.Có, chờ chứng từ.
Chứng từTên tệp hoặc nơi lưu hợp đồng, chứng từ khấu trừ, hoá đơn.Thư mục tháng này.
Chi phí liên quanKhoản bạn chi cho nội dung đó.Đi lại, nguyên liệu.

Hai cột "đã khấu trừ thuế" và "chứng từ" là quan trọng nhất khi quyết toán. Thiếu chứng từ khấu trừ, bạn có thể gặp khó khăn khi chứng minh phần thuế đã được nộp thay.

Chứng từ cần giữ và cách lưu

Thói quen lưu chứng từ ngay khi phát sinh tiết kiệm rất nhiều thời gian cuối năm. Những thứ nên giữ:

  • Hợp đồng hoặc thoả thuận hợp tác, kể cả bản chụp tin nhắn chốt điều kiện nếu không có hợp đồng.
  • Chứng từ khấu trừ thuế do bên trả tiền cấp, hỏi xin ngay sau khi nhận tiền thay vì đợi cuối năm.
  • Sao kê tài khoản ngân hàng nhận tiền hợp tác, tải theo tháng.
  • Báo cáo thu nhập và hoa hồng từ các nền tảng, chương trình tiếp thị liên kết, tải theo kỳ đối soát.
  • Hoá đơn, biên nhận các khoản chi liên quan như thiết bị, đi lại, nguyên liệu.
  • Danh sách sản phẩm được tặng kèm giá trị tham khảo và thời điểm nhận.

Lưu tất cả vào một thư mục chia theo năm và theo tháng, đặt tên tệp có ngày và tên shop. Sao lưu ở hai nơi, vì điện thoại hỏng hay mất tài khoản lưu trữ là chuyện không hiếm. Những giấy tờ này chứa thông tin cá nhân, nên chỉ chia sẻ với người cần, như kế toán hoặc cơ quan thuế.

Câu hỏi mang theo khi hỏi cơ quan thuế

Đi hỏi mà không chuẩn bị thường ra về với câu trả lời chung chung. Hãy mang theo sổ thu chi và chuẩn bị sẵn các câu hỏi cụ thể:

  • Với các khoản thu nhập từ shop và nhãn hàng trong nước đã khấu trừ, cuối năm có phải quyết toán không, quyết toán ở đâu.
  • Với thu nhập từ nền tảng nước ngoài không khấu trừ, khai theo kỳ nào, mẫu nào, nộp qua đâu.
  • Với quy mô thu nhập và mức độ thường xuyên hiện tại, hoạt động của bạn có cần đăng ký kinh doanh không.
  • Sản phẩm được tặng để làm nội dung có tính vào thu nhập chịu thuế không, xác định giá trị thế nào.
  • Những khoản chi nào liên quan tới hoạt động được ghi nhận khi tính thuế, nếu bạn làm theo hình thức kinh doanh.
  • Nếu có thu nhập từ năm trước chưa khai, cách khai bổ sung như thế nào.

Ghi lại câu trả lời, tên bộ phận đã hỏi và ngày hỏi. Quy định có thể thay đổi, nên mỗi năm khi có thay đổi lớn về thu nhập, bạn nên hỏi lại. Khi thu nhập đủ lớn và phức tạp, cân nhắc thuê một kế toán dịch vụ để làm thay phần khai báo.

Những sai lầm hay gặp của KOC mới về thu nhập

Nhận tiền qua tài khoản người thân. Vì tiện hoặc vì chưa có tài khoản riêng, nhiều người mới nhờ shop chuyển tiền vào tài khoản của cha mẹ, anh chị. Cách này làm thu nhập ghi nhận sai người, gây rối khi khai thuế và khi có tranh chấp với shop. Hãy nhận bằng tài khoản đứng tên chính mình ngay từ khoản đầu tiên.

Không xin chứng từ khấu trừ. Shop là doanh nghiệp đã giữ lại một phần thuế nhưng bạn không hỏi chứng từ, tới khi quyết toán mới đi xin thì người phụ trách đã nghỉ việc hoặc shop đã ngừng hoạt động. Xin ngay trong tháng nhận tiền là cách an toàn nhất.

Nghĩ rằng hoa hồng nhỏ lẻ không đáng ghi. Từng khoản hoa hồng có thể nhỏ, nhưng cộng cả năm lại thành con số đáng kể. Báo cáo của chương trình tiếp thị liên kết thường chỉ lưu trong một thời gian, nên tải về theo kỳ thay vì đợi cuối năm.

Tin lời truyền miệng. Những câu như "dưới mức này không phải khai" hay "nền tảng nước ngoài thì không ai biết" lan truyền khá nhiều trong các nhóm người làm nội dung. Quy định có thể khác với điều bạn nghe được, và mỗi trường hợp một khác; câu trả lời đáng tin là câu trả lời của cơ quan thuế cho đúng trường hợp của bạn.

Thói quen tài chính giúp việc thuế nhẹ hơn

Dùng một tài khoản ngân hàng riêng cho mọi khoản liên quan tới việc làm KOC. Khi tiền hợp tác và tiền sinh hoạt lẫn vào nhau, cuối năm bạn sẽ mất nhiều giờ để tách ra, và dễ bỏ sót. Tài khoản riêng cũng giúp bạn thấy rõ việc làm KOC đang đem lại bao nhiêu sau khi trừ chi phí.

Để riêng một phần mỗi khoản thu chưa được khấu trừ vào một tài khoản tiết kiệm, coi như tiền chờ nộp thuế. Tỷ lệ để riêng bao nhiêu thì nên hỏi cơ quan thuế hoặc kế toán theo trường hợp của bạn. Thói quen này giúp bạn không rơi vào cảnh tới kỳ quyết toán phải lo một khoản lớn cùng lúc.

Cập nhật sổ mỗi tuần thay vì mỗi tháng. Mười lăm phút mỗi cuối tuần là đủ để ghi các khoản mới, lưu chứng từ, nhắc shop nào chưa gửi chứng từ khấu trừ. Việc nhỏ làm đều thì không bao giờ thành núi việc.

Câu hỏi thường gặp

Thu nhập làm KOC ít có phải khai thuế không?

Việc có phát sinh số thuế phải nộp hay không phụ thuộc tổng thu nhập, hình thức và quy định hiện hành. Dù ít, bạn vẫn nên ghi sổ và hỏi cơ quan thuế để biết mình có thuộc trường hợp phải khai hay quyết toán không.

Shop là cá nhân bán hàng online trả tiền cho mình thì ai lo phần thuế?

Trường hợp bên trả là cá nhân hoặc hộ kinh doanh, việc khấu trừ có thể khác so với doanh nghiệp. Bạn nên hỏi thẳng shop họ có khấu trừ không và hỏi cơ quan thuế về cách khai phần thu nhập này.

Có cần mã số thuế cá nhân để nhận tiền hợp tác không?

Nhiều doanh nghiệp yêu cầu mã số thuế cá nhân để khấu trừ và cấp chứng từ. Nếu chưa có hoặc chưa biết mã của mình, bạn có thể hỏi cơ quan thuế nơi cư trú hoặc tra trên cổng thông tin chính thức của ngành thuế.

Thu nhập từ nền tảng nước ngoài khai thế nào?

Nguyên tắc chung là thu nhập phát sinh vẫn phải khai dù nguồn trả ở nước ngoài. Cách khai, kỳ khai và mẫu cụ thể bạn nên hỏi cơ quan thuế, mang theo báo cáo thu nhập và sao kê nhận tiền.

Làm KOC có bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Phụ thuộc vào quy mô, mức độ thường xuyên và cách bạn hoạt động. Không có câu trả lời chung cho mọi người. Hãy mang sổ thu chi tới hỏi cơ quan thuế hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh để được hướng dẫn đúng trường hợp.

Năm trước có thu nhập mà chưa khai thì nên làm gì?

Nên chủ động hỏi cơ quan thuế về việc khai bổ sung, mang theo những chứng từ và sao kê có được. Chủ động khai thường tốt hơn để tới khi bị phát hiện, và giúp bạn bắt đầu năm mới với sổ sách sạch sẽ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138